RWE en Google steken €411 miljoen in fusie-startup Proxima, gedreven door de AI-honger naar schone stroom

Het Duitse kernfusie-startup Proxima Fusion heeft €411 miljoen opgehaald in een nieuwe fundingronde, met een waardering van €2,4 miljard. De investeerders vertellen het echte verhaal: energiereus RWE AG en Alphabet's Google zitten samen aan tafel. Dat is geen toeval. Het is de neerslag van een structurele botsing tussen twee urgente krachten: de exponentieel groeiende energiehonger van AI-datacenters en de behoefte aan stabiele, CO2-vrije stroom die dat kan opvangen.

De logica achter de coalitie

RWE en Google zijn elkaars spiegelbeelden in dit verhaal. RWE, één van Europas grootste energiebedrijven, moet de komende jaren garanderen dat zijn stroomlevering schoner wordt zonder in te leveren op betrouwbaarheid. Google, met een wereldwijd datacenternetwerk dat groeit in lijn met de vraag naar AI-rekenkracht, staat voor een omgekeerd probleem: het heeft enorme hoeveelheden baseload-stroom nodig die zon en wind niet altijd kunnen leveren.

Kernfusie lost precies dat op, althans in theorie. Anders dan zonnepanelen of windturbines levert een fusiereactor constant stroom, ongeacht het weer. Anders dan kernsplijting is het risico op een meltdown verwaarloosbaar en ontstaat er geen langlevend radioactief afval. Lichte atoomkernen worden gefuseerd, waarbij energie vrijkomt als warmte die elektriciteit opwekt. Het principe is al decennia bekend; de technische beheersing ervan is dat niet.

Dat Proxima Fusion nu €411 miljoen ophaalt met een waardering van €2,4 miljard, is een signaal dat serieuze industriële spelers bereid zijn te betalen voor een optie op die toekomst. Geen garantie, wel een strategische positionering.

77 bedrijven in dezelfde race

Proxima is verre van alleen. Volgens EU-agentschap Fusion for Energy (F4E) werken wereldwijd circa 77 bedrijven aan commerciële kernfusie. De VS herbergt het grootste deel van dat ecosysteem met 42 bedrijven, gevolgd door China met 8 en het Verenigd Koninkrijk met 6. Europa loopt achter in het aantal private spelers, maar Proxima, als spin-off van het Max Planck Instituut voor Plasmafysica, vertegenwoordigt de wetenschappelijke zwaargewichten op het continent.

De publieke benchmark in deze race is ITER, het intergouvernementele fusieprogramma waarbij 35 landen samenwerken en een reactor bouwen in het Zuid-Franse Cadarache. ITER loopt al sinds 2007, kampt met serieuze kostenoverschrijdingen en vertragingen, en de ingebruikname is nu gepland voor 2034 tot 2036. Dat tijdpad illustreert hoeveel geduld kernfusie vraagt, maar het legitimeert tegelijkertijd de private race: wie eerder een werkende reactor heeft, pakt een enorme voorsprong op een markt die het Internationaal Energieagentschap (IEA) tegen 2050 op meer dan 350 miljard dollar raamt.

Datacenters als de verborgen driver

De fusie-race zou er anders uitzien zonder de AI-boom. De vraag naar rekenkracht voor grote taalmodellen en andere AI-systemen is de afgelopen jaren verveelvoudigd, en datacenters consumeren daarvoor stroom op een schaal die energienetwerken onder druk zet. Google, Microsoft, Amazon en Meta investeren allemaal in eigen energieinfrastructuur of langetermijncontracten voor schone stroom, precies omdat de reguliere markt die vraag niet snel genoeg kan bijbenen.

Dit verklaart waarom tech-bedrijven steeds vaker opduiken in de energiesector. Microsoft sloot eerder al een deal met kernenergiebedrijf Constellation voor de heropstart van een kerncentrale. Google investeert via dit vehikel in kernfusie. De redenering is consistent: als jij de stroom van de toekomst wil garanderen, moet je nu aan tafel zitten bij de bedrijven die die stroom gaan produceren.

Baseload-stroom, stroom die ongeacht de omstandigheden constant wordt geleverd, is het kritieke schaarse goed in een netwerk dat steeds meer variabele productie bevat van zon en wind. Kernfusie levert dat in principe, maar de timing is cruciaal.

Durfkapitaal met een lange adem

Proxima hoopt in de jaren 2030 een operationele fusiereactor te hebben. Dat is tien jaar, misschien langer. Voor RWE en Google is dit geen investering die hun kwartaalcijfers van volgend jaar beïnvloedt. Het is positionering op een langetermijntransitie, vergelijkbaar met hoe oliemajors decennia geleden belangen namen in hernieuwbare energie voordat die rendabel was.

Een waardering van €2,4 miljard voor een bedrijf zonder operationele reactor is een gok, ingeprijsd als optie. De investeerders zijn niet naïef: ze weten dat de meerderheid van de 77 fusiebedrijven wereldwijd nooit een werkende centrale zal opleveren. Maar de upside van degene die het wél haalt, is enorm genoeg om een positie te rechtvaardigen.

De €411 miljoen geeft Proxima de middelen om de volgende technische drempel te nemen: een demonstratiereactor die aantoont dat stellarator-technologie, het type reactor waarop Proxima zich richt, op commerciële schaal kan werken. Dat is het echte meetpunt voor de komende jaren.

Vooruitblik

De ijkpunten voor deze sector liggen vast: ITER moet in de periode 2034-2036 operationeel worden. Proxima mikt op de jaren 2030 voor zijn eigen commerciële doorbraak. Dat maakt de komende acht à tien jaar bepalend voor de vraag of kernfusie een niche blijft of daadwerkelijk baseload-stroom levert aan het elektriciteitsnet.

Tot die tijd blijft de energiehonger van AI-datacenters de motor achter investeringen zoals deze. RWE en Google zetten in op een antwoord voor een probleem dat vandaag al bestaat, maar pas over een decennium volledig oplosbaar is.

Bronnen: Fusion for Energy (F4E), Internationaal Energieagentschap (IEA)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.