Brussel wil winstbelasting hervormen: fiscale steun voor innovatie en ruimere renteaftrek

Een uitgelekt conceptvoorstel van de Europese Commissie schetst een ingrijpende hervorming van de winstbelasting voor bedrijven in de EU. Twee pijlers staan centraal: een nieuwe fiscale toeslag die investeringen in onderzoek en ontwikkeling aantrekkelijker maakt, en een versoepeling van de regels rond renteaftrek waardoor bedrijven makkelijker en goedkoper kunnen lenen. Het voorstel is nog niet officieel gepubliceerd, maar het FD bericht vandaag op basis van een uitgelekte versie.

Waarom dit ertoe doet

Belastingpolitiek is zelden urgent nieuws, totdat Brussel de spelregels voor heel Europa tegelijk wil herschrijven. Dit conceptvoorstel is dat. Het signaleert een expliciete keuze van de Europese Commissie: de concurrentiekracht van Europese bedrijven versterken door de fiscale lasten te verlichten op precies de punten waar het bedrijfsleven al jaren om vraagt. Wie investeert in innovatie of zijn onderneming financiert met vreemd vermogen, zou er onder dit plan op vooruitgaan. En dat raakt niet alleen multinationals, maar ook de belastinggrondslag van alle EU-lidstaten.

Twee pijlers, één richting

Het uitgelekte concept bevat twee concrete maatregelen.

De eerste is een nieuwe fiscale toeslag voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Bedrijven die R&D-uitgaven doen, kunnen die volgens het conceptvoorstel extra gunstig fiscaal verrekenen. Het idee is niet nieuw, vergelijkbare instrumenten bestaan al in diverse lidstaten, maar een gecoördineerde EU-brede variant zou de drempel voor grensoverschrijdend innoveren kunnen verlagen. Hoeveel extra aftrek er precies in het geding is, staat niet in de beschikbare informatie over het concept.

De tweede maatregel betreft de renteaftrekregels. Bedrijven financieren zich deels met eigen vermogen en deels met leningen. Rente op die leningen is in beginsel aftrekbaar van de belastbare winst, maar de EU beperkt die aftrek al jaren via anti-ontwijkingsrichtlijnen, met name via de zogenoemde ATAD-regels die in 2019 van kracht werden. Het conceptvoorstel wil die teugels juist lossen: meer rente fiscaal aftrekbaar maken, waardoor de financieringskosten voor Europese bedrijven dalen. Dat staat in opvallende spanning met de richting die Brussel tot voor kort koos, toen het beperken van belastingontwijking via renteconstructies nog hoog op de agenda stond.

Flink gelobbyd

De totstandkoming van dit voorstel is niet in een beleidsmatig vacuüm verlopen. Laurens Berentsen van het Financieele Dagblad, die de uitgelekte versie analyseerde, stelt onomwonden: "Er is flink gelobbyd door het bedrijfsleven." De twee pijlers bevestigen dat beeld. R&D-stimulering en ruimere renteaftrek zijn klassieke prioriteiten van de Europese bedrijfslobby, zichtbaar in jarenlange inzet van onder meer het European Round Table for Industry en sectororganisaties in de technologie- en farmasector. Dat hun agenda nu in een Commissie-concept opduikt, zegt iets over de politieke wind in Brussel.

De Brusselse koers: vereenvoudiging als kapstok

Het voorstel past in een bredere beweging. De Europese Commissie werkt al langer aan een agenda om Europese regels te vereenvoudigen en administratieve lasten voor bedrijven te verminderen. Dit fiscale voorstel gaat daar volgens het FD expliciet bovenop: Brussel doet er, in de woorden van de berichtgeving, "een schepje bovenop". De achterliggende zorg is de concurrentiepositie van Europa ten opzichte van de VS en China, twee handelspartners die hun eigen bedrijven via belastingvoordelen en subsidies actief ondersteunen. De Amerikaanse Inflation Reduction Act uit 2022 werkte als een schokgolf door Europese beleidskringen; de reactie sijpelt nu ook door naar het fiscale domein.

Politieke obstakels zijn aanzienlijk

Hoe logisch het voorstel ook klinkt vanuit het perspectief van concurrentiekracht, de politieke weg ernaartoe is lang en onzeker. Belastingdossiers vereisen in de Europese Raad unanimiteit: alle 27 lidstaten moeten instemmen. Dat is bij fiscale hervormingen structureel het grootste struikelblok. Lidstaten die traditioneel lage winstbelastingen hanteren als concurrentiemiddel, zoals Ierland of Hongarije, en lidstaten die juist bezorgd zijn over uitholling van hun belastinggrondslag, zitten zelden op dezelfde lijn. Bovendien moeten de renteaftrek-versoepelingen worden afgestemd op bestaande EU-richtlijnen, wat juridisch complex is.

Het conceptvoorstel is ook inhoudelijk nog niet uitontwikkeld. Er zijn geen concrete tarieven, geen tijdpad voor inwerkingtreding en geen namen van Commissarissen die het voorstel publiekelijk dragen.

Vooruitblik

Het officiële voorstel van de Europese Commissie moet nog worden gepubliceerd. Pas daarna begint de formele route: consultatie, impact assessment, en vervolgens onderhandelingen in de Raad waar unanimiteit vereist is. Dat proces duurt doorgaans jaren. De koers die Brussel wil varen, is vandaag duidelijker geworden. De bestemming is dat nog niet.

Bronnen: Financieele Dagblad, BNR Nieuwsradio

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.