Japanse 20-jaarsrente op hoogste niveau sinds 1997: het einde van de deflatie-mindset

De Japanse 20-jaars staatsobligatierente (JGB) heeft woensdag het hoogste niveau bereikt sinds 1997. Daarmee doorbreekt de yield de januaripiek van dit jaar en zet hij een streep door bijna drie decennia van rentepsychologie die door deflatie werd gedomineerd. De directe trigger is stijgende energieprijzen, maar de beweging vertelt een groter verhaal.

Waarom 1997 een mijlpaal is

1997 was het jaar vóór Japan definitief in een deflatoire spiraal belandde. De Aziatische financiële crisis sloeg dat jaar hard toe, de binnenlandse consumptie kromp, en de Bank of Japan zou in de jaren erna steeds verder in onconventioneel beleid moeten vluchten: nulrente, kwantitatieve verruiming, en uiteindelijk yield curve control, waarbij de centrale bank de lange rente actief boven de markt begon te managen.

Een 20-jaars yield op 1997-niveau betekent dat de obligatiemarkt al dat beleid nu begint terug te draaien in haar verwachtingen. Niet officieel, niet via een BoJ-besluit, maar via de prijs die beleggers eisen voor het aanhouden van Japans schuldpapier over twintig jaar. Dat is een fundamenteel signaal.

De zogeheten Lost Decades begonnen na het uiteenspatten van de Japanse asset price bubble in 1990. In de periode 1991-2003 groeide het Japanse BBP gemiddeld met slechts 1,14% per jaar. Deflatie werd de norm: prijzen daalden, wat huishoudens en bedrijven ertoe aanzette aankopen uit te stellen, wat de vraag verder drukte. Die mindset verankerde zich zo diep dat de BoJ er decennialang niet in slaagde structurele inflatie terug te brengen.

Energie als katalysator

De directe aanleiding voor de doorbraak van de januaripiek is de stijging van energieprijzen, die de inflatiedruk in Japan verder opvoert. Japan is als grondstoffenarm land bijzonder gevoelig voor externe energieprijzen: het importeert vrijwel al zijn olie en gas. Hogere energiekosten werken snel door in producentenprijzen en consumentenprijzen.

Dit sluit aan bij de bredere inflatiedruk die vandaag zichtbaar is in wereldwijde obligatiemarkten. De Amerikaanse CPI-cijfers van eerder deze week en de aanhoudend hoge kerninflatie in Duitsland laten zien dat de strijd tegen inflatie mondiaal nog niet gewonnen is. Japan, dat decennia naar inflatie hunkerde, loopt nu onverwacht in de pas met die mondiale trend.

Implicaties voor de Bank of Japan

De BoJ startte haar normaliseringsbeweging al eerder dit jaar, na jaren van extreem ruim monetair beleid. Elke verdere stijging van de lange rente vergroot de ruimte, maar ook de druk, voor de centrale bank om door te gaan op dat pad.

De beweging in de 20-jaarsrente is niet zomaar een technische doorbraak. Japanse pensioenfondsen en verzekeraars zijn traditioneel grote kopers van binnenlands langlopend schuldpapier. Als de JGB yield aantrekkelijker wordt, wordt de prikkel groter om buitenlandse obligaties te verkopen en kapitaal terug te halen naar Japan. Dat repatriëringspotentieel is een mechanisme waar beleggers in Amerikaanse Treasuries en Europese staatsobligaties alert op zijn: hogere JGB yields kunnen zo doorwerken op de long-end van rentemarkten in Washington en Frankfurt.

Global carry trade onder druk

Een tweede structureel effect raakt de mondiale carry trade. Beleggers leenden jarenlang goedkoop in yen om dat geld te beleggen in hogere-renderende activa elders: Australische obligaties, Mexicaanse peso-posities, Amerikaanse aandelen. Die strategie werkt zolang de Japanse rente laag blijft en de yen stabiel of zwak is.

Hogere JGB yields verkleinen de rentespread die de carry trade winstgevend maakt. Ze maken yen-gefinancierde posities duurder aan te houden, wat druk zet op het afwikkelen van die posities. De schaal van de mondiale yen carry trade is aanzienlijk, wat betekent dat een geordende stijging van de Japanse rente de voorkeur heeft boven een abrupte beweging.

Vooruitblik

Beleggers richten zich nu op signalen van de Bank of Japan over het tempo van verdere normalisatie. De loonronde van dit voorjaar, waarbij Japanse vakbonden substantiële loonstijgingen hebben bedongen, vormt een extra argument voor de BoJ om niet terug te keren naar ultra-ruim beleid. Of de 1997-drempel een trendbreuk markeert of een tijdelijke doorbraak blijft, hangt sterk af van de vraag of de energieprijzen op dit niveau standhouden en of de inflatie structureel van aard blijkt.

Bronnen: Bloomberg Markets, JGB-marktdata

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.