Geen aangifte gedaan? De Belastingdienst schat je inkomen gemiddeld €9.000 te hoog in

Wie geen belastingaangifte indient, krijgt een geschat inkomen van de Belastingdienst. Dat klinkt neutraal, maar uit onderzoek van de Inspectie belastingen, toeslagen en douane (IBTD) blijkt dat dit geschatte inkomen in veel gevallen te hoog uitvalt. Als mensen later alsnog aangifte doen, daalt het bedrag in 90% van de gevallen, gemiddeld met zo'n €9.000. Te veel belasting betalen dus, voor mensen die vaak al moeite hebben om de bureaucratie bij te houden.

Wat is een geschatte aanslag en hoe ontstaat die?

De Belastingdienst is verplicht om belasting te heffen, ook als jij zelf geen aangifte doet. In dat geval maakt de dienst een zogenoemde ambtshalve aanslag, ook wel geschatte aanslag genoemd. Daarvoor gebruikt de Belastingdienst een automatisch systeem dat op basis van beschikbare gegevens, zoals loonstroken van werkgevers of uitkeringsinstanties, een schatting maakt van je inkomen.

Het probleem: die automatische schatting is niet altijd nauwkeurig. Dat erkent de Belastingdienst zelf ook. Uit een interne analyse blijkt dat de methode van automatisch schatten bij niet-ingevulde aangiftes regelmatig te hoge inkomens oplevert, wat resulteert in onjuiste en te hoge aanslagen. De IBTD, de onafhankelijke inspectie die toezicht houdt op de Belastingdienst, trekt dezelfde conclusie in haar onderzoek van 16 juni 2026.

Wie loopt risico?

Niet iedereen doet bewust geen aangifte. Veel mensen die worden geraakt door geschatte aanslagen zijn juist kwetsbaar: mensen met schulden, mensen die in een complexe levenssituatie zitten, laaggeletterden, of mensen die simpelweg niet weten dat ze aangifte moeten of kunnen doen. Juist voor hen kan een te hoge aanslag grote gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor toeslagen, schuldenregelingen of hun financiële situatie in het algemeen.

Het risico loopt door de hele keten: wie een te hoog geschat inkomen heeft, kan ook te weinig toeslagen ontvangen, omdat instanties zoals de Dienst Toeslagen dat inkomen als uitgangspunt nemen.

Wat kun je doen?

Er zijn twee concrete stappen die je kunt zetten als je een geschatte aanslag hebt ontvangen of vermoedt dat jouw aangifte nooit is ingediend.

1. Alsnog aangifte doen. Zolang de bezwaartermijn nog loopt (doorgaans zes weken na de aanslag) kun je alsnog zelf aangifte doen via de website van de Belastingdienst. In de meeste gevallen wordt de aanslag dan gecorrigeerd. Uit het IBTD-onderzoek blijkt dat het bedrag in 9 van de 10 gevallen naar beneden gaat zodra dat gebeurt.
2. Bezwaar maken. Heb je de bezwaartermijn gemist of wil je toch de aanslag aanvechten? Dan kun je bezwaar indienen bij de Belastingdienst. In je bezwaar geef je aan wat je werkelijke inkomen was en onderbouw je dat met stukken zoals loonstroken, jaaropgaven of uitkeringsoverzichten.

Twijfel je over je situatie of ben je al ver in een procedure beland? Raadpleeg dan een financieel adviseur of belastingadviseur.

Het politieke vervolg: D66 wil meer transparantie

D66-Kamerlid en woordvoerder financiën Henk-Jan Oosterhuis wil dat er iets verandert in hoe geschatte inkomens worden doorgegeven aan andere instanties. Hij pleit ervoor dat organisaties zoals de Dienst Toeslagen een duidelijk signaal krijgen wanneer het om een geschat inkomen gaat, in plaats van een vastgesteld inkomen. Nu behandelen die instanties een schatting en een definitief inkomen als hetzelfde, terwijl de kans op een fout bij een schatting aanzienlijk groter is.

Het voorstel heeft praktische betekenis: als de Dienst Toeslagen weet dat een inkomen geschat is, kan zij toeslagbeslissingen opschorten of anders wegen totdat het werkelijke inkomen bekend is. Dat kan fouten en terugvorderingen voorkomen, die voor kwetsbare huishoudens juist het hardst aankomen.

Wat volgt

Het IBTD-rapport ligt nu op tafel in de Tweede Kamer. Het is nog niet bekend wanneer de Belastingdienst met een reactie komt op de aanbevelingen van de inspectie. D66 heeft aangegeven de kwestie verder te willen agenderen in de Kamer. Volg de politieke behandeling van het rapport voor meer duidelijkheid over eventuele systeemwijzigingen.

Bronnen: Inspectie belastingen, toeslagen en douane (IBTD), Belastingdienst

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.