Vast energiecontract is 13% duurder geworden: wat kies jij vóór 1 juli?

Vaste energiecontracten kosten deze maand 13% meer dan voor het begin van de Iranoorlog, berekende de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Variabele contracten zijn vooralsnog niet gestegen, maar per 1 juli passen veel leveranciers hun variabele tarieven aan. Dat maakt de contractkeuze die elk huishouden nu heeft, concreter dan ooit.

Hoe zijn we hier beland?

Nederlanders sluiten weer vaker een vast energiecontract. Inmiddels heeft 53% van de huishoudens een vast contract, tegenover 47% variabel, meldt het CBS over 2025. Dat lijkt misschien logisch, maar het was lang anders.

Tijdens de energiecrisis van 2022-2023, na de Russische inval in Oekraïne, stopten veel leveranciers tijdelijk met het aanbieden van vaste contracten. Prijzen schoten omhoog, en wie een aflopend vast contract had, viel automatisch terug op variabel. Het aandeel vaste contracten zakte daardoor naar een dieptepunt van 33% in 2023. Sindsdien klimt het gestaag terug: van 51% in 2024 naar 53% nu.

De laatste duw omhoog komt van de Iranoorlog. Iran blokkeert grotendeels het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz, waardoor er sinds maart minder olie en gas uit het Midden-Oosten op de wereldmarkt komt. Dat dreef de groothandelsgasprijzen op, en Nederlandse huishoudens reageerden: in april kwamen er per saldo 40.000 vaste contracten bij, tegenover maandelijks gemiddeld 25.000 in het afgelopen jaar, blijkt uit de maandelijkse energiemonitor van de ACM.

Vast of variabel: wat betaal je nu?

Hier zit de spagaat. Vaste contracten bieden zekerheid, maar die zekerheid heeft een prijskaartje. Leveranciers verwerken de gestegen groothandelsprijs meteen in nieuwe vaste contracten, vandaar die 13% meerprijs ten opzichte van vóór de Iranoorlog, aldus de ACM.

Variabele contracten zijn op dit moment goedkoper, en dat heeft een reden: leveranciers kopen gas gespreid over een langere periode in. De prijsstijging op de groothandelsmarkt werkt daardoor met vertraging door. Per 1 juli is dat uitstel voor veel huishoudens voorbij, want dat is het moment waarop veel leveranciers hun variabele tarieven aanpassen.

Kort samengevat:

Welke keuze voordeliger uitpakt, hangt af van hoe de groothandelsprijzen zich de komende maanden ontwikkelen. Wie vast kiest, betaalt nu meer maar weet wat er komen gaat. Wie variabel blijft, gokt erop dat de prijzen dalen of stabiel blijven.

Wie kiest wat, en waarom?

Niet iedereen maakt dezelfde afweging. Woningeigenaren hebben in 2025 vaker een vast contract (58%) dan huurders bij een woningcorporatie (50%) of private huurders (47%), zo blijkt uit de CBS-cijfers.

Een mogelijke verklaring van het CBS: woningeigenaren zijn actiever betrokken bij hun energiecontract. Er speelt ook een mechanisme mee dat veel mensen zich niet realiseren: wie na afloop van een vast contract niets doet, wordt automatisch omgezet naar variabel. Actief een nieuw vast contract afsluiten vereist een bewuste stap; niets doen betekent variabel.

Hetzelfde patroon is zichtbaar bij inkomen: huishoudens met hogere inkomens kiezen vaker voor vast dan huishoudens met lagere inkomens. Dat kan samenhangen met financiële ruimte om een hogere vaste prijs te accepteren in ruil voor voorspelbaarheid, maar ook met actievere betrokkenheid bij dit soort beslissingen.

Wat kun je doen vóór 1 juli?

Dit is een van de momenten waarop een concrete actie zin heeft, namelijk nog voor de tariefaanpassingen van 1 juli.

Controleer eerst de einddatum van je huidige contract. Die vind je in je energieportal of op je laatste jaarafrekening. Let op: als je contract binnenkort afloopt en je niets doet, val je automatisch terug op een variabel tarief.

Vergelijk daarna de actuele vaste en variabele tarieven bij meerdere leveranciers. De 13% meerprijs voor vast is een gemiddelde; het verschil kan per leverancier en per regio anders liggen. Bij twijfel over wat bij jouw situatie past, kun je een energieadviseur of onafhankelijke vergelijkingssite raadplegen.

Niemand weet hoe de groothandelsprijzen zich na 1 juli ontwikkelen. De keuze is dan ook persoonlijk: past de zekerheid van een vast tarief bij jouw financiële situatie, of accepteer je de onzekerheid van variabel in de hoop dat prijzen stabiliseren of dalen?

Wat volgt?

De echte test komt op 1 juli, wanneer veel leveranciers hun variabele tarieven aanpassen en het prijsverschil tussen vast en variabel opnieuw verschuift. Houd ook de situatie in de Straat van Hormuz in de gaten: als de blokkade afneemt, dalen de groothandelsgasprijzen mogelijk, wat doorwerkt in toekomstige vaste contracten.

Bronnen: CBS, Autoriteit Consument & Markt (ACM)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.