Trump-Xi landbouwakkoord: twee nieuwe bilaterale boards moeten deal structuur geven, maar China zwijgt

Het fact sheet dat het Witte Huis zondag 17 mei publiceerde over de Trump-Xi-top in Beijing bevat meer dan landbouwcijfers. De oprichting van twee permanente bilaterale organen is de meest opvallende structurele vernieuwing in het akkoord, en tegelijk de meest kwetsbare. Want China heeft de aankondiging tot nu toe niet bevestigd.

Zoals TIF eerder berichtte, erkende Beijing zaterdag een tariefakkoord met Washington na de Beijing-top. Het Witte Huis volgde een dag later met een gedetailleerd fact sheet. De volgorde van communicatie is opvallend: vrijdag ontkende Trump nog dat er een akkoord lag, zaterdag bevestigde China het, zondag nam het Witte Huis de regie terug met een formeel document. Die reeks vertelt iets over hoe fragiel de consensus tussen beide kanten op dit moment nog is.

Wat het fact sheet concreet zegt

De kernafspraak is dat China minimaal $17 miljard aan Amerikaanse landbouwgoederen per jaar zal kopen, een commitment die loopt tot en met 2028. De 2026-target geldt naar rato voor het resterende deel van het jaar. Dit bedrag komt bovenop de eerder gemaakte toezegging uit de Trump-Xi-top in Zuid-Korea in oktober: minimaal 87 miljoen metrische ton Amerikaanse sojabonen. Beide afspraken staan dus naast elkaar en zijn cumulatief.

Concreet worden drie productcategorieën benoemd. China vernieuwt de registraties van meer dan 400 Amerikaanse productiefaciliteiten voor rundvlees, waarvan de markttoegang door verlopen registraties was geblokkeerd. Daarnaast hervat China de import van pluimvee uit Amerikaanse staten die door het US Department of Agriculture vrij zijn verklaard van vogelgriep. De combinatie van rundvlees en pluimvee naast de ruimere sojabonen-toezegging laat zien dat Washington inzet op breedte in de landbouwtoeleveringsketen, niet alleen op granen.

De institutionele laag: twee boards

Het onderdeel dat de meeste aandacht verdient, is de oprichting van twee nieuwe bilaterale organen. De US-China Board of Trade en de US-China Board of Investment worden in het fact sheet gepresenteerd als permanente structuren om handel en investeringen te managen. Dit is een poging om de bilaterale economische relatie te formaliseren buiten de bestaande multilaterale kanalen om.

Of dat verstandig beleid is, valt te betwisten. Enerzijds bieden vaste overlegstructuren een mechanisme om geschillen op te lossen zonder dat elke frictie direct escaleert naar het niveau van presidenten. Anderzijds zijn beide boards opgericht op initiatief van twee leiders die een sterk persoonlijk stempel drukken op buitenlandbeleid. De vraag is of deze structuren functioneren als Trump of Xi er niet meer zijn, of als de politieke verhouding verslechtert.

Het vergelijkingsmateriaal is ontnuchterend. De Phase One-deal die tijdens Trumps eerste termijn in januari 2020 werd gesloten, bevatte ook ambitieuze inkoopverplichtingen voor China. Het Peterson Institute for International Economics documenteerde later dat China die verplichtingen grotendeels niet nakwam. De redenen waren deels structureel, handelsstromen buigen niet gemakkelijk om op basis van politieke afspraken, en deels conjunctureel, de covid-pandemie verstoorde de mondiale handel. Maar de les was duidelijk: een politiek akkoord zonder handhavingsmechanisme is kwetsbaar.

Het zwijgen van Beijing

De meest concrete rode vlag in de huidige situatie is dat China de aankondiging van het Witte Huis nog niet heeft bevestigd of becommentarieerd. De Chinese ambassade in Washington reageerde niet op een verzoek om commentaar, aldus het fact sheet. Dat is niet zomaar een vertraging in de communicatiecyclus. Bij akkoorden van dit formaat, met expliciete inkoopvolumes en nieuwe institutionele structuren, is een gelijktijdige of snelle bevestiging vanuit Beijing gebruikelijk.

De asymmetrie in communicatie kan meerdere verklaringen hebben. China wil mogelijk eerst intern afstemmen voordat het publiekelijk instemt met specifieke cijfers die binnenlands gevoelig liggen. Het is ook mogelijk dat beide kanten de deal anders lezen en dat Beijing tijd neemt om de eigen versie te formuleren. Of, minder welwillend geïnterpreteerd, dat Beijing de flexibiliteit wil houden om bepaalde elementen later te nuanceren of te herzien.

Geen van deze scenario's is op dit moment bevestigd. Maar de afwezigheid van een Chinese bevestiging verzwakt voorlopig de geloofwaardigheid van het akkoord als gezamenlijk document.

Duurzaam kader of politieke constructie?

De centrale vraag in de analyse van dit akkoord is of de combinatie van inkoopvolumes en bilaterale boards een duurzaam handelskader oplevert, of dat het een politieke constructie is die staat en valt met de persoonlijke verhouding tussen Trump en Xi.

Argumenten voor duurzaamheid: de boards zijn bedoeld als permanente structuren en creëren in ieder geval een formeel overlegkanaal. De concrete cijfers over rundvlees en pluimveeregistraties zijn operationeel en voor bedrijven bruikbaar.

Argumenten tegen: er is geen publiek zichtbaar handhavingsmechanisme beschreven in het fact sheet. De precedenten uit de Phase One-deal zijn slecht. En de communicatiedynamiek van dit weekend, ontkenning, bevestiging, fact sheet, in die volgorde, suggereert dat het akkoord meer is gegroeid uit persoonlijke diplomatie dan uit ambtelijk onderhandeld beleid.

Het is te vroeg om te concluderen dat dit akkoord dezelfde weg gaat als zijn voorganger uit 2020. Maar de structurele risico's zijn vergelijkbaar, en de Chinese stilte maakt een definitief oordeel vooralsnog onmogelijk.

Wat volgt

De komende weken zijn bepalend. Een officiële Chinese bevestiging via staatskanalen zou de geloofwaardigheid van het akkoord aanzienlijk versterken. De eerste vergadering van de US-China Board of Trade zal laten zien of deze structuur meer is dan een aankondiging. En de inkoopdata van het US Department of Agriculture over komende kwartalen zal uitwijzen of de landbouwvolumes daadwerkelijk in beweging komen.

Bronnen: Witte Huis, US Department of Agriculture

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.