CFTC trekt eigen schikking met Gemini in: wat dit precedent betekent voor crypto-toezicht

Een toezichthouder die zijn eigen schikking probeert te vernietigen: het is een stap die in de wereld van financieel toezicht vrijwel geen precedent kent. De Amerikaanse Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en crypto-exchange Gemini hebben woensdag 27 mei 2026 gezamenlijk een verzoek ingediend bij de federale rechtbank om een in januari 2025 bereikte overeenkomst te annuleren. De CFTC stelt dat de klacht "niet ingediend had mogen worden en onder de huidige handhavingsnormen niet zou zijn ingediend." Het is een formulering die verder reikt dan deze ene zaak.

Hoe het zover is gekomen

De oorsprong van de zaak gaat terug tot 2017. De CFTC onderzocht destijds of Gemini misleidende verklaringen had gedaan over de moeilijkheid om bitcoin futures-contracten te manipuleren. In 2022 vertaalde dat onderzoek zich in een formele handhavingsactie: de CFTC stapte naar de rechter met de stelling dat Gemini zijn eigen toezichthouder had misleid.

De zaak eindigde in januari 2025 met een schikking. Gemini betaalde een boete van 5 miljoen dollar en aanvaardde aanvullende voorwaarden, waaronder een uitdrukkelijk verbod op het doen van valse of misleidende verklaringen aan de commissie. Slechts dagen later trad Donald Trump aan als president.

Nu, ruim vier maanden later, stelt de CFTC dat haar eigen staf de beweringen over Gemini's misleidende verklaringen "niet op de juiste wijze heeft behandeld." Het verzoek tot vernietiging is ingediend bij de U.S. District Court for the Southern District of New York. Als de rechtbank het toewijst, vervallen alle resterende verplichtingen van Gemini onder de overeenkomst, inclusief het verbod op misleidende verklaringen.

Wat maakt dit juridisch uitzonderlijk

Schikkingen in civielrechtelijke handhavingszaken zijn geen unilaterale documenten. Zodra een rechtbank een consent order bekrachtigt, heeft die overeenkomst de kracht van een rechterlijk bevel. Partijen kunnen niet eenzijdig besluiten er afstand van te doen. Dat de CFTC en Gemini het verzoek gezamenlijk indienen, is daarin cruciaal: de rechtbank zal moeten beoordelen of er voldoende grond is om een reeds bekrachtigd akkoord te ontbinden.

Toezichthouders herzien soms hun handhavingsprioriteiten, maar het actief terugdraaien van een voltooide schikking is een fundamenteel andere stap. Het signaal is niet alleen voor Gemini, maar ook voor de rechterlijke macht: de CFTC vraagt de rechter in feite om zijn eigen eerdere bekrachtiging ongedaan te maken op basis van gewijzigd beleid, niet op basis van nieuwe feiten.

De formulering die de CFTC hanteert, "current enforcement standards," is daarbij veelzeggend. Het is geen juridisch begrip dat verwijst naar nieuwe wetgeving of een rechterlijke uitspraak, maar naar een beleidswijziging binnen de commissie zelf. Dat is een argument waarvan de juridische houdbaarheid de rechter zal moeten bepalen.

De bredere context: een CFTC onder nieuw politiek leiderschap

De CFTC heeft sinds het aantreden van de Trump-administratie een opvallende koerswijziging doorgemaakt in haar houding tegenover de crypto-sector. Waar de commissie onder voorgaande leiding handhavingsacties beschouwde als instrument om marktintegriteit te waarborgen, lijkt de huidige CFTC te opereren vanuit een uitgangspunt dat de sector ruimte verdient om te groeien, ook als dat betekent dat eerder ingenomen posities worden herzien.

De Gemini-zaak past in dat patroon. Gemini is opgericht door Tyler en Cameron Winklevoss, die actieve donoren waren tijdens de Trump-campagne. Dat gegeven is relevant als achtergrond, maar de CFTC-verklaring zelf geeft geen politieke motivering. De commissie beroept zich op procedurele en inhoudelijke bezwaren tegen de eigen handhavingsactie. De vraag of die bezwaren juridisch standhouden, ligt nu bij de rechter.

Wat de zaak in elk geval blootlegt, is dat "handhavingsnormen" geen vaststaand begrip zijn. Ze weerspiegelen de beleidsopvattingen van de zittende commissie. Als die commissie verandert van samenstelling en politieke richting, kunnen normen die in 2022 golden in 2026 als achterhaald worden gekwalificeerd. Dat heeft implicaties die verder reiken dan Gemini.

Wat het precedent kan betekenen voor andere zaken

De CFTC heeft de afgelopen jaren een reeks handhavingsacties aangespannen tegen crypto-bedrijven, met name rondom derivatenhandel en marktmanipulatie. De Gemini-zaak stelt een instrument beschikbaar waarmee eerder bereikte schikkingen opnieuw ter discussie kunnen worden gesteld via het "current enforcement standards"-argument.

De precedentwerking hangt af van hoe de rechtbank in New York reageert. Wijst de rechter het verzoek toe, dan ontstaat een routekaart voor vergelijkbare verzoeken in andere zaken. Wijst de rechter het af, of verbindt hij er aanvullende voorwaarden aan, dan wordt de reikwijdte van dit instrument aanzienlijk ingeperkt.

Een bijzonder aspect is het verdwijnen van de injunctie tegen misleidende verklaringen. Die bepaling had een signaalfunctie voor hoe de CFTC in de toekomst om zou gaan met verklaringen van crypto-exchanges in toezichtsprocessen. Als die bepaling vervalt, worden bedrijven formeel ontheven van een verplichting die voortkomt uit eerder vastgesteld wangedrag.

Dat is geen neutraal gegeven. Toezicht op financiële markten werkt deels via injuncties en langdurige gedragsverplichtingen die naast de initiële boete staan. Het wegvallen van die verplichtingen vermindert de langetermijnwerking van een handhavingsactie tot de initiële boetebetaling, die in dit geval al heeft plaatsgevonden.

Wat volgt

De U.S. District Court for the Southern District of New York moet nu beslissen of het gezamenlijke verzoek van de CFTC en Gemini wordt ingewilligd. Er is geen vaste termijn waarbinnen de rechtbank moet reageren. De uitkomst zal bepalen of de "current enforcement standards"-redenering als juridisch instrument houdbaar is en in hoeverre andere partijen met lopende of afgeronde CFTC-schikkingen vergelijkbare verzoeken kunnen overwegen.

Bronnen: CFTC, CoinDesk

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie. Cryptovaluta zijn niet gereguleerd en zeer volatiel. Je kunt je volledige inleg verliezen.