Straks kies je zelf welke AI op je Android luistert: de EU dwingt Google zijn hand te openen

Stel je voor: je zegt "Hey ChatGPT" of "Hey Claude" tegen je Android-telefoon, en die reageert gewoon. Zonder dat je door Google-menu's hoeft te navigeren of instellingen moet omzeilen. Dat is precies wat de Europese Commissie vandaag, 16 juli 2026, afdwingbaar heeft gemaakt voor Google onder de Digital Markets Act (DMA). Vanaf juli 2027 moeten Android-gebruikers in de EU hun eigen AI-assistent via spraakcommando's kunnen kiezen, net zoals nu "Hey Google" Gemini activeert.

Het is een ingrijpende breuk met de manier waarop Android al jaren werkt. Maar het is geen puur positief consumentenverhaal: de privacy-vraag die Google opwerpt, verdient serieuze aandacht.

Wat heeft de EU precies besloten?

De Europese Commissie nam vandaag twee bindende besluiten op basis van de DMA, de wet die grote techplatformen verplicht eerlijk te concurreren:

1. Google moet zijn zoekdata delen met rivaliserende zoekmachines. Dat gaat in per januari 2027.
2. Google moet Android openstellen voor rivaliserende AI-diensten. Gebruikers in de EU profiteren hiervan vanaf juli 2027.

Het tweede besluit is de meest ingrijpende verandering voor gewone gebruikers. De Commissie stelde vast dat AI-assistenten van andere partijen, zoals OpenAI's ChatGPT en Anthropic's Claude, op Android-telefoons niet op hetzelfde niveau konden functioneren als Googles eigen Gemini. Ze hadden geen toegang tot dezelfde wake-word-activering (het "Hey Google"-equivalent), dezelfde long-press-snelkoppeling op de homeknop, en dezelfde context-awareness waarmee een assistent ziet wat er op je scherm staat.

Dat verandert. Aldus de Europese Commissie krijgen AI-assistenten van derden wettelijk afdwingbare toegang tot precies die functies. Henna Virkkunen, executive vice president bij de Commissie met de tech-portefeuille, formuleerde het zo: "Dankzij deze maatregelen hopen we dat er alternatieven voor Google Search en Googles AI-diensten zoals Gemini ontstaan, en dat gebruikers in de EU meer keuzevrijheid krijgen."

Waarom doet de EU dit?

De DMA is in 2022 aangenomen met als doel de macht van grote techpoorten, de zogeheten "gatekeepers", te doorbreken. Google, Apple, Meta en TikTok vallen allemaal onder die wet. Brussel dwong recent ook Apple om interoperabiliteitsfuncties toe te voegen, en eiste dat Meta verslavende functies zoals infinite scroll afbouwt.

Het idee achter de Android-maatregel is simpel: als jij een telefoon bezit, bepaal jij welke software daarop de beste positie krijgt, niet de fabrikant van het besturingssysteem. Google heeft jarenlang Gemini (en zijn voorganger Google Assistent) een structureel voordeel gegeven door die diepere integratie in Android. De DMA zegt: dat mag niet meer.

De besluiten zijn onderdeel van een procedure die in januari 2026 is gestart. Op 27 juli landen de definitieve specificatiebesluiten met onmiddellijke rechtsgeldigheid. Bezwaar tegen de inhoud kan Google pas daarna aantekenen; de procedure staat dat niet toe vóór die datum.

Google: dit ondermijnt de privacy van Europeanen

Google laat het er niet bij zitten. Kent Walker, president of global affairs bij Google en moederbedrijf Alphabet, waarschuwde dat de nieuwe regels averechts kunnen werken. "De privézoekopdrachten van Europeanen zouden worden blootgesteld aan onbekende bedrijven, zonder afdoende anonimisering van de data en zonder medeweten of toestemming van de gebruiker. Dit verzwakt de privacy van burgers, brengt bedrijfsgeheimen in gevaar en vormt een risico voor de nationale veiligheid."

Walker stelde bovendien dat de maatregelen "ongekende risico's voor de privacy van gebruikers, apparaatbeveiliging en nationale veiligheid" introduceren en "cruciale privacy- en veiligheidswaarborgen voor miljoenen Europeanen" ondermijnen.

De EU weerlegt dit. Een senior Europese functionaris liet weten dat Brussel "privacy, integriteit en veiligheid ten zeerste in acht heeft genomen" en dat het besluit anonimisering van de zoekdata waarborgt.

Wie heeft gelijk? Dat is eerlijk gezegd nog niet zeker. Het zijn twee partijen met tegengestelde belangen die elk een plausibel punt maken. Google heeft er financieel belang bij dat concurrenten geen toegang krijgen tot zijn data-infrastructuur. Maar de vraag wat er werkelijk met je zoekopdrachten gebeurt als ze breed gedeeld worden, is legitiem. De concrete technische specificaties worden pas op 27 juli gepubliceerd. Tot die tijd is de privacywaarborg een belofte, geen bewezen feit.

Wat verandert er concreet op jouw telefoon?

Woon je in de EU en gebruik je een Android-telefoon? Dan verandert er vanaf juli 2027 het volgende:

• Je kunt een andere AI-assistent instellen als standaard en die via dezelfde spraakcommando's en snelkoppelingen activeren die nu alleen voor Gemini werken.
• Assistenten zoals ChatGPT of Claude kunnen, als ze kiezen deel te nemen, dezelfde context van je scherm zien als Gemini nu doet, zodat ze even nuttig kunnen zijn in de praktijk.
• Je hoeft niet te "jailbreaken" of verborgen instellingen te vinden; de toegang wordt structureel onderdeel van het systeem.

Of de grote AI-partijen ook daadwerkelijk instappen en hoe goed de implementatie werkt, zal de komende maanden duidelijk worden. De wet dwingt Google de deur open te zetten; of er interessante gasten doorheen lopen, is aan de markt.

Bredere context: EU versus Trump

De DMA-handhaving speelt zich af in een gespannen geopolitieke context. De regering-Trump heeft meerdere keren kritiek geuit op Brussel, met het verwijt dat Europese regelgeving Amerikaanse techbedrijven oneerlijk target. Google, Apple en Meta zijn allemaal Amerikaanse bedrijven die door de DMA worden geraakt. Of die diplomatieke druk invloed heeft op de tempo of strengheid van handhaving, is vooralsnog onduidelijk.

Wat volgt?

Op 27 juli 2026 publiceert de Europese Commissie de definitieve specificatiebesluiten. Die treden met onmiddellijke rechtsgeldigheid in werking. Pas daarna kan Google formeel bezwaar aantekenen. De eerstvolgende concrete mijlpaal voor gebruikers is januari 2027, wanneer de data-delingsverplichting voor zoekmachines ingaat. Android-gebruikers merken de verandering pas vanaf juli 2027.

Bronnen: Europese Commissie, Digital Markets Act

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.