SoftBank stapelt schuld op schuld: $80 miljard voor de AI-gok van Masayoshi Son

De nieuwste lening is $10 miljard. Gedekt door aandelen in OpenAI. Met een looptijd van twee jaar, en een optie op verlenging. Op zichzelf zou dat al opvallend zijn. Maar dit is niet op zichzelf: het is de derde grote financiële toezegging van SoftBank in korte tijd, en samen tekenen ze het profiel van een conglomeraat dat alles inzet op één thema.

Wat er nu precies is gemeld

Volgens bronnen die bekend zijn met de zaak, en waarover Bloomberg als eerste berichtte, zoekt SoftBank Group Corp. een zogenoemde margin loan van $10 miljard. Het onderpand: de aandelen die SoftBank houdt in OpenAI, de maker van ChatGPT. De looptijd is twee jaar, met een verlengingsoptie van één jaar. Noch SoftBank, noch OpenAI heeft gereageerd op verzoeken om commentaar. Het gaat vooralsnog om berichtgeving op basis van anonieme bronnen.

Een margin loan werkt als een pandlening: je leent geld en zet een bezit als onderpand in. Zolang de waarde van dat onderpand boven een bepaalde drempel blijft, loopt alles. Daalt de waarde, dan volgt een zogenoemde margin call: de kredietverstrekker eist extra onderpand of terugbetaling. In het geval van SoftBank betekent dat: als de waardering van OpenAI daalt, kan SoftBank gedwongen worden extra middelen vrij te maken, op een moment dat dat waarschijnlijk het minst goed uitkomt.

Het totaalplaatje: $80 miljard

De $10 miljard van nu is niet het beginpunt, maar de derde laag in een stapel financiële verplichtingen. Het overzicht:

Dit is geen geleidelijk opbouwend beleid. Dit is een versnelling. Binnen twee maanden haalde SoftBank achtereenvolgens een bridge loan van $40 miljard op en zoekt het nu aanvullend $10 miljard via een margin loan, bovenop de al toegezegde $30 miljard investering. Masayoshi Son positioneert zijn bedrijf niet als een gediversifieerd tech-investeerder, maar als een geconcentreerde gok op de toekomst van kunstmatige intelligentie.

Vision Fund: de historische context

Om de risicobereidheid van Son te begrijpen, is het Vision Fund de aangewezen lens. Bloomberg omschrijft SoftBank's huidige strategie als "an increasingly aggressive bet on artificial intelligence, following years in which SoftBank swung between outsized gains and heavy losses in its Vision Fund."

Die omschrijving is feitelijk precies. Vision Fund 1, gelanceerd in 2017 met een omvang van $100 miljard, bracht deelnemingen in bedrijven als Uber, WeWork en Arm. De resultaten waren volatiel: enorme papieren winsten in de opgaande marktfase, gevolgd door miljardenverlies toen waarderingen kelderden. WeWork alleen al kostte SoftBank naar schatting meerdere miljarden dollars. Vision Fund 2, dat minder extern kapitaal aantrekt, kent een vergelijkbaar patroon van grote posities in groeibedrijven waarvan de waarderingen sterk samenhangen met marktsentiment.

De parallel met nu is opvallend. Toen deed SoftBank grote cheques op basis van hoge groeiverwachtingen, veelal in pre-profit bedrijven. Nu doet SoftBank dat opnieuw, met als extra element dat het zijn bestaande belangen als onderpand inzet voor verdere financiering.

Waarom OpenAI-aandelen als onderpand risicovol is

OpenAI is momenteel een van de meest besproken en hoogst gewaardeerde AI-bedrijven ter wereld. Maar het is een private onderneming. Dat betekent dat de waardering niet tot stand komt via publieke handel, maar via financieringsrondes, secundaire transacties en de bereidheid van investeerders om een prijs te accepteren.

Private waarderingen zijn inherent minder liquide en minder transparant dan beurskoersen. In een scenario waarin het sentiment rondom AI-investeringen kantelt, of waarin OpenAI operationeel tegenvalt, kan de getaxeerde waarde van de aandelen snel onder druk komen te staan. En dan is er precies het margin call-risico: SoftBank zou gedwongen kunnen worden extra onderpand te leveren of de lening gedeeltelijk af te lossen, op een moment dat andere financierings- en liquiditeitsbehoeften al groot zijn.

Dat risico is geen theoretische exercitie. SoftBank combineert nu $40 miljard aan bridge-financiering met $10 miljard aan margin-schuld, gedekt door illiquide private aandelen. De leverage-opbouw veronderstelt dat OpenAI's waardering stabiel blijft of stijgt.

De bredere trend: Big Tech zet alles in op AI

SoftBank staat hierin niet alleen. Grote techbedrijven en investeerders nemen wereldwijd steeds grotere AI-posities in. Amazon kondigde eerder deze maand een investering van $4 miljard aan in AI-bedrijf Anthropic. De logica is overal hetzelfde: wie nu niet investeert, mist de boot. Maar het onderscheid tussen Amazon of Google, die AI-investeringen financieren vanuit enorme kasgeldposities, en SoftBank, dat dat doet via schuldfinanciering gedekt door private aandelen, is wezenlijk.

Schuld voegt een tijdsdimensie toe. Kasgeldinvesteringen kunnen jaren wachten op resultaat. Leningen niet.

Vooruitblik

SoftBank publiceert doorgaans zijn kwartaalcijfers in mei. Die presentatie wordt een eerste formele gelegenheid waarop het bedrijf de strategie rondom zijn AI-investeringen, inclusief de recente financieringsconstructies, kan toelichten. Beleggers zullen daarbij letten op twee zaken: de officiële bevestiging van de margin loan en de bijbehorende voorwaarden, en de vraag hoe SoftBank de totale schuldlast beheert in een omgeving waarin AI-waarderingen nog altijd hoog zijn maar de druk op technologiebedrijven door macro-economische onzekerheid toeneemt.

Bronnen: Bloomberg, Channel News Asia, Reuters

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.