Brussel grijpt in bij Bulgarije, legt uitgavenpad tot 2030 op
Op dezelfde ECOFIN-vergadering opende de Raad een buitensporigtekortprocedure tegen Bulgarije én stelde hij het maximale uitgavenpad van Nederland vast tot 2030. Twee kanten van hetzelfde nieuwe begrotingsraamwerk.
Op 10 juli nam de Raad Economische en Financiële Zaken (ECOFIN) twee besluiten die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben, maar in werkelijkheid twee kanten zijn van dezelfde medaille: het nieuwe Europese begrotingsraamwerk dat sinds eind april 2024 van kracht is. Bulgarije kreeg een buitensporigtekortprocedure opgelegd. Nederland kreeg — zonder sancties, maar niet vrijblijvend — zijn maximale uitgavenpad tot 2030 voorgeschreven.
Wat een buitensporigtekortprocedure inhoudt
De buitensporigtekortprocedure (Excessive Deficit Procedure, EDP) is het handhavingsmechanisme achter het Stabiliteits- en Groeipact. Zodra een lidstaat een begrotingstekort heeft van meer dan 3 procent van het bbp — de grens uit artikel 126, lid 3, van het EU-Werkingsverdrag — kan de Raad een procedure openen die de betrokken lidstaat verplicht tot een concreet herstelpad.
Voor Bulgarije was de aanleiding een geraamd tekort van 4,1 procent van het bbp in 2026, met de verwachting dat dit ook in 2027 boven de 3 procent blijft. Belangrijk detail: de Raad stelt expliciet dat het beroep van Bulgarije op de nationale ontsnappingsclausule voor defensie-uitgaven het overschot boven de drempel niet volledig verklaart. Met andere woorden, Bulgarije kan de overschrijding niet simpelweg wegschrijven als defensie-investering.
Het pad dat Bulgarije nu moet volgen
De Raad schreef Bulgarije een concreet traject voor: het land moet uiterlijk 15 oktober 2026 maatregelen presenteren om het tekort terug te dringen, en de nominale cumulatieve netto-uitgavengroei mag niet hoger uitvallen dan 4,2 procent in 2026, 7,7 procent in 2027, 11,4 procent in 2028 en 15 procent in 2029. Het einddoel: een tekort onder de 3 procent bbp in 2029.
Dat is een aanzienlijk strakker keurslijf dan de vrijblijvende aanbevelingen van het oude Stabiliteits- en Groeipact. Het nieuwe raamwerk werkt met een "netto-uitgavenpad" als centrale operationele maatstaf voor begrotingstoezicht — precies het instrument dat ook bij Nederland in beeld kwam.
Nederland: geen procedure, wel een keurslijf tot 2030
Waar Bulgarije in de EDP belandde, kreeg Nederland op dezelfde vergadering zijn eigen netto-uitgavenpad vastgesteld — het sluitstuk van het middellangetermijn begrotingsstructuurplan dat Nederland eerder bij de Commissie moest indienen. Onder het sinds eind april 2024 geldende raamwerk stellen alle lidstaten zulke plannen op, met een horizon van vier tot vijf jaar, afhankelijk van de electorale cyclus.
Voor Nederland betekent dit dat het nu vastgestelde uitgavenpad het nationale begrotingsbeleid tot en met 2030 zal kaderen. Het is, zoals de Raad het zelf omschrijft, "de belangrijkste operationele indicator voor begrotingstoezicht op EU-niveau" — het instrument waarmee Brussel jaarlijks beoordeelt of een lidstaat "gezonde overheidsfinanciën" aanhoudt. Nederland zit hierbij niet in de gevarenzone zoals Bulgarije: het begrotingstekort van 2,9 procent bbp voor 2026 blijft onder de Europese 3-procentsgrens, en de staatsschuld van 47,8 procent bbp blijft ruim onder de 60-procentsgrens.
De bredere context: begrotingsdiscipline in een tijd van herbewapening
Het Bulgaarse en Nederlandse besluit vallen niet toevallig samen met een bredere Europese discussie over begrotingsruimte. De onafhankelijke European Fiscal Board (EFB) adviseerde deze zomer tot terughoudendheid, met uitzondering van defensie-uitgaven: lidstaten zouden de flexibiliteit onder de EU-begrotingsregels uitsluitend moeten gebruiken om defensiecapaciteit te versterken, niet als algemeen ventiel. Tegelijkertijd staat de schuldhoudbaarheid van de eurozone onder druk — het gemiddelde schuldniveau van de eurozone lag begin 2026 op 88,9 procent van het bbp, tegen de achtergrond van aanhoudende geopolitieke onzekerheid.
Voor Nederland, met zijn relatief gezonde cijfers, is dit vooral een kwestie van koers houden. Voor Bulgarije is de klok nu gaan lopen: half oktober moet Sofia met concrete maatregelen komen, of de druk vanuit Brussel wordt verder opgevoerd.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.
