Iran-oorlog treft Europese consument: bedrijven verhogen prijzen terwijl vertrouwen in vrije val is
Bedrijven verwachten hogere prijzen door de Iran-oorlog, terwijl het consumentenvertrouwen naar het laagste punt in drie jaar zakt. Een dilemma voor de ECB.
Het stagflatoire scenario dat economen vreesden begint vorm te krijgen. Eurozone-bedrijven verwachten aanzienlijk hogere verkoopprijzen als gevolg van de Iran-oorlog, terwijl het consumentenvertrouwen naar het laagste niveau daalt sinds de energiecrisis van 2022. Voor de ECB wordt de keuze scherper: steun je een verzwakkende economie, of bestrijd je oplopende inflatie?
Bedrijven rekenen energieprijsstijgingen door
Uit een enquête van de ECB, gepubliceerd op 27 april 2026, blijkt dat Europese bedrijven aanzienlijk hogere verkoopprijzen én inputkosten verwachten als directe gevolg van de Iran-oorlog. De verstoring van de Straat van Hormuz, de slagader voor een significant deel van de wereldwijde olie- en gashandel, werkt door in energiefacturen en grondstofkosten. Bedrijven absorberen die hogere kosten niet langer zelf, maar schuiven ze door naar de consument.
Dat doorschuiven is begrijpelijk vanuit bedrijfsperspectief, maar het voegt een nieuwe inflatoire impuls toe aan een eurozone die de prijsstabiliteit nog niet volledig heeft hersteld. Anders dan de schok van 2022, die voornamelijk door energieprijzen werd gedreven, dreigt de huidige golf breder te zijn: ook grondstoffen en logistieke ketens die via de Golf lopen, staan onder druk.
Consumentenvertrouwen op laagste punt in drie jaar
De sentimentscijfers van de Europese Commissie, gepubliceerd op 22 april 2026, tekenen een verontrustend beeld. Het consumentenvertrouwen in de eurozone zakte naar -20,6 punten, een daling van 4,2 procentpunt ten opzichte van maart 2026. In de bredere EU bedroeg de daling 4,0 procentpunt, tot -19,4 punten.
De Europese Commissie spreekt zelf van een "free fall" van het consumentenvertrouwen sinds het uitbreken van de Iran-oorlog. Het huidige niveau is het laagste sinds de jaarwisseling 2022/2023, toen de energiecrisis na de Russische invasie van Oekraïne haar dieptepunt bereikte.
De bredere indicatoren bevestigen het beeld. De Economic Sentiment Indicator (ESI) voor de eurozone daalde in maart 2026 met 1,6 punt naar 96,6; voor de EU als geheel daalde de ESI naar 96,7. Beide liggen duidelijk onder het langetermijngemiddelde van 100. De Employment Expectations Indicator (EEI) laat een vergelijkbare beweging zien: 96,4 voor de eurozone en 97,3 voor de EU, dalingen van respectievelijk 1,4 en 1,3 punt. Werknemers en bedrijven beginnen de afkoeling van de economie dus ook te voelen in hun verwachtingen over de arbeidsmarkt.
Belangrijk detail: de dalende trend versnelt. De terugval in maart volgde op een eerdere daling in februari. Het is geen eenmalige schok, maar een aanhoudende verslechtering.
Het stagflatoire dilemma van de ECB
Hier wringt het voor de ECB. Het klassieke monetaire beleidsinstrument bij oplopende inflatie is renteverhoging: hogere rentetarieven koelen de vraag af en remmen de prijsstijgingen. Maar de sentimentscijfers laten zien dat de economie al afkoelt, zonder hulp van de centrale bank. Consumenten houden de hand op de knip; bedrijven verwachten minder vraag.
Stagflatie, de combinatie van stagnerende groei en stijgende prijzen, is het moeilijkste scenario voor een centrale bank. Verhoog je de rente om inflatie te beteugelen, dan versnel je de economische vertraging. Verlaag je de rente om de economie te steunen, dan voeg je brandstof toe aan de inflatoire vuur. Er is geen pijnloze uitweg.
De vergelijking met 2022 is illustratief maar heeft ook grenzen. Destijds was de inflatiepiek primair energie-gedreven en tijdelijk van aard; zodra de gasprijzen normaliseerden, daalde de inflatie snel. De huidige situatie heeft een ander karakter: bedrijven verwachten structureel hogere verkoopprijzen, wat suggereert dat de inflatoire doorwerking breder en hardnekkiger kan uitvallen. De aanbodzijde, hogere inputkosten, treft een vraagzijde die al onder druk staat.
De ECB heeft de afgelopen maanden de rente verlaagd in reactie op dalende inflatie en een verzwakkende groei. De huidige enquêteresultaten voegen een nieuwe complicatie toe aan die cyclus: de volgende renteverlaging kan de inflatie aanwakkeren juist op het moment dat bedrijven al hogere prijzen doorberekenen.
Vooruitblik
Op 29 april 2026 publiceert de Europese Commissie de volledige sentimentsdata voor april, inclusief sectoruitsplitsingen voor industrie, diensten, retail en bouw. Die data geeft een completer beeld van hoe breed de vertrouwensschade is en of de versnelling aanhoudt. Aansluitend staat een ECB-rentebesluit op de agenda, waarbij de beleidsmakers deze sentimentscijfers en de verwachte prijsstijgingen van bedrijven zullen moeten afwegen, zonder een gemakkelijk antwoord.
Bronnen: ECB, Europese Commissie (Business and Consumer Surveys)
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.
