Fabrieksprijzen stijgen 4,9% in april: de olieprijsschok bereikt jouw portemonnee

De prijzen die Nederlandse fabrikanten rekenen voor hun producten, stegen in april met 4,9% jaar-op-jaar, blijkt uit nieuwe CBS-cijfers. Twee maanden eerder daalden die prijzen nog. De omslag is scherp, en de rekening volgt de komende maanden voor jou als consument.

Wat zijn afzetprijzen eigenlijk?

Afzetprijzen van de industrie zijn de prijzen die Nederlandse fabrikanten rekenen voor hun producten, exclusief BTW. Denk aan een raffinaderij die benzine verkoopt aan een distributeur, of een verpakkingsfabrikant die plastic dozen levert aan een supermarktketen.

Het zijn geen consumentenprijzen, maar ze zijn er wel de voorloper van. Wat fabrikanten vandaag duurder verkopen, verschijnt over enkele weken of maanden in de groothandelsprijs, en uiteindelijk op je kassabon of energierekening. Producenten drukken hun kostenstijgingen niet altijd direct door, maar bij een sprong van deze omvang is het een kwestie van tijd.

Waarom nu deze plotselinge sprong?

De verklaring is in één woord te vatten: olie. CBS koppelt de prijsstijging expliciet aan de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten. De prijs van een vat North Sea Brent stond in april op bijna 87 euro, 47% hoger dan een jaar eerder. In maart was dat nog 84 euro per vat, een stijging van 27% jaar-op-jaar. Die versnelling werkt direct door in de productieprijzen.

De meest zichtbare impact: producten van de aardolie-industrie zijn in april 48,8% duurder geworden ten opzichte van een jaar geleden. Raffinagederivaten, smeermiddelen, chemische basisproducten, verpakkingsmateriaal, transportbrandstoffen. Alles wat uit een vat olie voortkomt, wordt meegetrokken in die prijsstijging.

De trendbreuk in de cijfers is opvallend scherp:

Van deflatie naar een stijging van bijna 5% in twee maanden. De laatste keer dat de afzetprijzen zo snel stegen, was begin 2023. Ter vergelijking: op het hoogtepunt van de energiecrisis, in juni 2022, was die stijging 24,9%. Dit is dus geen herhaling van 2022, maar het is wel de sterkste opleving in drie jaar.

Wat merk jij ervan in de komende maanden?

De doorwerking van hogere fabrieksprijzen naar de consument verloopt via meerdere schakels en kost tijd, maar is wel voorspelbaar. De categorieën om op te letten:

Brandstof is de meest directe schakel. Raffinageprijzen stijgen al en werken snel door in de pompprijs. Wie nu nog niet heeft nagedacht over het tankbudget, kan dat beter wel doen.

Transport wordt duurder. Logistieke bedrijven draaien op diesel. Als hun inkoopprijs stijgt, berekenen ze dat door aan hun klanten, en uiteindelijk aan de winkels. De transportcomponent zit verstopt in bijna elke prijs die je betaalt.

Verpakkingen en plastic. Een groot deel van de kunststoffen in supermarktproducten, van frisdrankflessen tot plastic zakjes, is afgeleid van aardolieproducten. Ook hier geldt: de prijsstijging bij de fabrikant werkt door in de winkelprijs, zij het met vertraging.

Energie. Aardgas en elektriciteit zijn aan olie gekoppeld via de energiemarkt, al zijn de verbanden complexer. Wie een variabel energiecontract heeft, kan de komende maanden een hogere rekening tegemoetzien.

Wat kun je nu doen?

Een paar concrete opties om de impact te beperken, zonder dat dit financieel advies is:

Controleer je energiecontract. Als je nu een variabel contract hebt, is het zinvol om te vergelijken wat een vast tarief je kost voor het komende jaar. Prijsvergelijkingssites als Independer geven actuele overzichten.

Stel je brandstofbudget bij. Met een gemiddeld rijgedrag van 15.000 kilometer per jaar en een auto op benzine kan een stijging van de pompprijs met 10 cent per liter al snel tientallen euro's per maand schelen. Reken het even door op basis van je eigen gebruik.

Houd boodschappenuitgaven in de gaten. Supermarktprijzen reageren trager dan de pompprijs, maar de druk op verpakkings- en transportkosten is er wel degelijk. Het CBS publiceert maandelijks de consumentenprijsindex; de juni-cijfers geven een vroeg signaal of de doorwerking al begonnen is.

Raadpleeg een financieel adviseur als je twijfels hebt over je energiecontract of andere vaste lasten.

Wat volgt?

CBS publiceert de producentenprijscijfers over mei 2026 eind juni. Die publicatie geeft het eerste signaal of de stijging aanhoudt, afvlakt, of nog verder versnelt. De consumentenprijsindex over juni volgt in juli. Tot die tijd geldt: de schok is begonnen, de doorwerking loopt.

Bronnen: CBS

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.