Straat van Hormuz: deal getekend, 80 mijnen drijven nog

Slechts 7 schepen voeren door de Straat van Hormuz sinds de VS en Iran op 17 juni een staakt-het-vuren tekenden. Intussen wachten tot 580 schepen in de Golf en drijven circa 80 zeemijnen in het midden van de drukste olievaarroute ter wereld. Trump verklaarde de straat "open"; de fysieke realiteit is een andere.

Zoals TIF eerder berichtte over de interim-deal, bevat het memorandum of understanding de verwachting dat scheepvaartverkeer door de straat kan hervatten. Maar er zit een fundamentele kloof tussen politieke aankondigingen en wat er zich op het water afspeelt.

De hoofdroute is gesloten

Iran legde de mijnen tijdens het conflict in het traffic separation scheme, het vaste scheepvaartcorridor in het midden van de straat dat sinds 1968 tussen Iran en Oman geldt. Dat is de route waarover voor het conflict dagelijks circa 130 schepen voeren, goed voor ongeveer 20% van de wereldwijde olietoevoer.

Phil Belcher, marine director bij branchevereniging Intertanko, is ondubbelzinnig: "The main route through the middle of the strait of Hormuz, that's closed, that's dangerous." Over het ruimen van de mijnen zegt hij: "The latest figure we had was that there's 80 mines in the strait of Hormuz. It's an enormous amount and it's going to take some time to clear."

Dat "some time" is geen understatement. Mijnruiming in open, diep water vergt gespecialiseerde apparatuur, zorgvuldige detectie en gecontroleerde ontmanteling. Tachtig mijnen in een druk vaarwater is een operatie van weken tot maanden, niet van dagen.

Cijfers: stilstand domineert

De data van MarineTraffic en Kpler schetsen een somber beeld. Op dinsdag lagen meer dan 250 tankers en meer dan 330 vrachtschepen in de Golf, waarvan circa 75% van de tankers stillag, veel geconcentreerd bij olie-exportterminals in Saoedi-Arabië, Irak en de VAE. Dat zijn schepen die klaarstaan om te laden of al geladen zijn, maar niet kunnen vertrekken.

Kpler telde 6 geverifieerde doorvaarten op woensdag en 11 op donderdag. Lloyd's List Intelligence noteerde donderdag voor het eerst in 110 dagen dat schepen van grote rederijen door de straat voeren: tankers van Grimaldi Group, Cosco, Knutsen en NYK maakten de passage, naast twee Iran-gevlagde tankers van de National Iranian Tanker Company.

Naveen Das, senior oil analyst bij Kpler, nuanceert wat die eerste doorvaarten betekenen: het eerste echte teken van herstel zou een uittocht zijn van vastzittende schepen uit de Golf. Dat gebeurt vooralsnog niet.

Martin Kelly van EOS Risk Group vat de stemming aan boord samen: "It would take an extremely brave captain to transit through the Strait of Hormuz, given the current state."

Drie obstakels, één oplossing ontbreekt

Experts benoemen drie structurele obstakels voor een normalisering van het scheepvaartverkeer.

Het eerste is veiligheid. De afwezigheid van een formeel vredesakkoord en onduidelijkheid over wie wat controleert, maakt de juridische en operationele situatie voor kapiteins onzeker. Sommige schepen gleden de afgelopen weken 's nachts langs de Omaanse kust door met uitgeschakelde transponders en Amerikaanse begeleiding. Anderen betaalden om via Iraanse wateren te mogen varen, een constructie die in de sector wordt aangeduid als "Tehran's tollbooth".

Het tweede obstakel zijn de mijnen zelf. Zolang de hoofdroute door het midden van de straat niet is vrijgemaakt, zijn kapiteins aangewezen op alternatieve routes die smaller, ondieper en risicovoller zijn voor grote tankers.

Het derde obstakel zijn tolheffingen. VS-vicepresident JD Vance bevestigde donderdag dat de Amerikaanse marine haar blokkade gedeeltelijk heeft opgeheven om schepen via Iraanse havens door te laten. Maar het onduidelijke regime rondom doorvaartrechten maakt reders terughoudend: niemand wil een precedent scheppen van betalen aan een sanctie-geplaatst regime.

Wat volgt

De Kpler-doorvaartcijfers en Lloyd's List Intelligence zijn de komende dagen de betrouwbaarste graadmeters voor werkelijk herstel. Zolang het mijnruimen niet systematisch op gang is gekomen en de dagelijkse doorvaartcijfers ver onder de 130 schepen blijven, blijft de fysieke olieaanvoer uit de Golf beperkt. De druk op energieprijzen verdwijnt niet met een handtekening.

Bronnen: Intertanko, Lloyd's List Intelligence, Kpler, MarineTraffic, EOS Risk Group

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.