Na Orbán: de economische paradox waarvoor Magyar nu staat

Peter Magyar's Tisza-partij heeft Viktor Orbán verslagen na 16 jaar aan de macht. De politieke aardverschuiving in Boedapest is groot, maar de economische erfenis die Magyar overneemt is groter. Meer EU-geld, een eurozone-pad en herstel van de relatie met Brussel: het klinkt als een helder programma. De begrotingsrealiteit is een stuk grimmiger.

De belofte: EU-toenadering als economische sleutel

De kern van Magyar's belofte aan de Hongaarse kiezers is simpel: weg met de confrontatielijn richting Brussel, terug naar de Europese samenwerking. Dat is niet alleen een politieke keuze, het is ook een economische. Orbán's decennialange conflict met de Europese Commissie over de rechtsstaat, mediavrijheid en democratische normen heeft Hongarije miljarden aan EU-fondsen gekost. Cohesiefondsen en middelen uit het Herstel- en Veerkrachtfonds (RRF) zijn bevroren omdat Brussel oordeelde dat Hongarije de bijbehorende voorwaarden niet naleefde.

Voor Magyar is het vrijmaken van die fondsen een directe economische prioriteit. En dat belang werkt twee kanten op. Orbán blokkeerde jarenlang EU-besluiten over steun aan Oekraïne, wat de gehele EU-besluitvorming vertraagde. Een coöperatief Hongarije maakt de weg vrij voor vlottere EU-financiering, ook richting Kiev.

De stagnerende economie was voor veel kiezers de doorslaggevende reden om voor Magyar te stemmen. Hongarije kende in 2023 een inflatiepiek van meer dan 25%, en de economische groei bleef sindsdien ver achter bij de verwachtingen. De belofte van herstel, gevoed door EU-geld en een nieuw vertrouwen bij buitenlandse investeerders, is politiek aantrekkelijk. Maar de weg ernaartoe is smal.

De realiteit: een tekort van 5 tot 5,5% en geen Maastricht-criterium gehaald

Het Tisza-manifest is uitgebreid, zo stelt Balázs Szent-Iványi, verbonden aan het Centre for Europe van de Aston University: "The Tisza party has a very long manifesto, which is fairly rare in Hungarian politics. Fidesz, for example, had no manifesto at all. We see quite a lot of promises, many of them actually relate to increasing spending, which seems difficult to enact at the moment."

De reden voor die moeilijkheid laat zich in één getal samenvatten. Het Hongaarse begrotingstekort wordt voor 2026 geraamd op circa 5 tot 5,5% van het bbp, zo blijkt uit beschikbare begrotingsdata van Eurostat. Dat is ruim boven de Europese grens van 3%. En dan is er nog een complicerende factor: de extra budgettaire druk als gevolg van het conflict in Iran is daarin nog niet volledig meegenomen, aldus Szent-Iványi.

Die Iran-context is relevant. Hogere energieprijzen als gevolg van de verstoringen rondom de Straat van Hormuz raken Hongarije, een land dat sterk afhankelijk is van geïmporteerde energie, onevenredig hard. De rekening van die afhankelijkheid wordt gepresenteerd op precies het moment dat de nieuwe premier wil investeren en saneren tegelijk.

Het eurozone-pad: ambitie versus convergentie

Magyar's programma bevat ook een ambitie voor de middellange termijn: toetreding tot de eurozone. Dat zou, in theorie, significante voordelen opleveren. Szent-Iványi omschrijft het als iets dat "would bring a lot of certainty and increased credibility for the government's economic policies." Buitenlandse investeerders weten dan precies waar ze aan toe zijn. Wisselkoersrisico verdwijnt. De geloofwaardigheid van het monetaire beleid leunt op de ECB in plaats van op de Hongaarse centrale bank.

Maar dezelfde expert is direct over de afstand tot dat doel: "Hungary currently doesn't fulfil any of the Maastricht criteria."

Dat is een harde constatering. De Maastricht-convergentiecriteria omvatten een begrotingstekort van maximaal 3% van het bbp, een staatsschuld van maximaal 60% van het bbp, inflatieconvergentie met de eurozone, wisselkoersstabiliteit en convergentie van de lange rente. Op geen van deze vijf criteria voldoet Hongarije momenteel. Het begrotingstekort alleen al ligt bijna twee procentpunt boven de norm, en dat is voordat de Iran-gerelateerde uitgaven volledig zijn ingeprijsd.

De weg naar de eurozone is dus niet gemeten in politieke wil, maar in jaren van begrotingsdiscipline die haaks staat op de belofte van extra uitgaven.

De paradox: meer uitgeven én saneren

Hier ligt de kern van Magyar's economische dilemma. Zijn kiezers hebben ja gezegd tegen hogere overheidsuitgaven, herstel van publieke diensten en economisch herstel na jaren van stagnatie. Tegelijkertijd eist een EU-conformerende begrotingskoers juist matiging, en vereist het eurozone-pad een structurele consolidatie die jaren kost.

Het vrijmaken van bevroren EU-fondsen biedt enige budgettaire luchtruimte, maar dat geld is doorgaans geoormerkt voor specifieke investeringsprojecten en geen vrij te besteden ruimte op de begroting. Het lost het structurele tekort niet op.

Magyar staat daarmee voor een keuze die elke nieuwe leider in een land met hoge schulden en hoge verwachtingen kent: de volgorde bepalen. Eerst saneren en dan investeren, of investeren en hopen dat de groei het tekort reduceert. De eerste route is politiek pijnlijk, de tweede is macro-economisch riskant in een omgeving van stijgende energieprijzen en mondiale handelsonzekerheid.

Bredere Europese context

De Hongaarse machtswissel heeft ook implicaties buiten Boedapest. Een coöperatief Hongarije versterkt de EU-eenheid op dossiers als Oekraïne-steun, waar Orbán herhaaldelijk als obstructeur optrad. Voor de EU-begroting betekent het potentieel ook dat bevroren RRF-middelen alsnog worden uitgekeerd, wat drukt op andere begrotingsposten.

Tegelijkertijd speelt dit alles in een Europees macro-klimaat dat onder druk staat. Het IMF verlaagde onlangs de groeiramingen voor de eurozone, mede door de gevolgen van het Iran-conflict. Hongarije betreedt zijn nieuwe politieke fase niet in rustig water.

Vooruitblik

De eerstvolgende toetssteen voor Magyar's economische geloofwaardigheid wordt de opening van dialoog met de Europese Commissie over de bevroren EU-fondsen. Brussel zal concrete stappen op het gebied van rechtsstaat en institutionele onafhankelijkheid verlangen voordat enige vrijgave aan de orde is. Parallel loopt de begrotingsopgave: hoe Magyar de kloof tussen zijn uitgavenbeloften en de consolidatie-eis overbrugt, wordt duidelijk zodra zijn eerste begroting verschijnt.

Bronnen: Aston University Centre for Europe, Europese Commissie (RRF-dossier), Eurostat

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.