Straat van Hormuz: transit zakt tot bijna nul terwijl 21% van wereldolie klemzit

Transit door de Straat van Hormuz viel zondag 5 juli tot bijna nul, terwijl meer dan 150 schepen gestrand liggen en een vijfde van de wereldwijde olievoorziening fysiek klemzit. Dat staat haaks op het marktnarratief van de afgelopen dagen, waarin beleggers zich juist zorgen maakten over een dreigend olie-overschot.

Op vrijdag en zaterdag maakten minstens acht schepen abrupte U-turns. Voertuigtransporteurs, olietankers en bulkschepen draaiden om, sommige pas nadat ze al de punt van het Musandam-schiereiland hadden bereikt. Een handvol schepen week uit naar de Iraanse kant van de waterweg. Zondag daalde het aantal doorvarende schepen via de Omaanse kust tot vrijwel nul, blijkt uit scheepvaart-trackingdata en een monitoringdashboard voor de Straat. Normaal passeren er circa 60 schepen per dag.

Fysieke realiteit vs. marktsentiment

De timing is ongemakkelijk voor wie de oliemarkt de afgelopen week volgde. Het dominante narratief draaide om een mogelijke "glut": een overschot op de mondiale oliemarkt, mede gevoed door hogere OPEC-productie en zwakkere vraagprognoses. Olieprijzen stonden onder neerwaartse druk op basis van dat sentiment.

Maar de cijfers aan de Hormuz-kant vertellen een ander verhaal. De dagelijkse doorvoer ligt nu onder 2% van de normale deadweight-tonnage. Circa 21% van de wereldwijde olievoorziening en 25% van de mondiale LNG-handel loopt risico. De economische kosten worden geschat op meer dan $4 miljard per dag. Oorlogsrisicopremies zijn gestegen tot meer dan zestien keer het normale niveau; tankerspotrates op Golf-naar-Azië-routes zijn verdrievoudigd.

De kloof tussen financieel sentiment en fysieke aanbodverlamming is zelden zo zichtbaar geweest.

Iran houdt greep stevig vast

De Straat van Hormuz is geen nieuwkomer in dit conflict. De oorlog begon op 28 februari 2026. De waterweg werd kort heropend op 21 april, om een dag later opnieuw gesloten te worden. Sindsdien is er geen herstel gekomen.

Kazem Gharibabadi, Irans plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken voor Juridische en Internationale Zaken, maakte de Iraanse positie vorige week opnieuw duidelijk via X. De Straat is geen "theatre" voor militair machtsvertoon van buitenregionale mogendheden, schreef hij. "Iran, as the responsible authority and guarantor of security in the strait, warns against any military movement in the sensitive waterway." De veiligheid van de Straat, zo stelde hij, is de exclusieve verantwoordelijkheid van Iran en Oman.

Die formulering is geen diplomatieke omissie. Hormuz is een centraal twistpunt in de lopende VS-Iran-onderhandelingen, en Iran behandelt zeggenschap over de waterweg als een drukmiddel.

De omvarende wereld

Schepen die de blokkade willen omzeilen, varen via Kaap de Goede Hoop. Dat kost tot 14 extra transitdagen en fors hogere brandstof- en operationele kosten. De verdrievoudiging van tankerspotrates op Golf-naar-Azië-routes laat zien dat de markt dit alternatief al inprijst, maar de capaciteitskrapte neemt toe naarmate de blokkade langer duurt.

De meest getroffen landen zijn Zuid-Korea en Japan, die kritiek afhankelijk zijn van Golfstaten voor energieaanvoer. India, China en de EU ondervinden hoge impact. De Amerikaanse Strategic Petroleum Reserve biedt een tijdelijke buffer, maar die is niet bedoeld voor een langdurige structurele verstoring van deze omvang.

Westerse respons en vooruitblik

Frankrijk en het VK kondigden aan samen te werken met Oman om veilige doorvaart te herstellen. President Emmanuel Macron bevestigde dat Frankrijk mijnenbestrijdingsmiddelen naar West-Azië heeft gestuurd. Uittredend Brits premier Keir Starmer en Macron stelden klaar te staan om zo nodig een bredere multinationale missie in te zetten.

Of die missie er komt, en of ze effectief zal zijn in een vaarwater dat Iran beschouwt als haar exclusieve verantwoordelijkheid, is de centrale vraag voor de komende weken. Zolang de VS-Iran-onderhandelingen geen doorbraak kennen en Iran de toegang blijft reguleren, is het realistisch dat de throughput laag blijft. De markt kan in glut-angst verkeren; de tankers die zondag omdraaide bij Musandam, doen dat niet.

De komende diplomatieke contacten tussen westerse partners en Oman, en de voortgang van de VS-Iran-onderhandelingen, zijn de belangrijkste signalen om te volgen.

Cijfers in dit artikel zijn gebaseerd op scheepvaart-trackingdata en een monitoringdashboard voor de Straat van Hormuz.

Bronnen: scheepvaart-trackingdata Straat van Hormuz, verklaring Kazem Gharibabadi (Iraans ministerie van Buitenlandse Zaken), verklaring Emmanuel Macron en Keir Starmer

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.