VS-staatsschuld passeert 100% bbp: het tempo is het probleem, niet het getal

De Amerikaanse staatsschuld is voor het eerst structureel groter dan de hele economie. De debt-to-GDP ratio bereikte op 31 maart 2026 100,2%, volgens cijfers van het US Treasury, nadat in september 2025 nog 99,5% werd genoteerd. Maar wie alleen naar dat getal kijkt, mist het eigenlijke verhaal: het gaat om het tempo.

Van $2 biljoen in twintig jaar naar $14 biljoen in zes

De stijging van de debt held by the public, de schuld in handen van private beleggers en buitenlandse overheden, is de afgelopen jaren in een stroomversnelling geraakt die historisch gezien zijn weerga niet kent. Tussen 1970 en 1990 nam die schuld met $2,157 biljoen toe over een periode van twintig jaar. Tussen 2020 en 2026 was de stijging $14,207 biljoen, in slechts zes jaar.

Die versnelling is niet louter het gevolg van de COVID-pandemie. De overheidsuitgaven zijn sindsdien structureel hoger gebleven terwijl de belastinginkomsten achterblijven. Concrete illustratie: de federale overheid geeft momenteel $1,33 uit voor elke $1 die binnenkomt aan belastingen. Dat is geen crisis in wording, maar een crisis in beweging.

De totale federale schuld, inclusief de interne schuld aan eigen fondsen zoals Social Security, bedraagt inmiddels $39,065 biljoen. Daarvan is $9,248 biljoen (Q3 2025-data) in handen van buitenlandse investeerders, een gegeven dat de internationale kwetsbaarheid van deze schuldpositie onderstreept.

CBO: richting 108% in 2030

Het Congressional Budget Office publiceerde in februari 2026 een tienjarige begrotingsprojectie die bij ongewijzigd beleid een ratio van 108% van het bbp in 2030 voorziet. De CBO waarschuwt expliciet dat de publieke schuld sneller groeit dan het bbp, met als gevolg hogere rentelasten, verminderde particuliere investeringen en een rem op de economische groei.

Maya MacGuineas, voorzitter van het Committee for a Responsible Federal Budget, vat de ernst samen: "It's happened — the national debt is now larger than the U.S. economy, about twice the historic average. We've heard plenty of alarm bells in the past few years about our fiscal path, but this one rings especially loudly."

Dat contrast is scherp: de VS-schuld bevindt zich nu op een niveau dat historisch alleen werd overschreden direct na de Tweede Wereldoorlog, toen de ratio in 1946 piekte op 106%. Er is een nuance op zijn plaats: sommige economen wijzen erop dat de ratio ook kort tijdens COVID boven de 100% uitkwam, waardoor de framing 'eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog' niet volledig klopt. Het wezenlijke verschil is echter de structurele aard van de huidige overschrijding. Die van 2020 was tijdelijk en gedreven door nooduitgaven. De huidige is ingebakken in de begrotingsstructuur.

Trumps reactie en de CRFB-waarschuwing botsen

President Trump reageerde deze week op de voorlopige Q1-economische cijfers met merkbaar optimisme: "Momenteel werken er meer mensen dan in enige andere periode in de geschiedenis van ons land. We doen het geweldig. De Verenigde Staten zien investeringen op een nooit eerder vertoond niveau."

De arbeidsmarkt geeft hem op korte termijn inderdaad houvast, de wekelijkse werkloosheidsaanvragen kwamen onverwacht sterk uit. Maar een sterke arbeidsmarkt lost een structureel begrotingstekort niet op, en de CRFB-data laten zien dat de schuldgroei doorzet ongeacht de conjunctuurcyclus.

Waarom dit ook Europese beleggers raakt

Een VS-schuld van 100% bbp is geen exclusief Amerikaans probleem. De transmissiekanalen naar Europa zijn concreet.

Wanneer beleggers meer risico zien in Amerikaanse staatsobligaties, eisen zij hogere rendementen op Treasuries. Hogere Treasury-yields trekken kapitaal weg uit Europese obligatiemarkten, wat de financieringskosten voor Europese overheden opdrijft. Tegelijkertijd vertaalt de onzekerheid over de Amerikaanse begrotingsdiscipline zich in druk op de dollar. Een zwakkere dollar verzwakt de concurrentiepositie van Europese exporteurs en compliceert het wisselkoersbeleid van de ECB.

Er is ook een directe blootstelling: van de $9,248 biljoen aan buitenlandse houders van Amerikaans staatspapier is een aanzienlijk deel afkomstig uit Europa. Als de risicoperceptie rondom Treasuries stijgt, raken die posities in waarde. Voor Europese pensioenfondsen en verzekeraars, die traditioneel grote allocaties aan Amerikaanse staatsobligaties aanhouden, is dat geen abstracte kwetsbaarheid.

Wat volgt

Het Congres staat de komende maanden voor een politiek zwaar begrotingsdebat. De vraag of de schulddynamiek gecorrigeerd kan worden via belastingverhogingen, bezuinigingen, of een combinatie van beide, is in het huidige politieke klimaat allesbehalve vanzelfsprekend te beantwoorden. Het CBO publiceert in de tweede helft van 2026 een bijgewerkte budgetprojectie die zal uitwijzen of de werkelijke uitgavenontwikkeling in lijn is met de februariramingen.

Bronnen: Committee for a Responsible Federal Budget (CRFB), US Treasury Fiscal Data, Congressional Budget Office

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.