Brussel: verslavend ontwerp Meta in strijd met EU-wet, miljardenboete dreigt
Instagram en Facebook overtreden EU-regels met hun verslavende ontwerp, oordeelt de Europese Commissie. Moederbedrijf Meta riskeert een boete tot 11 miljard euro als het de bevindingen niet kan weerleggen.
De Europese Commissie heeft geconcludeerd dat Meta met het ontwerp van Instagram en Facebook de Europese regels overtreedt. Volgens Brussel is onvoldoende rekening gehouden met de invloed die functies als eindeloos scrollen, automatisch afspelende video's en pushberichten hebben op het welzijn van gebruikers.
De bevindingen volgen op een onderzoek naar de manier waarop de apps zijn vormgegeven om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden. Meta krijgt nu de kans om de conclusies te weerleggen. Lukt dat niet, dan riskeert het bedrijf een boete die kan oplopen tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet. Op basis van de omzet van vorig jaar, circa 180 miljard euro, zou dat neerkomen op een bedrag tot 11 miljard euro.
Waarom dit ontwerp zo verslavend werkt
De Commissie wijst op een aantal ontwerpkeuzes die volgens haar niet neutraal zijn, maar doelbewust gedrag sturen. Eindeloos scrollen elimineert het natuurlijke stoppunt dat een gebruiker normaal gesproken zou hebben. Automatisch afspelende video's en gepersonaliseerde aanbevelingen houden de aandacht vast zonder dat daar een actieve keuze aan voorafgaat. Pushmeldingen trekken gebruikers terug de app in op momenten dat ze er niet actief mee bezig zijn.
Het effect daarvan is volgens de Commissie dat het brein op de automatische piloot gaat. Beslissingen om te stoppen worden dan niet meer bewust genomen, wat kan leiden tot wat de Commissie omschrijft als ongezonde gewoonten en dwangmatig gedrag. Dat mechanisme is niet toevallig, maar het resultaat van een verdienmodel waarin meer schermtijd direct samenhangt met meer advertentie-inkomsten.
Jongeren en nachtelijk gebruik
Een specifiek punt van kritiek betreft de omgang met jonge gebruikers. De Commissie stelt vast dat Meta beschikbare informatie over nachtelijk appgebruik door jongeren onvoldoende heeft meegewogen, evenals signalen dat aanpassingen aan reels en stories tot overmatig gebruik leidden. De bestaande tools voor ouderlijk toezicht zijn volgens Brussel te ingewikkeld om in te stellen en hebben in de praktijk nauwelijks effect op het gebruik.
Aanpassingen die Brussel eist
De Commissie wil dat automatisch afspelen en oneindig scrollen niet langer de standaardinstelling zijn. Ook stelt zij ingebouwde schermtijdpauzes voor, en wil zij dat aanbevelingsalgoritmes minder gericht zijn op het vasthouden van gebruikers in de app.
Het is niet de eerste keer dat Meta in het vizier van Brussel komt. In april concludeerde de Commissie al dat het bedrijf te weinig doet om te voorkomen dat kinderen onder de 13 jaar op de platforms actief zijn, ook daarvoor dreigt een boete. TikTok kreeg in februari een vergelijkbaar verwijt voor zijn verslavende ontwerp.
Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van de Europese Commissie en is met behulp van AI samengesteld. Cijfers over mogelijke boetebedragen zijn indicatief en gebaseerd op de meest recent bekende jaaromzet van Meta.
