Korea als barometer: hoe hefboomproducten de wereldwijde aandelenmarkt aansturen

Fondsbeheerders in Londen, New York en Tokio hebben een nieuw ochtendritueel: voor de eigen beurs opent, kijken ze naar Seoul. Niet omdat de Koreaanse economie ineens zo bepalend is geworden, maar omdat de KOSPI-index is veranderd in een vroege waarschuwingsscanner voor iets verontrustenders: een markt die niet langer de fundamentals volgt, maar wordt aangedreven door hefboomproducten die zichzelf versterken.

Dat mechanisme maakte Korea de afgelopen maanden tot een casestudy in wat er misgaat als leverage de prijs bepaalt in plaats van andersom.

De feedbackloop die een markt overneemt

De cijfers schetsen een onthutsend patroon. De KOSPI daalde 25% in slechts drie weken. SK Hynix, 's werelds op een na grootste chipfabrikant en onmisbare leverancier van HBM-geheugen voor AI-chips, kelderde op één dag met een record van 15%. Die koersdaling dwong beheerders van hefboomproducten miljarden aan aandelen te verkopen, niet vanuit een fundamentele herziening van de bedrijfswaarde, maar puur als mechanisch gevolg van marktregels.

Dit is de feedbackloop die Arun Singhal, CEO van Indicus Capital, zo omschrijft: "Zuid-Korea is een live-experiment geworden in wat er gebeurt wanneer leverage de markt niet meer weerspiegelt, maar gaat aansturen. Stijgende koersen trekken leverage aan, leverage versterkt de stijging, en daarna werkt diezelfde machine in omgekeerde richting."

Meer dan de helft van alle circuit breakers in de geschiedenis van de KOSPI, de tijdelijke handelsstops die worden geactiveerd bij een daling van meer dan 8% gedurende minstens één minuut, viel in de afgelopen zes maanden. Dat is geen statistisch toeval; dat is een structurele eigenschap van een markt die volatiliteit inbouwt via zijn eigen instrumenten.

Een index met geconcentreerd gewicht

De kwetsbaarheid van de KOSPI is deels architecturaal. Samsung Electronics en SK Hynix vormen samen meer dan de helft van de index. Dat betekent dat een heftige beweging in deze twee aandelen niet alleen individuele beleggers raakt, maar de gehele markt meetrekt.

Daarboven groeide een bijzonder instrument: een in Hongkong genoteerd fonds dat twee keer het dagrendement van SK Hynix biedt, is sinds begin dit jaar meer dan vertwintigvoudigd tot 7,78 miljard dollar. Daarmee is het het grootste fonds van zijn soort ter wereld. Zo'n instrument verdubbelt dagelijkse winsten, maar ook verliezen, en verplicht zijn beheerders tot automatische aan- en verkopen bij elke koersbeweging. Bij een aandeel dat al een derde van een grote index vertegenwoordigt, is dat geen randverschijnsel maar een marktbepalende kracht.

De koers-winstverhoudingen van zowel Samsung Electronics als SK Hynix zijn intussen gedaald tot onder de 5. Dat is opvallend laag voor bedrijven die centraal staan in de wereldwijde AI-hardware-toeleveringsketen en profiteren van sterke vraag naar geavanceerd geheugen. De markt lijkt de toekomstige winstverwachtingen niet volledig te weerspiegelen, wat suggereert dat de prijsbepaling meer door technische druk dan door fundamentele analyse wordt gestuurd.

De 24-uurscyclus: Seoul, New York, terug

De invoering van SK Hynix-ADR's op de Amerikaanse beurs heeft een dimensie toegevoegd die de volatiliteit verder vergroot. Via American Depositary Receipts handelt het aandeel nu ook tijdens Amerikaanse handelsuren. Dat creëert een continue sentimentscirkel: wat er op Wall Street gebeurt met AI-gerelateerde aandelen, kaatst terug naar Seoul voordat de Koreaanse beurs opent, en vice versa.

Die 24-uursdynamiek werd vorige week woensdag zichtbaar in beide richtingen tegelijk. Na een rally van 27% in de SK Hynix-ADR's op Wall Street sprong de KOSPI met 6,2%. Buitenlandse beleggers kochten die dag 2,3 biljoen Koreaanse won aan KOSPI-aandelen, het meeste in meer dan twee maanden. In drie dagen was een deel van de schade hersteld die drie weken hadden gevergd. Maar die symmetrie is misleidend: een herstel van 6,2% na een daling van 25% is nog altijd een markt die ver beneden de vorige top staat.

Waarom Europese beleggers in tech en AI dit moeten volgen

Voor Europese beleggers die exposure hebben aan AI-gerelateerde aandelen of tech-ETF's is de Koreaanse situatie geen ver-van-mijn-bed-show. Korea zit in het hart van de AI-hardwaretoeleveringsketen. SK Hynix levert HBM-geheugen aan Nvidia; Samsung levert geheugen en chips aan vrijwel elk groot techplatform. Een herwaardering van AI-waarderingen trekt automatisch door naar deze bedrijven.

Wat de Koreaanse casus laat zien, is dat die doorwerking versterkt wordt door hefboomproducten. Wat begon als een bredere discussie over AI-waarderingen veranderde in een marktrout die zijn eigen logica volgde. De concentratie van indexgewicht, gecombineerd met de feedbackmechanismen van single-stock ETF's en margeleningen, maakte van een correctie een cascade.

Dat patroon is niet uniek voor Korea. Waar hefboomproducten geconcentreerde indices domineren, kan het zich herhalen. De les voor wie belegt in AI-hardware via brede tech-mandaten: de risicobepaling gaat voorbij aan wat het onderliggende bedrijf verdient.

Zoals TIF eerder berichtte, spelen Koreaanse retailbeleggers een centrale rol in deze dynamiek: meer dan 1,2 miljoen particulieren hebben posities in hefboomproducten op de KOSPI en SK Hynix. Dat artikel richtte zich op de individuele belegger; hier gaat het om wat diezelfde posities betekenen voor de markt als systeem.

Beleid en toezicht na de storm

President Lee Jae Myung, die hogere aandelenkoersen expliciet tot beleidsdoel maakte, noemde de markt woensdag "onstabiel", dat na een ongekende eendaagse rally. Hij erkende de controverse rond hefboom-ETF's en droeg de hoofden van de Financial Supervisory Service en de Korea Exchange op vervolgmaatregelen voor te bereiden.

Dat die uitspraak op een dag van extreme stijging kwam, en niet op een dag van extreme daling, is veelzeggend. De volatiliteit zelf, ongeacht de richting, wordt inmiddels als probleem erkend. Welke maatregelen de Financial Supervisory Service en de Korea Exchange zullen nemen, is nog niet bekendgemaakt.

Vervolgmaatregelen van Financial Supervisory Service en Korea Exchange

De aangekondigde review van de Koreaanse toezichthouder en beursexploitant zal de komende weken centraal staan in de markten. Twee vragen zijn daarbij leidend: of en hoe hefboom-ETF's aan strengere regels worden gebonden, en of de indexconcentratie rond Samsung en SK Hynix aanleiding geeft tot structurele aanpassingen. Zolang die antwoorden uitblijven, blijft de KOSPI het eerste wat fondsbeheerders elke ochtend openen.

Bronnen: Korea Exchange, Indicus Capital (Arun Singhal), Financial Supervisory Service (president Lee Jae Myung), The Edge Malaysia, Economic Times / Reuters

Informatief, geen financieel of beleggingsadvies. Today in Finance heeft geen Wft-vergunning; raadpleeg voor geldbeslissingen altijd een gekwalificeerd adviseur.