Morgan Stanley's 'Race Against Time': waarom de olieprijs een tijdklok is, geen stabiel plafond

Brent steeg maandag met 4,6% naar $105,99 per vat, maar dat cijfer vertelt niet het volledige verhaal. De werkelijke spanning zit in wat Morgan Stanley publiceert in een intern analistenrapport onder de titel 'Race Against Time': de relatief gematigde olieprijs is geen evenwicht, het is een tijdklok. Zodra de drie buffers die de prijs hebben afgeschermd opraken, breekt de prijscompressie.

Zoals TIF gisteravond berichtte, verwierp president Trump het Iraanse tegenvoorstel voor hervatting van de Hormuz-doorvaart, waardoor een snelle oplossing van de blokkade steeds minder waarschijnlijk wordt. Dat is precies de context waarbinnen het Morgan Stanley-rapport zijn urgentie krijgt.

Waarom Brent nog onder de 2022-piek staat

Ondanks een disruptie van bijna 1 miljard vaten olielevering sinds de blokkade begin van dit jaar begon, noteert Brent nog steeds onder de piek van 2022, toen de Russische invasie van Oekraïne de markt in shock bracht. Dat lijkt paradoxaal: het supply-tekort nu is in omvang groter, maar de prijs is lager. Morgan Stanley-analist Martijn Rats en zijn team verklaren dat aan de hand van drie buffers die de markt tot dusver hebben afgeschermd.

De eerste buffer zijn de voorraden. Vóór de escalatie tussen de VS en Iran in de loop van dit jaar waren de mondiale olievoorraden op een relatief ruim niveau, wat de markt een tijdelijk vangnet bood.

De tweede buffer is psychologisch van aard: de verwachting dat de Straat van Hormuz uiteindelijk heropent, remt paniekaankopen af. Zolang handelaren geloven dat de verstoring tijdelijk is, zetten zij minder in op structureel hogere prijzen.

De derde buffer is de meest concrete en kwantitatief de indrukwekkendste. De VS verhoogden hun olieexport met 3,8 miljoen vaten per dag, terwijl China zijn import met 5,5 miljoen vaten per dag terugschroefde. Samen, zo schrijven de analisten in het rapport dat Bloomberg citeerde, "shielded the rest of the world from 9.3 million barrel-a-day of tightness, a very significant amount." In het Nederlands: de VS en China hebben samen voorkomen dat 9,3 miljoen vaten per dag aan krapte de wereldmarkt bereikte, een uitzonderlijk groot volume.

De buffers zijn eindig

Juist die indrukwekkende getallen zijn ook de kwetsbaarheid. Elk van de drie buffers heeft een houdbaarheidsdatum.

Goldman Sachs becijferde, als aanvullende context, dat de mondiale voorraden nog slechts dekking bieden voor 101 dagen aan vraag. Dat is een absolute grens: voorraden kunnen worden gebruikt, maar niet worden aangevuld zolang de Hormuz-aanvoer grotendeels stil ligt.

De exportcapaciteit van de VS staat eveneens onder druk. Morgan Stanley stelt expliciet dat het vermogen van de VS om de verhoogde exportstroom vol te houden "steeds moeilijker te beoordelen is en onder toenemende druk staat." De infrastructuur voor LNG- en ruwe-olie-export heeft fysieke grenzen, en die worden merkbaar.

De derde buffer, de Chinese importreductie, is al diep. China lijkt volgens de analisten relatief goed gepositioneerd om de disruptie te managen via eigen strategische reserves en alternatieve aanvoerroutes, maar de ruimte om de import verder te verlagen zonder economische consequenties is beperkt.

Het 'race against time'-mechanisme werkt als volgt: elke dag dat Hormuz gesloten blijft, slinkt de gecombineerde buffercapaciteit. Op een bepaald moment, dat Morgan Stanley rond juni situeert, is de marge op. Dan vertaalt de werkelijke krapte op de markt zich alsnog in de prijs, en wel abrupt.

De scenario's: $90 tot $150

Morgan Stanley presenteert, gerapporteerd door Bloomberg, een basisscenario voor Dated Brent van $110 per vat dit kwartaal, gevolgd door $100 per vat in het volgende kwartaal, en $90 per vat in het vierde kwartaal van dit jaar. Dat glijpad veronderstelt impliciet dat de Hormuz-blokkade vóór het vierde kwartaal wordt opgelost: de lagere prijs aan het einde van het jaar weerspiegelt de verwachte marktontspanning bij heropening.

Het bull-scenario, dat uitgaat van een langduriger verstoring van de Hormuz-doorvaart, plaatst Brent tussen $130 en $150 per vat. Dat is 25 tot 40% boven het huidige niveau. Voor de mondiale economie zou dat een schok zijn van een andere orde dan wat de afgelopen maanden al is verwerkt.

De spreiding tussen $90 en $150 is opvallend breed en dat is precies het punt. Morgan Stanley legt de onzekerheid niet in de grootte van de disruptie, die staat vast, maar in de duur ervan. De prijs is een functie van tijd, niet van het supply-tekort op zichzelf.

Wat dit betekent voor Europa

Een Brent van $130 tot $150 per vat zou voor de eurozone een stagflatie-risico activeren dat de ECB in een lastige positie brengt. Energieprijzen zijn de snelste transmissieroute van oliekosten naar consumenteninflatie, en Europa importeert vrijwel al zijn olie.

De ECB beweegt zich dit jaar al voorzichtig door een complex inflatie-landschap. Een nieuwe energieprijsschok op het moment dat de dienstensector-inflatie al hardnekkig blijft, verkleint de ruimte voor verdere renteverlagingen aanzienlijk. Aandelenmarkten in Europa, en de AEX in het bijzonder, zouden bij een bull-case-scenario de klap voelen via hogere inputkosten voor energie-intensieve sectoren en zwakkere consumentenbestedingen.

Juni als scharnier

Morgan Stanley's boodschap is niet dat een prijsexplosie zeker is. De boodschap is dat de huidige prijs afhankelijk is van drie factoren die allemaal tegelijk opraken. De schijnbare stabiliteit rond $106 is een product van precies die buffers, en niet van een fundamenteel evenwicht tussen vraag en aanbod.

De politieke impasse die TIF gisteravond beschreef, maakt duidelijk dat een snelle diplomatieke uitweg minder waarschijnlijk is dan een week geleden. Elke dag die verstrijkt zonder heropening van Hormuz is een dag die de tijdklok dichter bij nul brengt.

Juni geldt als de scharnier-maand: dan worden de eerste buffers naar verwachting kritiek laag. Of de markt dan een basisscenario krijgt van $90 aan het einde van het jaar, of een bull-case richting $150, hangt af van één variabele: hoe lang de Straat van Hormuz gesloten blijft.

Bronnen: Morgan Stanley (via Bloomberg), Goldman Sachs, TradingKey, Economic Times

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.