ECB-hoofdeconoom Lane: neutrale rente opgelopen naar 2,5%, september-verhoging waarschijnlijk

Je variabele hypotheekrente en spaarrente zijn nog niet klaar met bewegen. ECB-hoofdeconoom Philip Lane zei woensdag op de Reuters NEXT Europe conference in Londen dat de neutrale rente mogelijk zo hoog als 2,5% is, een niveau dat betekent dat nog een renteverhoging de economie niet afremt. Markten prijzen minstens één extra ECB-verhoging in dit jaar, meest waarschijnlijk in september. Na de eerste verhoging in bijna drie jaar vorige week is de richting helder: de ECB is nog niet klaar.

Wat is de neutrale rente en waarom maakt dit getal het verschil?

De neutrale rente is het renteniveau waarbij het monetaire beleid de economie niet stimuleert maar ook niet afremt. Zit de beleidsrente eronder, dan geeft de ECB de economie gas. Zit die erboven, dan remt ze. De hoogte van die neutrale rente bepaalt dus hoe ver de ECB nog kan gaan voordat ze actief schade toebrengt aan groei.

Lanes signaal dat die neutrale rente is opgelopen naar mogelijk 2,5% is om die reden geen technisch detail, het is een beleidskaart. Zolang de ECB-beleidsrente onder dat niveau blijft, kan Frankfurt verhogen zonder de economie in een recessie te duwen. Dat schept ruimte voor verdere actie, en Lane liet er geen twijfel over bestaan dat die ruimte ook gebruikt wordt: "We will continue to be proactive in monetary policy in line with how the risks evolve."

Vorige week: eerste verhoging in bijna drie jaar

De ECB verhoogde vorige week de beleidsrente met 25 basispunten, de eerste verhoging sinds 2023. ECB-president Christine Lagarde noemde het besluit unaniem en typeerde het als "een goede beslissing." De aanleiding is bekend: de inflatieopstoot door de Iran-oorlog, die via hogere brandstof- en energieprijzen zijn weg vindt naar bredere prijsniveaus.

De ECB past haar inflatieprojecties navenant aan. De headline-inflatie wordt dit jaar gemiddeld 3,0% verwacht (eerder: 2,6%) en volgend jaar 2,3%. Pas in 2028 keert de inflatie terug naar het 2%-doel. Opvallender nog: de kerninflatie, die energie en voeding uitsluit, is opgehoogd naar 2,5% (eerder: 2,3%). Dat kerninflatiecijfer is voor de ECB relevanter dan het headline-getal, omdat het aangeeft hoe breed de prijsdruk zich verspreidt.

Tegelijk verlaagde de ECB haar bbp-groeiprojecties voor de eurozone. Hogere inflatie drukt het reëel inkomen van huishoudens, het aanhoudende Iran-conflict weegt op consumenten- en bedrijfsvertrouwen, en de economie groeit daardoor minder hard dan eerder gedacht.

De olieprijs: gedaald, maar niet genoeg

Een interim-akkoord tussen de VS en Iran heeft de Straat van Hormuz tijdelijk heropend en de energieprijzen gedrukt. Toch is de ECB er niet gerust op. Lane stelt dat de olieprijzen, ook na de daling deze week, boven het pre-oorlogsniveau blijven. Over het meest waarschijnlijke scenario is hij nuchter: "It's hovering between our baseline and the modest scenario. But in the end, I think on a multi-year perspective, closer to baseline."

De ECB-inflatieprojecties zijn gebaseerd op de aanname dat olieprijzen circa 20% hoger liggen dan in eerdere ramingen. In een milder scenario, waarbij de energieprijzen sneller zakken, zou de inflatie volgend jaar wél onder het 2%-doel komen. Beleggers rekenen daar nog niet op: de markt wedt erop dat Brent-olie de komende jaren boven de 70 dollar per vat blijft, dichter bij de baseline dan bij het mildere scenario.

De ECB wil voorkomen dat hogere brandstofkosten alsnog doorsijpelen naar andere prijzen, zoals huren, diensten en lonen. Dat tweederonde-effect is precies wat Lane bedoelt met "proactief" beleid.

Wat markten en analisten verwachten

Markten prijzen minstens één extra verhoging in voor het einde van 2026, met september als meest waarschijnlijk moment. UBS Global Wealth Management-CIO Mark Haefele houdt ook rekening met een eerder besluit: "We expect another rate increase, but markets are more hawkish. We believe the next hike could come as soon as July, or by September at the latest."

Haefele voegt daar een nuance aan toe die de ECB zelf ook niet negeert: marktprijzen wijzen op tot twee extra verhogingen voor het jaareinde, wat UBS te hawkish vindt gezien de zwakkere groeivooruitzichten. De ECB opereert in een smalle marge: te weinig doen houdt inflatie hoog, te veel doen schaadt een economie die al onder druk staat.

Doorwerking naar hypotheek en spaarrente

Hogere ECB-beleidsrentes werken door in de geldmarkt, en vandaaruit in de variabele hypotheekrente en de spaarrente die banken aanbieden. Het tempo en de omvang van die doorwerking verschilt per bank en per product, maar de richting is helder: zolang de ECB verhoogt of de markt verdere verhogingen inprijst, blijft opwaartse druk op variabele hypotheekrentes bestaan. Voor spaarrentes geldt een vergelijkbare logica, al vertalen banken beleidsverhogingen doorgaans langzamer door in hogere spaarvergoedingen dan in hypotheekkosten.

Vooruitblik

De eerstvolgende ECB-vergadering waarop een besluit verwacht wordt is in juli, gevolgd door september. Lanes uitspraken over de neutrale rente op de Reuters NEXT Europe conference positioneren de ECB als een instelling die de lat voor een pauze hoog legt: zolang de kerninflatie boven 2,5% noteert en de olieprijzen dicht bij de baseline blijven, is het verhaal van verdere verkrapping nog niet verteld. Wat volgt: nieuwe inflatie- en groeidata uit de eurozone die in de weken voor de julivergadering verschijnen, en de verdere ontwikkeling van de VS-Iran-deal die de olieprijs mede bepaalt.

Bronnen: Bloomberg, Reuters via Global Banking and Finance, WealthBriefing

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.