Japan verlaat het nultarief-tijdperk: BOJ verhoogt rente naar 1%, hoogste niveau sinds 1995

De Bank of Japan verhoogde haar beleidsrente naar 1%, van 0,75%. Het is het hoogste niveau sinds 1995, een stijging van 25 basispunten, en een mijlpaal die twee decennia monetaire noodstand officieel achter zich laat.

Voor beleggers in Europese aandelen en iedereen met blootstelling aan internationale obligaties verandert dit de rekening. Japan is de op twee na grootste economie ter wereld, en haar rentecyclus beïnvloedt mondiale kapitaalstromen direct via de yen carry trade.

Waarom Japan nu verhoogt

De directe aanleiding is energie. Japan is sterk afhankelijk van olie en gas uit het Midden-Oosten, en de Iran-oorlog heeft de wereldwijde energieprijzen opgedreven. Die hogere kosten werken door in de Japanse economie: groothandelsprijzen stegen in mei met meer dan 6% jaar-op-jaar, het snelste tempo in drie jaar. Dat soort inflatie kun je niet langer negeren met een nulrente die is ontworpen voor een deflatie-economie.

"After twenty years of deflation, Japan is now in an inflationary upcycle," zei Japan-econoom Jesper Koll. "Emergency/crisis management monetary policy is no longer needed and the BOJ wants to get back to a normal monetary policy."

Dat zegt iets fundamenteels. Japan verhoogde in de jaren negentig de rente agressief naar nul om de gevolgen op te vangen van een instortende vastgoed- en aandelenmarkt. Wat als crisisrespons begon, werd een decennialang regime. Dat regime eindigt nu.

Het besluit: 7-1, zonder Ueda

Het monetair beleidscomité van de BOJ stemde met zeven tegen één voor de verhoging. Bestuurslid Asada stemde als enige tegen. Opvallend afwezig was gouverneur Kazuo Ueda, die wegens ziekenhuisopname voor de behandeling van een geïnfecteerde levercyste zijn standpunt schriftelijk doorgaf maar niet deelnam aan de stemming. Plaatsvervangend gouverneur Shinichi Uchida hield de persconferentie.

Tegelijk besloot de BOJ, eveneens met zeven tegen één, de geplande afbouw van obligatieaankopen te pauzeren vanaf april 2027. Tot en met het eerste kwartaal van 2027 blijft het plan van kracht om maandelijkse JGB-aankopen met 200 miljard yen per kwartaal te verlagen. Daarna houdt de BOJ het aankooptempo voorlopig rond 2 biljoen yen per maand. Het is een behoedzame keuze: de rentestap zelf is agressiever dan het obligatiebeleid.

De yen carry trade en mondiale markten

Wie de mondiale impact wil begrijpen, moet de carry trade kennen, zoals TIF eerder berichtte. Beleggers lenen jarenlang in yen tegen bijna nul procent en zetten dat geld aan het werk in hogere-rendementsmarkten, van Amerikaanse staatsobligaties tot opkomende markten. Hoe kleiner het renteverschil tussen Japan en de rest van de wereld, hoe minder aantrekkelijk die strategie wordt.

Bij 1% is dat verschil nog altijd groot, maar het smalt. USD/JPY noteerde rond 160,15, slechts 0,07% lager op de dag van de aankondiging. Markten hadden de stap deels ingeprijsd. De echte vraag is wat er gebeurt als de BOJ verdergaat, of als de Federal Reserve de rente verlaagt: dan comprimeren beide kanten tegelijk.

Een ontvlechting van de carry trade kan leiden tot plotselinge yen-appreciatie, wat posities in aandelen en obligaties wereldwijd onder druk zet. Beleggers die als onderpand yen-schuld dragen, worden dan gedwongen posities te liquideren.

Politieke gevoeligheid

De Japanse premier Sanae Takaichi en haar regering zijn gevoelig voor de risico's van voortijdige beleidsnormalisatie. Hogere rentes maken lenen duurder, voor bedrijven en voor de Japanse overheid, die een van de hoogste schuldratio's ter wereld draagt. De BOJ balanceert: te snel verhogen kan de economie schaden, te traag verhogen laat inflatie oplopen die door externe schokken zoals energieprijzen wordt gevoed.

Dat de eerste verhoging in 17 jaar pas in maart 2024 plaatsvond en de rente nu stap voor stap naar 1% is gegaan, illustreert hoe voorzichtig die balans wordt bewaakt.

Wat volgt

De markt let nu op signalen van gouverneur Ueda, zodra hij terugkeert. De volgende beleidsvergadering van de BOJ zal uitwijzen of het tempo van normalisatie aanhoudt. Bepalend daarbij zijn de ontwikkeling van de Japanse groothandelsprijzen, de richting van de energieprijzen na de Iran-oorlog en de koers van de Fed. Een verdere verhoging richting 1,25% is denkbaar als de inflatoire druk aanhoudt, maar de BOJ heeft geen signaal afgegeven over timing.

Bronnen: Bank of Japan (monetair beleidsstatement), Financial Post, FXStreet

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.