Norg en Grijpskerk op nul: hoe GasTerra de gasopslagen leegpompte

De twee grootste gasopslagen van Nederland, Norg en Grijpskerk, staan per eind maart 2026 op 0,00% vulpercentage. Samen vertegenwoordigen zij 60% van de totale Nederlandse gasopslagcapaciteit. Dit is niet uitsluitend het resultaat van een strenge winter. Een reconstructie laat zien dat GasTerra de opslagen bewust volledig leegpompte, terwijl eigenaar NAM weigerde medewerking te verlenen aan het opnieuw vullen ervan.

Een bedrijf in de uitfasering

GasTerra is de handelsonderneming die de gasopslagen Norg en Grijpskerk traditioneel vult: kopen in de zomer, leveren in de winter. Het bedrijf is voor 50% in staatshanden en voor de andere 50% eigendom van Shell en ExxonMobil. Eigenaar van de fysieke opslagen is NAM, de Nederlandse Aardolie Maatschappij, en die is voor 100% in handen van diezelfde Shell en ExxonMobil.

GasTerra houdt eind 2026 op te bestaan. De opheffing is een direct gevolg van het sluiten van het Groningenveld, want de opslagen Norg en Grijpskerk zijn destijds gebouwd om Gronings aardgas op te slaan en pieken in de wintervraag op te vangen. Zonder Groningengaswinning valt de bestaansreden van GasTerra weg. De afwikkeling kost de belastingbetaler minimaal €32,6 miljoen aan vertrekpremies.

Het probleem is dat GasTerra in zijn nadagen geen enkele prikkel meer heeft om vooruit te plannen voor de winter van 2026/2027. En dat is precies wat de data laten zien. In 2025 werden de opslagen niet volledig leeggepompt, bleek uit Gasunie-cijfers, waardoor de zomervulling beperkter hoefde te zijn. In 2026 koos GasTerra ervoor de opslagen volledig te ledigen. De reconstructie kwalificeert dit als een van de laatste wapenfeiten van het bedrijf.

De weigerachtige eigenaar

De tweede helft van het probleem zit bij NAM. Als eigenaar van de opslaginfrastructuur heeft NAM een sleutelrol in het vulproces. NAM werkte niet mee aan opnieuw vullen, integendeel. Dat plaatst de verantwoordelijkheidsvraag in een scherp licht: de eigenaar van de opslagen (Shell/ExxonMobil via NAM) en de voormalige vuller van de opslagen (Shell/ExxonMobil via GasTerra, samen met de staat) trekken niet in dezelfde richting als het gaat om de Nederlandse leveringszekerheid.

Dit is een klassiek geval van gedeelde eigendom zonder gedeelde verantwoordelijkheid. De staat bezit 50% van GasTerra, maar GasTerra heeft geen zeggenschap over de opslagen zelf. NAM beslist, en NAM heeft commerciële belangen die niet noodzakelijk samenvallen met nationale energiezekerheid.

Hormuz maakt het acuut

In een normale situatie zou een lege gasopslag in het voorjaar een zomerse operatie triggeren: opkopen op de spot- en termijnmarkt, injecteren, klaar voor de winter. Maar de situatie is niet normaal.

De blokkade van de Straat van Hormuz heeft de aanvoer van vloeibaar aardgas uit Qatar, een van de voornaamste LNG-leveranciers van Europa, sterk ingeperkt. Nederland heeft de afgelopen jaren sterk ingezet op LNG-import als alternatief voor pijpleidinggas uit Rusland en als buffer voor het wegvallen van Groningengaswinning. Die buffer is nu zelf geblokkeerd.

De combinatie van lege opslagen en wegvallende Qatar-LNG-aanvoer maakt de kwetsbaarheid structureel. Gasopslagen zijn precies bedoeld als buffer voor dit soort externe schokken: een tegenpartij die niet levert, een koude winter die langer duurt, een pijpleiding die uitvalt. Op het moment dat die buffer er het hardst toe doet, staat de teller op nul.

De rekening

De vraag wie verantwoordelijk is voor de leveringszekerheid, is inmiddels niet alleen een juridische of bestuurlijke kwestie. Het is een vraag die financiële consequenties heeft.

Als de overheid de opslagen voor de komende winter wil vullen, moet er dit najaar gas worden ingekocht en geïnjecteerd. Op de huidige markt, met krapte door de Hormuz-blokkade, zijn die kosten substantieel. GasTerra zal die operatie niet uitvoeren: het bedrijf bestaat eind 2026 niet meer. NAM heeft geen wettelijke verplichting op dit punt aanvaard. De staat, via het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, zal een antwoord moeten geven op de vraag wie deze winter de opslagen vult en wie daarvoor betaalt.

Het operationele model dat decennialang werkte, waarbij GasTerra de zomerse vulling voor zijn rekening nam als onderdeel van zijn commerciële gashandel, verdwijnt dit jaar definitief. Een vervanger staat niet klaar.

Vooruitblik

Deze zomer is het kritieke moment. Voor de winter van 2026/2027 moeten Norg en Grijpskerk opnieuw gevuld worden, maar de partij die dat altijd deed, verdwijnt van het toneel. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat zal voor het einde van de zomer duidelijkheid moeten geven over wie de vuloperatie overneemt, onder welke condities NAM verplicht kan worden medewerking te verlenen, en hoe de kosten worden verdeeld. Zonder antwoord op die vragen gaat Nederland de winter van 2026/2027 in met structureel minder buffer dan ooit.

Bronnen: Gasunie Transport Services

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.