Consumptie huishoudens stilgevallen in januari 2026: waarom geef jij niet meer uit dan vorig jaar?

Na een heel jaar groei is de koopkracht van Nederlandse huishoudens in januari 2026 abrupt gestopt. Niet een beetje afgeremd, maar precies nul: 0,0% groei ten opzichte van een jaar eerder. De vraag is waarom, en of dit het begin is van iets groters.

Wat betekenen die cijfers eigenlijk?

Eerst even de techniek, want die is belangrijk. Het CBS meet consumptie in volumes, gecorrigeerd voor prijsveranderingen én voor het aantal koopdagen in een maand. Dit gaat dus niet over hoeveel euro's er worden uitgegeven, maar over hoeveel er echt wordt gekócht. Als alles 5% duurder wordt en je geeft 5% meer uit, blijft de volumegroei nul. Dit cijfer gaat dus over echte koopkracht, niet over inflatie.

En dat maakt de 0,0% van januari 2026 des te opvallender.

Een jaar lang in de plus, nu abrupt gestopt

Kijk even naar de reeks van de afgelopen twee jaar:

Na een herstel uit de krimp van medio 2023 (juli 2023 stond nog op -0,5%) groeide de consumptie gestaag. Heel 2025 was elke maand positief, van +0,5% in april tot +2,0% in februari. December eindigde nog op +0,8%. De stap van +0,8% naar 0,0% is de scherpste maand-op-maand vertraging in deze reeks. Januari 2026 is bovendien de eerste maand zonder groei sinds mei 2023.

Supermarkt ja, nieuwe bank nee

Binnen die vlakke lijn zit wel degelijk beweging, en die is veelzeggend. Consumenten kochten in januari 0,4% meer voedings- en genotmiddelen, maar gaven minder uit aan duurzame goederen. Denk aan grote aankopen: een nieuwe wasmachine, een bank, een laptop, een auto.

Dat patroon herkennen economen als een klassiek teken van voorzichtigheid. Als huishoudens onzekerheid voelen, houden ze grote beslissingen even aan. De vaste lasten blijven, de boodschappen blijven, maar die nieuwe tv of die verbouwing wordt uitgesteld. Je gaat wél naar de supermarkt, maar je rijdt niet naar de keukenwinkel.

Het gaat hier om gemiddeld gedrag over alle Nederlandse huishoudens. Dat betekent dat miljoenen kleine beslissingen om iets niet te kopen samen optellen tot een merkbare nul op de meetlat van het CBS.

Wat zegt dit over jouw portemonnee?

De eerlijke vraag is: herken jij dit? Misschien heb je de afgelopen maanden ook gemerkt dat grote aankopen worden uitgesteld. Een nieuwe auto? Wacht nog even. Nieuwe badkamer? Volgend jaar misschien.

Dat gevoel is niet irrationeel. Begin 2026 speelt er onzekerheid op meerdere fronten: geopolitieke spanningen, wisselende berichtgeving over handelstarieven, en een arbeidsmarkt die iets minder uitbundig is dan een jaar geleden. Consumenten reageren op onzekerheid met voorzichtigheid, ook als hun inkomen op peil is.

Het verschil met recessies uit het verleden is dat er nu geen sprake is van inkomensverlies of massaontslagen. De groei is stilgevallen, niet negatief geworden. Dat is een wezenlijk verschil.

Is dit een dip of het begin van een trend?

Dat is de kernvraag die het CBS zelf openhoudt, maar er is een voorzichtig optimistisch signaal. Het CBS meldt dat de omstandigheden voor consumptie in februari 2026 'minder ongunstig' waren dan in januari. Dat is voorzichtige taal voor: het wordt misschien iets beter.

"Minder ongunstig" is geen feest, maar het is ook geen verdere verslechtering. Als consumenten in februari weer licht in beweging kwamen, kan januari achteraf een tijdelijke dip zijn geweest, misschien beïnvloed door het vroege moment in het jaar, koudere statistieken rondom de feestdagen, of een momentane schrikreactie op wereldnieuws.

Als de februari-cijfers bevestigen dat de consumptie weer omhoog gaat, is januari een uitschuiver. Als ook februari vlak of negatief uitvalt, dan is er sprake van een serieuze trendbreuk die directe gevolgen heeft voor bedrijven die afhankelijk zijn van consumenten: retailers, horeca, bouwsector.

Wat kun je doen met deze informatie?

Zelf grote aankopen uitstellen is begrijpelijk, maar het is ook goed om te weten dat uitstelgedrag zichzelf kan versterken. Als iedereen tegelijk wacht, valt de economische motor stil. Andersom: als het vertrouwen terugkomt, kunnen de inhaaleffecten stevig zijn.

Voor je eigen financiën geldt het standaard advies: kijk naar wat je echt nodig hebt en wat je kunt uitstellen. En als je overweegt een grote aankoop te doen of juist te financieren, bespreek dat met een financieel adviseur die jouw situatie kent.

Wat volgt?

Het CBS publiceert binnenkort de consumptiecijfers over februari 2026. Die zullen uitwijzen of de 'minder ongunstige' omstandigheden ook echt terugkeerden in het uitgavengedrag van Nederlandse huishoudens. Dat is het moment waarop we weten of januari een incident was of het begin van een ommekeer.

Bronnen: CBS

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.