Meta moet 567 miljoen dollar betalen voor mentale schade bij jongeren

Een rechtbank in New Mexico heeft bepaald dat Meta 567 miljoen dollar moet betalen om schade aan te pakken die Instagram en Facebook volgens de rechter hebben aangericht bij jongeren. Dat meldt KOAA/Scripps News op basis van een uitspraak die laat op donderdag werd gedaan. Het bijzondere zit niet in het bedrag zelf, maar in de bestemming: het is geen boete die verdwijnt in een staatskas, maar een geoormerkt fonds voor behandeling en preventie.

Van de 567 miljoen dollar gaat 420 miljoen dollar naar behandelingsdiensten voor jongeren. De rest is bestemd voor bewustwording, preventie, screeningdiensten en overige kosten, uitgesmeerd over de komende vijf jaar. Rechter Bryan Biedcheid nam deze beslissing in de tweede fase van een rechtszaak die Meta al eerder verloor.

Wat oordeelde de rechter in fase één en twee?

In maart 2026 velde een jury al een verdict in de eerste fase van deze zaak: 375 miljoen dollar aan civiele boetes, omdat Meta bewust de mentale gezondheid van kinderen zou hebben geschaad en kennis over seksuele uitbuiting van kinderen op de platforms zou hebben achtergehouden. Die uitspraak ging over schuld en aansprakelijkheid.

Fase twee, de uitspraak van deze week, ging over de vraag wat er nu moet gebeuren. Aanklagers vroegen de rechter om Meta te dwingen tot fundamentele veranderingen: minder verslavende features, betere leeftijdsverificatie en standaard privacy-instellingen die seksuele uitbuiting van kinderen moeten voorkomen. De rechter koos uiteindelijk voor het schadefonds als instrument, niet voor een volledig pakket aan gedwongen productwijzigingen.

Opgeteld komt Meta in deze ene rechtszaak nu op 942 miljoen dollar aan boetes en verplichte betalingen. Dat is ruim 1.100 keer de gemiddelde Nederlandse koopwoning van 496.235 euro, een bedrag dat voor een bedrijf van de omvang van Meta desalniettemin behapbaar blijft, maar wel een precedent zet.

Waarom mocht de rechter geen leeftijdsverificatie voor kinderen onder 13 opleggen?

Een opvallend onderdeel van het vonnis is wat de rechter juist niet toestond. De rechtbank oordeelde dat federale privacywetgeving voor kinderen, de Children's Online Privacy Protection Act (COPPA), verhindert dat Meta leeftijdsverificatietools mag toepassen op kinderen onder de 13 jaar. Die wet verbiedt namelijk dat Meta persoonlijke data van jonge kinderen opvraagt of hen passief volgt, ook niet met het doel om hun leeftijd vast te stellen.

De rechter merkte bovendien op dat het opleggen van leeftijdsverificatie alleen aan Meta, terwijl andere social-mediabedrijven daar niet toe verplicht worden, "oneerlijk en onnodig schadelijk" voor het bedrijf zou zijn. Dat is een interessante juridische spanning: de wet die kinderen moet beschermen tegen dataverzameling staat tegelijkertijd in de weg van het middel dat platforms zouden kunnen gebruiken om diezelfde kinderen te weren of te beschermen.

Hoe verhoudt dit zich tot de EU-aanpak?

Deze uitspraak staat niet op zichzelf. TIF beschreef eerder hoe de EU Meta via de Digital Services Act dwingt om verslavende features in Instagram en Facebook uit te zetten. Twee jurisdicties pakken hetzelfde onderliggende probleem, schade aan de mentale gezondheid van jongeren door platformontwerp, aan met totaal verschillende instrumenten.

De EU werkt met gedragsregels: verplichtingen om productontwerp aan te passen, zonder dat daar direct een schadevergoeding aan gekoppeld is. De Amerikaanse rechtszaak werkt andersom, met schadevergoeding als drukmiddel, terwijl de rechter juist terughoudend is met het opleggen van concrete gedragswijzigingen. Waar Brussel ingrijpt in het product, grijpt New Mexico in de portemonnee. Beide routes ontstaan uit dezelfde zorg, maar laten zien hoe uiteenlopend platformverantwoordelijkheid wereldwijd wordt ingevuld.

Voor Meta betekent dit dat de druk van twee kanten komt zonder dat de aanpakken elkaar overlappen of versterken. Een Europese gedragsregel verplicht geen Amerikaans schadefonds, en omgekeerd verandert een Amerikaans vonnis niets aan de Europese verplichtingen. Het bedrijf moet dus op meerdere borden tegelijk schaken.

Reactie van betrokken partijen

Persbureau Associated Press heeft zowel het New Mexico Department of Justice als Meta om een reactie gevraagd op de uitspraak. Op het moment van publicatie van het bronartikel had geen van beide partijen gereageerd. Een officieel rechtbankdocument of persbericht van de New Mexico Attorney General was op het moment van schrijven niet beschikbaar.

Volgende stap: uitvoering van het fonds

De komende vijf jaar moet blijken hoe het fonds van 567 miljoen dollar concreet wordt ingezet en of Meta in beroep gaat tegen de uitspraak. Ook de Europese trajecten tegen Meta lopen door, wat betekent dat dit verhaal in de tweede helft van 2026 op meerdere continenten tegelijk een vervolg krijgt.

Informatief, geen financieel of beleggingsadvies. Today in Finance heeft geen Wft-vergunning; raadpleeg voor geldbeslissingen altijd een gekwalificeerd adviseur.