Nieuw box 3: 36% belasting over winst die je nog niet hebt

Stel: je aandelenportefeuille stijgt dit jaar met €5.000 op papier. Je hebt niks verkocht, niks ontvangen, het staat gewoon hoger op je scherm. Toch zou je onder het nieuwe box 3-stelsel belasting kunnen betalen over die winst. 36% om precies te zijn. Dát is de kern van de discussie die nu ook grote techbedrijven op scherp zet.

Wat staat er precies in het kabinetsvoorstel?

Het huidige kabinet wil box 3 hervormen. In het nieuwe stelsel betalen beleggers 36% belasting over het werkelijke rendement op aandelen en andere beleggingen. Dat klinkt eerlijker dan het oude fictieve stelsel, maar er zit een angel in: de heffing geldt ook over winst die je nog niet hebt gerealiseerd.

Concreet: als jouw aandelen in waarde stijgen maar je ze nog niet hebt verkocht, kun je tóch belasting verschuldigd zijn. Je betaalt dan over papieren winst, geld dat je feitelijk nog niet hebt.

Prosus en Booking trekken aan de bel

Grote techbedrijven als Prosus en Booking waarschuwen publiekelijk dat deze aanpak schadelijk is voor de Nederlandse techsector. Ze vrezen dat de uitvoering van de nieuwe box 3-wet hun ambities in Nederland doorkruist, meldt De Financiële Telegraaf. Het zijn niet de kleinste spelers die dit zeggen: Prosus is een van de grootste techinvesteerders van Europa, Booking een van de meest winstgevende technologiebedrijven ter wereld met zijn Europese hoofdkantoor in Amsterdam.

De kritiek van deze bedrijven gaat niet alleen over hun eigen aandeelhouders. Ze signaleren een bredere aantrekkingskracht, want Nederland profileert zich als techland, en een vermogensbelasting op papieren winst stelt investeerders en talent voor een ongemakkelijke vraag: blijf ik hier?

Wat betekent een heffing over ongerealiseerde winst?

Dit is het onderdeel dat het meest vragen oproept, en terecht. Bij een heffing over gerealiseerde winst betaal je belasting op het moment dat je iets verkoopt en de winst daadwerkelijk incasseert. Logisch en beheersbaar.

Bij een heffing over niet-gerealiseerde winst werkt het anders. Stel dat je aandelen hebt waarvan de koers sterk is gestegen. Je hebt ze niet verkocht. Toch wordt de waardetoename beschouwd als rendement waarover je belasting betaalt. Als je het geld er niet uit haalt, moet je de belastingrekening betalen uit andere middelen, spaargeld of door aandelen te verkopen die je eigenlijk wilde aanhouden.

Voor gewone beleggers met een portefeuille van tienduizenden euro's in indexfondsen of individuele aandelen kan dit elk jaar opnieuw een uitdaging zijn: je portefeuille stijgt, en de Belastingdienst klopt aan de deur, ook als je niks hebt verzilverd.

Hoe zijn we hier gekomen?

Het begon met het zogeheten Kerstarrest van december 2021. De Hoge Raad oordeelde dat het toenmalige box 3-stelsel, dat werkte met fictieve rendementen, in strijd was met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens voor de belastingjaren 2017 tot en met 2020. Een groep van circa 80.000 belastingplichtigen die tijdig bezwaar had gemaakt en nog geen definitieve aanslag had, kreeg geld terug.

Wie geen tijdig bezwaar had ingediend, ving bot. De Hoge Raad oordeelde recent in het zogenoemde 'massaal bezwaar plus'-traject dat miljoenen spaarders en beleggers met al definitieve aanslagen buiten de teruggave vallen. Sommigen overwegen alsnog naar de Europese rechter te stappen, maar de uitkomst daarvan is onzeker.

Het nieuwe stelsel is dus deels een reactie op die rechtszaak: afstappen van het fictieve rendement, en overstappen op werkelijk rendement. Maar hoe dat uitpakt voor beleggers, is het brandende punt.

Wat kun je ermee?

Dit is geen moment voor grote beslissingen. Het kabinetsvoorstel is nog niet wet; de behandeling in de Tweede Kamer moet nog plaatsvinden en de definitieve vormgeving kan nog veranderen. Het kan wel nuttig zijn om je huidige beleggingssituatie in kaart te brengen en te begrijpen welk deel van je rendement op papier staat en welk deel je al hebt ontvangen als dividend of rente. Als je een complexe portefeuille hebt en dit stelsel van kracht wordt, kan een gesprek met een belastingadviseur of financieel planner zinvol zijn.

Wat volgt?

Het kabinetsvoorstel voor het nieuwe box 3-stelsel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld. Er wordt naar gestreefd het nieuwe stelsel per 2027 in werking te laten treden, maar de politieke en juridische discussie is verre van afgerond. Tegelijkertijd loopt er mogelijk een procedure bij de Europese rechter over de situatie van miljoenen belastingplichtigen die niet in aanmerking kwamen voor teruggave na het Kerstarrest. Die uitspraak kan het speelveld opnieuw veranderen.

Bronnen: De Financiële Telegraaf, Hoge Raad (Kerstarrest december 2021, massaal bezwaar plus-procedure), Elsevier Weekblad

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.