800.000 huishoudens beleggen niet terwijl ze dat wel kunnen: hoor jij erbij?

De AFM publiceerde gisteren een opvallend onderzoek: zo'n 800.000 Nederlandse huishoudens hebben genoeg geld om te beleggen, maar doen het niet. Meer dan de helft van die groep heeft zelfs meer dan €30.000 beschikbaar. Het probleem? Ze bouwen daardoor te weinig pensioen op om hun huidige levensstijl later voort te zetten. Maar betekent dit dat jij nu meteen de beurs op moet? Niet per se. Hier is wat je moet weten.

Wat zegt de AFM precies?

De Autoriteit Financiële Markten publiceerde op 1 mei 2026 een onderzoek over wat zij "onbenut vermogen" noemen. De kern: een grote groep huishoudens heeft geld op een spaarrekening staan dat ze op de lange termijn niet nodig hebben, maar ze beleggen er niets mee. Daardoor lopen ze potentieel rendement mis dat hun financiële positie later, bij pensionering, zou kunnen verbeteren.

De AFM is hier duidelijk over, maar ook voorzichtig: "Het extra rendement zal niet in alle gevallen voldoende zijn om het tekort in de toekomst volledig op te vullen, maar het kan de financiële positie wel verbeteren." Dat is geen belofte van rijkdom. Het is een nuchtere observatie dat stilstaan ook een keuze is, met gevolgen.

Wanneer heb je genoeg buffer om te beginnen?

Dit is de vraag die de meeste mensen overslaan, en dat is precies waar het misgaat. Beleggen zonder financiële buffer is als autorijden zonder reserveband: het gaat goed totdat het misgaat.

Nibud is hier helder over: "Beleggen moet je doen met geld dat echt niet meteen nodig is." En: "Als je een paar duizend euro hebt, is het niet verstandig om dat allemaal te gebruiken voor beleggen."

Maar hoeveel is genoeg? Als vuistregel hanteren financiële planners doorgaans drie tot zes maanden aan vaste lasten als noodreserve die je altijd liquide houdt op een spaarrekening. Denk aan huur of hypotheek, verzekeringen, boodschappen, en andere vaste kosten. Stel dat jouw vaste lasten €2.000 per maand zijn, dan is een buffer van €6.000 tot €12.000 een redelijk startpunt voordat je überhaupt nadenkt over beleggen.

De €30.000 die de AFM als drempel noemt, is dus niet het bedrag waarmee je belegt. Het is het bedrag dat mensen beschikbaar hebben nadat ze hun andere financiële verplichtingen hebben gedekt.

Wat maakt beleggen anders dan sparen?

Sparen is veilig en voorspelbaar. Op een spaarrekening staat je geld er morgen nog, en overmorgen ook. Het nadeel is dat de rente op een spaarrekening historisch gezien zelden de inflatie bijhoudt, zeker niet over langere perioden. Je geld groeit wel nominaal, maar koopt je steeds iets minder.

Beleggen biedt op de lange termijn doorgaans hogere rendementen, maar met een keerzijde die je niet moet onderschatten: je beleggingen kunnen plotseling minder waard worden. Soms tijdelijk, soms voor langere tijd. Wie in 2022 begon te beleggen, zag zijn portefeuille dat jaar flink dalen voordat de meeste markten zich herstelden. Wie dat geld in 2023 nodig had, had pech.

Dat is precies waarom de tijdshorizon zo cruciaal is. Beleggen heeft pas zin als je het geld voor minimaal vijf tot tien jaar kunt missen. Heb je het over twee jaar nodig voor een verbouwing of een auto? Dan hoort het thuis op een spaarrekening, niet in aandelen.

Wanneer begint beleggen wél zin te maken?

Er zijn een paar concrete omstandigheden waarbij beleggen de moeite waard kan zijn om te onderzoeken:

• Je hebt een noodreserve van minimaal drie maanden vaste lasten op een spaarrekening staan.
• Je hebt daarboven nog geld over dat je de komende vijf jaar of langer niet nodig hebt.
• Je hebt geen hoge-rente schulden (zoals rood staan of een persoonlijke lening) die je eerst zou kunnen aflossen.
• Je begrijpt dat je inleg in waarde kan dalen, en je kunt daar financieel en mentaal mee omgaan.

Voldoe je aan die vier punten? Dan kan het interessant zijn om je opties te verkennen. Voldoe je er niet aan? Dan is sparen op dit moment verstandiger, wat de AFM ook zegt over die andere groep.

Waar waarschuwt Nibud voor?

Nibud benadrukt dat de volgorde van handelen ertoe doet. Eerst je financiële basis op orde, dan pas nadenken over beleggen. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk zien ze dat mensen enthousiast aan de slag gaan zonder die basis te hebben gelegd.

Concreet: als je nu weinig spaargeld hebt, een huurachterstand, of onzeker bent over je inkomen de komende tijd, dan is beleggen niet de eerste stap. Dan is het verstandiger om eerst een buffer op te bouwen.

Beleggen lost ook geen structureel inkomensprobleem op. Als je maandelijks te weinig overhoudt, helpt een beleggingsrekening je niet verder. De AFM richt zich met haar boodschap expliciet op de groep die wél ruimte heeft, maar die ruimte niet benut.

Wat kun je doen als je denkt bij die groep te horen?

Een paar opties om te verkennen, zonder dat dit advies is:

• Check je financiële positie. Hoeveel heb je aan vaste lasten per maand? Hoeveel buffer heb je? Wat blijft er over?
• Informeer je bij onafhankelijke bronnen zoals Nibud of AFM over hoe beleggen werkt en wat de risico's zijn.
• Overweeg een gesprek met een onafhankelijk financieel adviseur die jouw situatie kent, inclusief je pensioenopbouw, schulden en inkomen.
• Vergelijk opties: van een beleggingsrekening bij je bank tot een goedkoper indexfonds bij een broker. De kosten van beleggen verschillen fors en tellen op de lange termijn sterk mee.

Wat volgt?

De AFM-publicatie is een signaal dat het toezicht op dit gebied toeneemt. Meer bewustwording betekent ook meer producten en aanbieders die zich op deze groep richten. Houd de website van de AFM en Nibud in de gaten voor verdere informatie en tools die hen helpen zelf een weloverwogen keuze te maken.

Bronnen: AFM, Nibud

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.