Boodschappen voelen duur, want ze zijn duur: waarom lage inflatie de rekening niet verlaagt

Aan de kassa heb je het gevoel dat je meer betaalt dan vroeger, terwijl het nieuws zegt dat de inflatie onder controle is. Dat gevoel klopt. Europese voedselprijzen liggen volgens Eurostat-data meer dan 33% hoger dan tien jaar geleden, en wereldwijd lagen ze medio 2025 bijna 46% boven het niveau van december 2019, blijkt uit OECD-cijfers. De inflatie daalt, maar de prijzen zelf dalen niet. Dat verschil is cruciaal.

Je bent niet gek. De kloof tussen wat economen meten en wat jij aan de kassa ervaart, is geen perceptieprobleem. Het is een rekenkundig misverstand dat de meeste mensen nooit goed uitgelegd krijgen. Dit artikel repareert dat.

Inflatie is een snelheidsmeter, geen hoogtemeter

Stel je voor dat je een berg beklimt. Inflatie meet hoe snel je klimt, niet hoe hoog je al bent. Als de beklimming vertraagt van een sprint naar een wandeltempo, sta je nog altijd op dezelfde hoogte. De berg is niet kleiner geworden.

Precies dat gebeurt er met voedselprijzen. Wanneer analisten zeggen dat de voedselinflatie is gedaald naar 2,8%, bedoelen ze dat voedsel langzamer duurder wordt dan in 2022 en 2023. Niet dat het goedkoper wordt. Prijzen keren vrijwel nooit terug naar een eerder niveau, tenzij er sprake is van een ernstige economische neergang. Zelfs dan gaat het maar om een deel van de stijging.

Het onderscheid heeft een naam: economen spreken van het verschil tussen het prijsniveau en het inflatietempo. Dalende inflatie is goed nieuws voor het tempo. Het prijsniveau blijft staan.

Wat de cijfers concreet betekenen

Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie, meet de zogenoemde HICP-index, de geharmoniseerde prijsindex die voor alle EU-landen op dezelfde manier wordt berekend. Voedsel en non-alcoholische dranken kenden de grootste cumulatieve prijsstijging van alle consumentencategorieën in de EU gedurende het afgelopen decennium: +33,2% tussen 2016 en 2025. Meer dan energie, meer dan diensten, meer dan welke andere categorie in het consumentenpakket.

De OECD-data schetsen een nog scherper beeld als je verder terugkijkt. Wereldwijde voedselprijzen lagen medio 2025 bijna 46% hoger dan in december 2019. Dat is zes jaar. Ter vergelijking: in de zestien jaar ervoor was een vergelijkbare procentuele stijging nodig. De inflatieschok van 2021-2023 heeft in een fractie van de tijd evenveel gedaan als anderhalve decade voor haar.

Wat betekent dat voor een gemiddeld huishouden? Als je in 2019 wekelijks €150 aan boodschappen uitgaf, kost hetzelfde mandje anno 2025 grofweg €219. Die €69 extra per week verdwijnt niet omdat de ECB tevreden is over de inflatie.

Waarom boodschappen extra hard voelen

Niet alle prijsstijgingen registreren even zwaar in ons hoofd. Vliegtickets worden duurder, maar je boekt ze een paar keer per jaar. Boodschappen doe je twee, drie keer per week. Dat frequente contact maakt dat voedselprijzen disproportioneel bepalend zijn voor hoe mensen inflatie als geheel ervaren.

De ECB Consumer Expectations Survey, een doorlopend onderzoek van de Europese Centrale Bank naar inflatieverwachtingen van huishoudens, bevestigt dit. Consumenten gebruiken voedselprijzen als anker voor hun totale inflatiegevoel om drie redenen: ze kopen voedsel extreem frequent, het vormt een aanzienlijk deel van hun maandbudget, en er zijn beperkte mogelijkheden om structureel naar goedkopere alternatieven over te stappen. Je kunt kiezen voor een huismerk in plaats van een A-merk, maar je kunt niet besluiten geen boodschappen meer te doen.

Dat verklaart waarom mensen de inflatie als hoger ervaren dan de officiële cijfers suggereren, zelfs nu de koppen melden dat alles "onder controle" is. De ECB is grotendeels tevreden over de inflatiecijfers. Jouw portemonnee herinnert zich de afgelopen zes jaar.

Zijn de hoge prijzen structureel?

Ja. De redenen voor de prijsstijgingen zijn niet tijdelijk van aard. Ze zijn geworteld in hogere energie- en transportkosten die permanent zijn doorberekend in de keten, hogere arbeidskosten in de voedingsindustrie en logistiek, en weersextremen die oogsten wereldwijd vaker treffen. Die factoren verdwijnen niet als de ECB haar beleidsrente verlaagt.

Dat wil niet zeggen dat prijzen oneindig blijven stijgen. Stabilisatie is realistisch: het tempo van de stijging neemt af, en in sommige categorieën staan prijzen al een tijdje stil. Maar een structurele daling terug naar pre-pandemieniveaus? Die wordt door vrijwel geen enkele econoom verwacht.

Wat volgt

Begin juni publiceert Eurostat de volgende flash-inflatieschatting voor de eurozone. Die geeft een eerste indicatie van hoe voedselprijzen zich in mei hebben ontwikkeld. Verwacht geen grote verrassingen naar beneden, maar de richting bevestigt of de huidige stabilisatie aanhoudt. Houd de Eurostat HICP-pagina in de gaten voor de publicatiedatum.

Bronnen: Eurostat, OECD, ECB

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.