EU verbiedt voor het eerst crypto-diensten uit derde landen om sanctie-ontwijking te stoppen
De EU kan voor het eerst alle cryptodiensten uit derde landen verbieden. Doelwit: het A7-netwerk achter Russische sanctie-ontwijking.
Voor het eerst in haar geschiedenis heeft de EU een juridisch instrument ingezet om crypto-asset-diensten in derde landen volledig te kunnen verbieden. Het 21e sanctiepakket tegen Rusland, aangenomen op 23 juli 2026, treft 14 crypto-gerelateerde platforms in Georgië, Panama, de Verenigde Arabische Emiraten, de Marshalleilanden, Kirgizië en Belarus. Zij mogen voortaan geen geld meer sturen naar of ontvangen uit de EU.
De maatregel is het meest concrete bewijs tot nu toe dat de EU bereid is crypto-regulering als geopolitiek instrument in te zetten, niet alleen als consumentenbescherming.
A7-netwerk: $120 miljard aan sanctie-ontwijking
Het hart van de crypto-maatregelen in dit pakket is het A7 cross-border betaalnetwerk, een Rusland-gelinkt betalingsbedrijf dat doelbewust is gebouwd om Russische sanctie-ontwijking mogelijk te maken. Blockchain-analist Chainalysis stelt dat het netwerk tot nu toe bijna $120 miljard heeft verwerkt. Het pakket voegt vier nieuwe designaties toe die aan A7 zijn gelinkt, inclusief nieuwe verbindingen naar Afrika.
Op het A7-netwerk opereert ook het A7A5-stablecoin, een aan de roebel gekoppelde digitale munt. Die was al verboden in een eerder sanctiepakket. Met de nieuwe designaties zet de EU de schroeven nu verder aan op het bredere netwerk eromheen.
Het juridisch nieuwe: de EU kan voortaan elk land dat helpt Russische sancties te ontwijken via crypto volledig afsluiten van Europese cryptodiensten. Dat is een bevoegdheid die de Unie eerder niet had. De platforms in de zes genoemde landen zijn de eerste toepassing van dat instrument.
Het bredere pakket: 218 designaties, banken en schaduwvloot
De crypto-maatregel staat niet op zichzelf. Het 21e sanctiepakket van de Raad van de Europese Unie is het grootste in vier jaar en omvat 218 designaties in totaal, 170 entiteiten en 48 personen. Het totaal aantal gesanctioneerden nadert de 3.000.
De financiële maatregelen zijn ingrijpend: 94 Russische financiële instellingen krijgen een volledige asset-freeze, en 33 Russische banken worden afgesneden van SWIFT. Vier banken in derde landen, in Mongolië, Kirgizië en Russische bankdochters in India, worden ook geraakt. De beurs van Moskou is aan de sanctielijst toegevoegd.
Op energiegebied wordt het Russische olieprijsplafond bevroren op $44,10 per vat voor de komende twaalf maanden. Daarmee wordt een automatische verhoging naar circa $58,50 voorkomen, een verhoging die Moskou meer inkomsten had opgeleverd op het moment dat de Iran-oorlog de wereldolieprijzen opdrijft.
De schaduwvloot krijgt 41 nieuwe schepen op de lijst, waardoor het totaal uitkomt op ruim 670 vaartuigen. Nieuw is dat de EU voor het eerst ook schepen sanctioneert die de schaduwvloot ondersteunen, in plaats van uitsluitend de vloot zelf.
Kaja Kallas, Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, omschreef de reikwijdte van het pakket in een verklaring: "We're hitting over a hundred banks and crypto operators, 40+ vessels in Russia's shadow fleet, and several oil refineries in Russia and Belarus."
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen voegde daar aan toe: "At a time when Ukraine has built military momentum, our sanctions continue to weaken the economic foundations of Russia's war effort."
Dit is het eerste sanctiepakket onder het Iers EU-voorzitterschap. Enkele geplande elementen werden op druk van lidstaten geschrapt, waaronder maatregelen rond diensten voor Russisch LNG na Grieks verzet.
Precedent voor cryptohandhaving wereldwijd
De reikwijdte van de crypto-maatregel gaat verder dan Rusland alleen. De EU heeft nu een juridisch mechanisme gecreëerd dat in principe op elk derde land toepasbaar is dat EU-sancties omzeilt via crypto-netwerken. Dat is een structurele verschuiving in hoe sanctieregimes met digitale activa omgaan.
Tot nu toe richtten crypto-gerelateerde sancties zich op specifieke wallets of platforms. Het nieuwe EU-instrument maakt het mogelijk een compleet land of jurisdictie af te sluiten als de autoriteiten daar weigeren mee te werken. De 14 platforms in de zes genoemde landen zijn de eerste praktijktest van die bevoegdheid.
Voor de bredere cryptosector, ook buiten Rusland, stelt dit een nieuwe norm: platforms in jurisdicties met zwakke of coöperatieve houding tegenover sanctieontwijking lopen voortaan structureel het risico van uitsluiting van de Europese markt.
Volgende stap: implementatie en handhaving in lidstaten
Het sanctiepakket is aangenomen; de implementatie in de 27 lidstaten is de volgende horde. De lijst van de 14 getroffen crypto-platforms is op dit moment nog niet publiek gemaakt. Zodra die publicatie volgt in het Publicatieblad van de EU, wordt duidelijk welke entiteiten precies worden geraakt en hoe nationale toezichthouders, waaronder de Autoriteit Financiële Markten in Nederland, dit zullen handhaven.
Bronnen: Raad van de Europese Unie, Chainalysis
Informatief, geen financieel of beleggingsadvies. Today in Finance heeft geen Wft-vergunning; raadpleeg voor geldbeslissingen altijd een gekwalificeerd adviseur.
Cryptovaluta zijn niet gereguleerd en zeer volatiel. Je kunt je volledige inleg verliezen.
