IMF somber over Nederland en kritisch op vrijheidsbijdrage: wat betekent dat voor jou?

Het Internationaal Monetair Fonds heeft zijn jaarlijkse beoordeling van de Nederlandse economie gepubliceerd en de conclusie is niet vrolijk: de groei valt lager uit dan eerder verwacht, de toekomst is "bijzonder onzeker" en het IMF heeft stevige kritiek op de zogeheten vrijheidsbijdrage. Maar wat is die vrijheidsbijdrage eigenlijk, waarom maakt het IMF zich zorgen en wat merk jij er uiteindelijk van?

Wat is de vrijheidsbijdrage?

De vrijheidsbijdrage is een nieuwe heffing die het kabinet wil invoeren om de sterk gestegen defensie-uitgaven te bekostigen. Nederland heeft zich, net als andere NAVO-landen, gecommitteerd aan hogere defensiebudgetten vanwege de toegenomen geopolitieke spanning in Europa. Dat kost geld, en het kabinet kiest ervoor dat deels via een aparte bijdrage te financieren in plaats van elders te bezuinigen.

De exacte vormgeving, dus precies wie hoeveel betaalt en hoe de heffing technisch wordt ingestoken, werkt het kabinet nog uit. De definitieve invulling staat nog niet zwart op wit en wordt naar verwachting verder uitgewerkt richting Prinsjesdag en de Miljoenennota. Wat vaststaat: het gaat om een heffing die uiteindelijk door burgers en/of bedrijven wordt opgebracht.

Waarom is het IMF kritisch?

Het IMF houdt jaarlijks een zogeheten Article IV-consultatie voor elke lidstaat: een grondige doorlichting van de economie, inclusief oordeel over de begrotingskeuzes. Voor Nederland is de boodschap dit jaar tweeledig.

Ten eerste zijn de economische vooruitzichten "bijzonder onzeker", zo omschrijft het IMF de situatie. Dat is geen standaardzin: het IMF kiest zijn woorden doorgaans zorgvuldig en "bijzonder onzeker" is een signaal dat er meer risico's aan de horizon zijn dan normaal.

Ten tweede plaatst het IMF vraagtekens bij de vrijheidsbijdrage als instrument. Het fonds pleit doorgaans voor het financieren van structurele uitgaven via een brede belastingbasis, niet via aparte heffingen die extra lasten kunnen neerleggen bij specifieke groepen of de economische dynamiek kunnen verstoren. Een extra heffing bovenop een al onzeker economisch klimaat kan bedrijven voorzichtiger maken met investeren en aannemen.

Het IMF oordeelt niet uit onkunde: het fonds spreekt met ministeries, bekijkt de staatsfinanciën van nabij en vergelijkt Nederland met andere landen. Dat maakt een kritisch oordeel relevant, ook al is het geen wet.

Wat betekent lagere groei voor jou?

Dit is het punt waar macro-economie echt concreet wordt. Als de economie minder hard groeit dan verwacht, heeft dat een kettingeffect op je portemonnee.

Loongroei hangt sterk samen met economische groei. Als bedrijven minder omzet draaien en voorzichtiger zijn over de toekomst, is er minder ruimte voor loonsverhoging bij de volgende cao-onderhandeling. Niet nul, maar minder. En als de inflatie intussen op een hoger niveau blijft dan die loongroei, verlies je koopkracht, ook al stijgt je salaris nominaal.

Datzelfde geldt voor de arbeidsmarkt. Een voorzichtiger economisch klimaat betekent voorzichtiger aannamebeleid. Werkgevers zetten vaste contracten iets later om, zetten vacatures iets langer on hold en werken vaker met tijdelijk personeel. Voor mensen die nu op zoek zijn naar werk of een overstap willen maken, is dat een relevant signaal.

Tel daar de vrijheidsbijdrage bij op: als die heffing uiteindelijk deels bij particulieren terechtkomt, daalt het besteedbaar inkomen, ook als je bruto-salaris gelijk blijft. Zoals TIF eerder berichtte over de Nederlandse positie binnen de EU is Nederland op bbp per inwoner sterk, maar dat gemiddelde verbergt hoeveel van die welvaart daadwerkelijk bij huishoudens terechtkomt.

Wat volgt?

De vrijheidsbijdrage moet nog door het parlement worden behandeld. De definitieve invulling verwacht het kabinet de komende maanden verder uit te werken. Prinsjesdag, op de derde dinsdag van september, is het logische moment waarop meer duidelijkheid komt over hoe de heffing er precies uitziet en wie hem betaalt. Houd het regeerakkoord en de Miljoenennota in de gaten voor de concrete details.

Bronnen: IMF (Article IV-consultatie Nederland)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.