SpaceX-aandeel daalt 48% van piek: wat is een lockup-expiratie en waarom raakt het jou?

Het SpaceX-aandeel (SPCX) staat al weken onder druk, maar het gaat niet om slecht nieuws over raketten of contracten. De echte oorzaak is een mechanisme dat elke IPO-belegger kent: de lockup-expiratie. Op 6 augustus worden ineens circa 911,5 miljoen extra aandelen vrij verhandelbaar. Voor de Nederlandse retailbelegger die via een broker in Amerikaanse beursnoteringen zit, is dit het mechanisme achter een koersval die op het eerste gezicht nergens op slaat.

Wat is een lockup en waarom loopt die af?

Wanneer een bedrijf naar de beurs gaat, mogen insiders, vroege investeerders en medewerkers hun aandelen tijdelijk niet verkopen. Die afkoelingsperiode, doorgaans 90 tot 180 dagen, heet de lockup. Het idee is simpel: het voorkomt dat oprichters en venture-kapitaalfondsen direct na de beursgang massaal cashen, terwijl nieuwe aandeelhouders net hun geld hebben ingelegd.

Loopt die periode af, dan verandert er in principe niets aan het bedrijf zelf. Geen winst- of omzetwijziging, geen productnieuws. Wat verandert is het aanbod: er komen in één klap honderden miljoenen aandelen bij die verhandeld mogen worden. Meer aanbod bij gelijke of dalende vraag drukt doorgaans de koers, puur door marktdynamiek.

Waarom is de SpaceX-situatie zo extreem?

Beincrypto meldt dat op 6 augustus circa 911,5 miljoen aandelen vrijkomen door het aflopen van de eerste lockup. Dat verdubbelt de vrij verhandelbare hoeveelheid (de zogeheten public float) meer dan. Ter vergelijking: als er voor de lockup-expiratie pakweg 800 miljoen aandelen vrij verhandelbaar zijn, en er komen er opeens 911 miljoen bij, is het aanbod in potentie meer dan verdubbeld.

Invezz berekende dat over het komende jaar zelfs meer dan 6,4 miljard aandelen vrijkomen. Dat is wat analisten een "supply overhang" noemen: een langdurige druk op de koers doordat er structureel meer verkoopaanbod dreigt dan er op korte termijn vraag is.

Het gevolg is al zichtbaar. Dinsdag zakte SPCX naar een dieptepunt van $107,01, zijn laagste koers ooit als beursgenoteerd bedrijf, voordat het herstelde naar een slotkoers van $116,41 (+2,56%), aldus Beincrypto. Dat is ruim onder de IPO-prijs van $135. Gemeten vanaf de recordkoers van $225,64 op 16 juni staat het aandeel daarmee circa 48% lager. Invezz stelt dat SpaceX daarmee meer dan $1,2 biljoen aan beurswaarde heeft verloren ten opzichte van die piek.

De twee datums waar beleggers op letten

De komende week kent twee belangrijke momenten:

• 4 augustus (dinsdag, na beurssluiting): SpaceX publiceert zijn eerste kwartaalcijfers als beursgenoteerd bedrijf.
• 6 augustus (donderdag): de lockup loopt af en circa 911,5 miljoen aandelen worden vrij verhandelbaar.

Het bijzondere is de volgorde. Zelfs sterke cijfers op dinsdag bieden geen garantie voor een koersherstel, omdat twee dagen later de lockup afloopt. CNBC-presentator Jim Cramer verwoordde dat als volgt tegenover zijn kijkers: "Even if they report a great quarter on Tuesday, I don't know if it can withstand the lockup expiration on Thursday." En eerder deze week: "If you're looking to buy SpaceX… I'm begging you if you want to go big to at least wait for the first wave of the lockup on insider selling to expire next Thursday and let it drag the share price lower before you pull the trigger." Dit is Cramers persoonlijke mening, niet het standpunt van Today in Finance.

Wat betekent dit voor jou als belegger in hype-IPO's?

Het SpaceX-verhaal illustreert een patroon dat bij veel spraakmakende beursgangen terugkomt. De koers schiet omhoog in de eerste weken op enthousiasme en beperkt aanbod. Zodra de lockup nadert, neemt de verkoopdruk toe. En op de dag zelf kan er een forse koersbeweging plaatsvinden die niets zegt over de kwaliteit van het bedrijf.

Een paar dingen om in je achterhoofd te houden als je in recent genoteerde aandelen belegt:

• Controleer de lockup-datum. Die staat in het prospectus of is te vinden via financiële nieuwssites. Bij SpaceX is dat 6 augustus.
• Onderscheid het bedrijfsnieuws van het aanbodseffect. Een koersval rond de lockup-datum is niet per se een signaal over de fundamenten.
• Grotere lockup-expiraties, zoals bij SpaceX, hebben doorgaans een groter potentieel effect dan kleine.

De agenda: 4 en 6 augustus zijn de datums om bij te houden

Kwartaalcijfers komen op 4 augustus na sluiting van de Amerikaanse beurs. De lockup loopt af op 6 augustus. Hoe de markt op beide momenten reageert, zal laten zien of het mechanisme van supply overhang zich in de praktijk zo sterk manifesteert als het in theorie doet. Voor beleggers die het lockup-fenomeen nog nooit live hebben meegemaakt: dit is een zeldzame kans om het van dichtbij te observeren.

Informatief, geen financieel of beleggingsadvies. Today in Finance heeft geen Wft-vergunning; raadpleeg voor geldbeslissingen altijd een gekwalificeerd adviseur.