IEA draait prognose 180 graden: olieaanbod duikt 1,78 miljoen bpd onder vraag door Iran-oorlog

In één maand tijd verving het Internationaal Energieagentschap zijn overschotprognose door een tekortscenario van historische omvang. Waar het IEA vorige maand nog uitging van een overschot van 410.000 vaten per dag (bpd), verwacht het agentschap nu dat het mondiale olieaanbod in 2026 1,78 miljoen bpd onder de totale vraag uitkomt, blijkt uit het Oil Market Report van woensdag 13 mei. De oorzaak: de aanhoudende Iraanse oorlog en de verstoring van het tankerverkeer door de Straat van Hormuz.

De swing in één maand bedraagt bijna 2,2 miljoen bpd. Gemeten vanaf het decemberrapport, toen het IEA nog uitging van een overschot van bijna 4 miljoen bpd, is de ommezwaai zelfs meer dan 5,7 miljoen bpd.

Hoe de prognose in vijf maanden kantelde

De evolutie van de IEA-raming maakt de omvang van de schok zichtbaar:

Elke maandelijkse update corrigeerde fors naar beneden. Het IEA gaat er in het basisscenario vanuit dat de stijgende aanbodverliezen als gevolg van de oorlog niet volledig worden gecompenseerd door een hogere productie elders.

14 miljoen bpd 'shut in': ongekend

Het agentschap omschrijft de situatie expliciet als een 'unprecedented supply shock'. Meer dan 14 miljoen bpd staat momenteel stil, de zogenoemde shut-in capacity. Cumulatief hebben Golf-producenten inmiddels meer dan 1 miljard vaten aan productie gemist.

Het IEA raamde de totale aanboduitval over heel 2026 eerder op 1,5 miljoen bpd. De meest recente schatting ligt op circa 3,9 miljoen bpd, een bijna verdrievoudiging van die oorspronkelijke raming.

De Straat van Hormuz is de slagader van de mondiale oliemarkt: door dit smalle water in de Perzische Golf passeert normaliter een vijfde van het wereldwijde olieverbruik. Tankerverkeer door de Straat blijft momenteel beperkt, waardoor ook producenten die technisch gezien nog actief zijn, hun export niet volledig kunnen afzetten.

Basecase: geleidelijke hervatting Hormuz-verkeer in Q3

Het IEA hanteert als basisscenario een geleidelijke hervatting van het tankerverkeer door Hormuz vanaf het derde kwartaal van 2026. Dat scenario is de voornaamste buffer in de ramingen: zonder herstel in Q3 zou het tekort verder oplopen.

De prognoses zijn daarmee sterk afhankelijk van geopolitieke ontwikkelingen die niet door het agentschap worden bepaald. Een verdere vertraging van het doorvaartherstel zou de tekortcijfers opnieuw opwaarts bijstellen.

Het IEA citeert letterlijk: "With Hormuz tanker traffic still restricted, cumulative supply losses from Gulf producers already exceed 1 billion barrels with more than 14 million (barrels per day) of oil now shut in, an unprecedented supply shock."

Wat marktwatchers nu in de gaten houden

De markt kijkt naar twee variabelen. De eerste is het tempo van herstel van Hormuz-tankerverkeer in de komende maanden, dat in het IEA-basecase al in Q3 intreedt maar dat als onzeker wordt beschouwd. De tweede is de respons van OPEC+: de alliantie beschikt over reservecapaciteit buiten de Golfstaten, maar in welke mate die snel en volledig kan worden ingezet bij een aanbodschok van deze omvang, is een open vraag.

Het zijn precies deze twee factoren die het verschil zullen maken tussen een beheersbaar tekort en een structurele aanbodscrisis.

Wat volgt

Het volgende IEA Oil Market Report verschijnt medio juni. Tegen die tijd zal duidelijker zijn of Hormuz-tankerverkeer tekenen van herstel vertoont en of het tekortscenario verder aanscherpt of afzwakt.

Bronnen: IEA Oil Market Report mei 2026

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.