Regeldruk kost bedrijfsleven 9 miljard euro per jaar

Elk jaar verdwijnt er 16,8 miljard euro aan geld dat bedrijven en de overheid kwijt zijn aan het simpelweg voldoen aan regels, geld dat niet naar nieuwe machines, hogere lonen of extra personeel gaat. Dat is volgens een berekening van PwC Nederland omgerekend 1,5% van het Nederlandse bruto binnenlands product, meldt BNR.

Ruim de helft van dat bedrag, 9 miljard euro, komt voor rekening van het bedrijfsleven zelf. Dat is geen geld dat ergens in een schuif verdwijnt. Het is tijd van juristen, HR-medewerkers en compliance-afdelingen, het zijn adviseurskosten, en het is management dat uren kwijt is aan formulieren en toetsingen in plaats van aan de zaak zelf.

Wat betekent 16,8 miljard euro regeldruk voor bedrijven?

Hoofdeconoom Barbara Baarsma van PwC Nederland noemt de uitkomst schadelijk voor de economie. Haar redenering, zoals BNR die weergeeft: regels op zich zijn niet slecht, maar de kosten van naleving ervan zijn hoger dan de maatschappelijke baten die ze opleveren.

Dat klinkt abstract, maar de vertaling naar de werkvloer is simpel. Elke euro die een bedrijf besteedt aan het bijhouden van regelgeving, is een euro die niet naar investeringen gaat. Minder investeringsruimte betekent op termijn minder productiviteitsgroei, en productiviteitsgroei is precies waar salarisstijgingen vandaan moeten komen. Een bedrijf dat structureel geld verliest aan overhead heeft ook minder ruimte om nieuwe mensen aan te nemen of bestaande salarissen te verhogen.

Dit is dus geen verhaal met een rekening die morgen op je deurmat valt. Het is een structureel lek in de economie dat langzaam doorsijpelt naar de dingen die je wel direct merkt: banengroei, cao-onderhandelingen, en de prijs die bedrijven voor hun producten en diensten vragen.

De zzp-casus: waarom onduidelijke regels dubbel duur zijn

Een concreet voorbeeld van hoe regeldruk in de praktijk uitpakt, speelt op dit moment rond het inhuren van zzp'ers. Onderzoeksbureau Sira Consulting noemt, in opdracht van werkgeversvereniging AWVN, het inhuren van zelfstandigen een van de meest onwerkbare wettelijke verplichtingen voor werkgevers, blijkt uit een advies dat ZiPconomy beschrijft.

Het probleem is niet dat er regels zijn, het probleem is de onzekerheid. Bedrijven en zzp'ers weten vaak niet zeker of een samenwerking door de Belastingdienst als schijnzelfstandigheid wordt beoordeeld. Die onduidelijkheid kost tijd en juridisch advies, en dat is precies het soort naleving waar de 9 miljard euro van PwC vandaan komt.

Sira Consulting komt met drie voorstellen om die onduidelijkheid te verminderen:

• Een onafhankelijke toetsingscommissie die vooraf bindend oordeelt of iemand als zzp'er ingehuurd mag worden, naar Belgisch voorbeeld (de Administratieve Commissie, CAR)
• Terugkeer van modelovereenkomsten waarmee bedrijven en zzp'ers zekerheid krijgen over de aard van hun samenwerking, Een afgebakende lijst van sectoren waarin zzp-werk helemaal niet is toegestaan

Minister Aartsen liet begin juni al weten de sectorale toetsing en de aparte toetsingscommissie vooralsnog buiten beschouwing te laten, om de invoering van de Zelfstandigenwet zelf niet te vertragen. Met andere woorden, de knoop over hoe je die onzekerheid oplost blijft voorlopig liggen, terwijl werkgevers en zzp'ers er dagelijks tegenaan lopen.

Waarom dit meer is dan een rapport in een la

Nederland heeft al jaren discussie over regeldruk, maar dit cijfer maakt concreet wat er op het spel staat. 1,5% van het bbp is geen rondingsverschil. Het is geld dat, als het efficiënter georganiseerd zou worden, kon meebewegen met lonen of investeringen.

De zzp-discussie laat zien dat het probleem niet altijd zit in te veel regels, maar vaak in regels die onduidelijk zijn. Een bedrijf dat niet weet of het een boete riskeert bij het inhuren van een zelfstandige, huurt uit voorzorg minder zzp'ers in, of besteedt extra geld aan juridisch advies om het risico af te dekken. Beide kosten geld zonder dat er iets geproduceerd wordt.

Voor de gemiddelde werknemer of zzp'er is dit geen acuut nieuws waar morgen iets van te merken is. Het is eerder een verklaring voor iets dat je misschien al voelt: waarom cao-onderhandelingen soms moeizaam gaan, of waarom een opdrachtgever plotseling terughoudend is om je als zelfstandige in te huren.

Wat volgt er in het zzp-dossier?

De Zelfstandigenwet is nog in ontwikkeling, en de discussie over een toetsingscommissie en modelovereenkomsten voor zzp-inhuur ligt voorlopig stil zolang het ministerie zich richt op de wet zelf. Verwacht dat dit onderwerp terugkeert zodra die wet verder vordert, want de onderliggende onduidelijkheid over schijnzelfstandigheid is daarmee nog niet opgelost.

Informatief, geen financieel of beleggingsadvies. Today in Finance heeft geen Wft-vergunning; raadpleeg voor geldbeslissingen altijd een gekwalificeerd adviseur.