CBS-conjunctuurklok tikt in juli weer iets terug na maanden voorzichtig herstel

De Nederlandse economie zat sinds januari in een langzaam herstel. Elke maand een fractie minder negatief, van min 0,40 naar min 0,30 in juni. In juli is die lijn doorbroken: het conjunctuurbeeld is weer iets negatiever geworden, meldt het CBS op basis van de Conjunctuurklok.

Het gaat niet om een dramatische omslag. Negen van de dertien indicatoren die het CBS meeweegt, presteren in juli slechter dan hun langjarige trend, tegenover een iets gunstiger verhouding een maand eerder. Voor een economie die net uit een langdurig dal probeerde te klimmen, is dat wel een signaal om bij stil te staan.

Wat de Conjunctuurklok precies meet

De Conjunctuurklok is geen los cijfer maar een samenvatting: het CBS bundelt vrijwel alle belangrijke economische data van de afgelopen maand en het afgelopen kwartaal tot één signaal over de stand van de conjunctuur. Denk aan productie, consumentenvertrouwen, uitvoer, faillissementen en de arbeidsmarkt. Het resultaat wordt uitgedrukt als afwijking van de langetermijntrend, waarbij 0 gelijk is aan een economie die precies op trend presteert.

Belangrijk is de kwalificatie die het CBS zelf toevoegt: het beeld geldt niet in gelijke mate voor alle huishoudens, bedrijven of regio's. De klok is een macro-thermometer, geen uitspraak over jouw eigen loonstrook of de gezondheid van een specifieke sector. Een exporteur in de maakindustrie kan een heel ander verhaal hebben dan een lokale dienstverlener, ook als de landelijke klok hetzelfde beeld geeft.

Van piek in 2022 naar dieptepunt in 2024 en 2025

Om de julidip te begrijpen, helpt de langere reeks. In augustus 2022 stond de klok op 0,93, het hoogste punt van de recente cyclus, gedreven door het post-coronaherstel en de naschokken van de energiecrisis die de economie toen nog opzweepten. Vanaf dat moment ging het gestaag bergafwaarts: 0,79 in december 2022, 0,34 medio 2023, en in september 2023 voor het eerst onder nul.

De bodem volgde in 2024 en 2025. Juli 2024 markeerde met min 0,41 het laagste punt van de hele reeks, en 2025 bleef daar dicht in de buurt hangen, met juli 2025 zelfs nog iets lager op min 0,43. Vergeleken met die dieptepunten is het huidige niveau, ondanks de julidip, nog altijd beter. Het herstel dat zich sinds januari 2026 aftekende, van min 0,40 via min 0,35 in maart naar min 0,30 in juni, zette in juli echter een stap terug in plaats van de trend door te zetten.

Duitse energie-inflatie en de olieprijs als risicofactoren

Twee externe factoren verdienen aandacht bij het duiden van deze afkoeling, precies omdat Nederland een exportafhankelijke economie is met Duitsland als grootste handelspartner.

Ten eerste de Duitse inflatie. Die daalde van 2,6% in mei naar 2,3% in juni 2026, maar wordt voor juli hoger verwacht, meldt Business AM. De reden is nuchter: een tijdelijke Duitse korting op de brandstofbelasting van ongeveer 0,17 euro per liter op diesel en benzine liep eind juni af. Zonder die korting stijgen de pomp- en daarmee de consumentenprijzen weer, terwijl de Duitse economie toch al kwetsbaar is. De bbp-groei over het tweede kwartaal kwam uit op slechts 0,1% kwartaal-op-kwartaal. Een haperende grote buur raakt via de uitvoer ook de Nederlandse conjunctuur.

Ten tweede de olieprijs. Spanningen rond Iran duwen de olieprijs af en toe boven 100 dollar per vat, wat de energiekosten en particuliere bestedingen in heel Europa onder druk zet. Voor Nederland, waar de gemiddelde pompprijs van Euro95 op 27 juli op 2,385 euro per liter stond volgens het CBS, is dat een directe doorwerking op de portemonnee van huishoudens en de kostenstructuur van transportbedrijven.

De bredere Nederlandse cijfers

De julidip in de Conjunctuurklok staat niet op zichzelf. De Nederlandse inflatie kwam in juni uit op 2,9% jaar-op-jaar, meldt het CBS, en het consumentenvertrouwen stond in juli op een saldo van min 35, eveneens volgens het CBS. Dat laatste cijfer bevestigt het beeld van een bevolking die per saldo somber blijft over de economische vooruitzichten, ook al is de werkloosheid met 3,8% in juni relatief laag te noemen.

De combinatie van aanhoudend hoge inflatie, een somber consumentenvertrouwen en externe prijsschokken via energie verklaart voor een groot deel waarom het herstel van de Conjunctuurklok geen rechte lijn is. Macro-economisch herstel verloopt zelden lineair, zeker niet wanneer het deels leunt op factoren buiten de eigen landsgrenzen.

Nederlandse inflatie en Fed-besluit deze week

Vandaag, vrijdag 31 juli, publiceert het CBS om 06:30 het voorlopige inflatiecijfer over juli, meldt Belegger.nl. Dat cijfer geeft een eerste aanwijzing of de Nederlandse prijsdruk in lijn beweegt met de Duitse ontwikkeling, of dat de binnenlandse dynamiek een ander patroon laat zien. Duitsland zelf publiceert deze maand zijn voorlopige julicijfers via het statistiekbureau Destatis.

Deze week stonden bovendien de rentebesluiten van de Fed, de Bank of England en de Bank of Japan op de agenda, drie centrale banken die elk hun eigen antwoord geven op een wereldeconomie die worstelt met hardnekkige inflatie en broze groei. Voor de eurozone blijft de ECB intussen op een depositorente van 2,25 procent koersen. Hoe de Nederlandse Conjunctuurklok zich in augustus ontwikkelt, hangt voor een belangrijk deel af van of de Duitse energie-inflatie een tijdelijke opflakkering blijkt, of het begin van een hardnekkiger patroon.

Informatief, geen financieel of beleggingsadvies. Today in Finance heeft geen Wft-vergunning; raadpleeg voor geldbeslissingen altijd een gekwalificeerd adviseur.