Europese grootbanken boeken recordwinsten dankzij oorlogsvolatiliteit, maar kredietrisico's stapelen zich op

Deutsche Bank boekte in het eerste kwartaal van 2026 een nettowinst van €2,2 miljard, een stijging van 8% ten opzichte van een jaar eerder. Santander en UBS leverden vergelijkbare boven-verwachting resultaten op. De gemeenschappelijke noemer: handelsactiviteiten die floreren op de volatiliteit die het Iran-conflict veroorzaakt. Maar achter die glanzende koppen schuilt een groeiende tegenstelling: de crisis die banken nu rijk maakt, ondermijnt tegelijkertijd hun kredietboek.

Recordkwartaal bij Deutsche Bank

Deutsche Bank sloot het eerste kwartaal af met een winst voor belasting van €3 miljard, 7% meer dan in Q1 2025. De netto-omzet bedroeg €8,7 miljard, een stijging van 2% jaar-op-jaar. Het zijn de sterkste kwartaalcijfers in jaren.

De private bank divisie valt het meest op: een winst voor belasting van €681 miljoen, een sprong van 39%. Beheerd vermogen groeide naar €1,8 biljoen, mede dankzij €22 miljard aan netto-instroom vanuit private banking en vermogensbeheer. Beleggers zoeken in onzekere tijden actief professioneel beheer, en Deutsche Bank profiteert.

CEO Christian Sewing omschreef de resultaten als een sterke start voor de volgende strategische fase. "We have the balance sheet strength, the capabilities and the strategic positioning to serve our clients globally in a dynamic environment," aldus Sewing in het kwartaalbericht.

De oorlogsbonus op de handelsdesk

Waar komen die winsten vandaan? Het Iran-conflict, dat eind februari 2026 uitbrak, jaagt volatiliteit op valutamarkten, energieprijzen en rentecurves. Voor handelsafdelingen van grootbanken is volatiliteit brandstof: hoe groter de uitschieters, hoe meer transacties klanten afsluiten om risico's af te dekken, en hoe meer marge banken verdienen op die transacties.

Deutsche Bank, Santander en UBS rapporteerden alle drie op woensdag 29 april en bevestigen daarmee een sectorpatroon. De handelsomzet profiteert structureel van de onrust die het Midden-Oostenconflict teweegbrengt. CFO Raja Akram van Deutsche Bank benoemde ook AI en procesinnovatie als drivers van kostenflexibiliteit, en sprak over de investment bank als "valued advisor to clients in a challenging macroeconomic environment." In het bankvak is "uitdagend" vaak een eufemisme voor winstgevend.

Dit patroon is niet uniek voor de continentale grootbanken. Eerder vandaag publiceerde Today in Finance een analyse over Lloyds Banking Group, dat £151 miljoen aan het Midden-Oostenconflict toeschreef als directe kostenpost. Lloyds signaleerde Britse stagflatiepressure. De Europese grootbanken staan aan de andere kant van dezelfde medaille: zij incasseren de handelspremie die volatiliteit oplevert, maar de macro-economische verslechtering waarop Lloyds wijst, speelt ook op het continent.

De keerzijde: kredietvoorzieningen stijgen mee

Hier ligt het spanningsveld dat de kwartaalcijfers pas écht interessant maakt. Deutsche Bank verhoogde de voorzieningen voor kredietverliezen naar €519 miljoen, een stijging van 10% ten opzichte van een jaar eerder. Het bedrag omvat een expliciete "macro-economische overlay voor bredere onzekerheid" — bankjargon voor: wij verwachten dat een deel van onze leningen in de problemen komt als de economie verder verslechtert.

Tien procent hogere kredietvoorzieningen in een kwartaal dat verder als record werd bestempeld: dat is geen detail, dat is een waarschuwing. Banken zijn wettelijk verplicht om verwachte verliezen vooraf in te prijzen. Als zij hun eigen modellen aanpassen vanwege geopolitieke onzekerheid, geeft dat een indruk van wat de kredietafdeling intern ziet.

Het Iran-conflict drukt inmiddels ook door op de bredere economie. De eurozone-inflatie steeg in maart naar 2,5%, mede door de energieprijsschok die het conflict veroorzaakte. Voor het eerst in jaren prijzen markten ECB-renteverhogingen in. Hogere rentes ondersteunen op korte termijn de netto-rentemarge van banken, wat de winsten verder aanjaagt. Maar hogere rentes verhogen ook de druk op kredietnemers, met name bedrijven en huishoudens die variabel hebben geleend.

Hoe lang houdt de handelsboost stand?

De kern van de vraag die analisten en beleggers nu stellen: handelswinsten zijn conjunctureel en vluchtig. Kredietverliezen zijn structureel en traag. De mooie resultaten van vandaag weerspiegelen het eerste; de oplopende voorzieningen anticiperen op het tweede.

Zolang het conflict voortduurt en markten volatiel blijven, kunnen de handelsafdelingen van grootbanken bovengemiddeld blijven presteren. Maar als de macro-economische verslechtering die Mercedes-Benz al signaleert in zijn voorzichtige China-outlook en die Lloyds al doorvoelt in de Britse stagflatie-cijfers, doorzet naar de Europese binnenlandse vraag, dan verandert het beeld snel. Dan groeien de kredietverliezen sneller dan de handelsomzet.

Deutsche Bank laat vandaag zien dat een Europese grootbank tegelijk meer kan verdienen en meer risico kan dragen. Dat is geen tegenstelling: dat is precies hoe crisisquartalen eruitzien aan het begin van een cyclus.

Vooruitblik

Het ECB-rentebesluit, de volgende grote katalysator voor de Europese bankensector, staat in de agenda voor juni 2026. Hogere rentes stuwen marges verder omhoog, maar verhogen tegelijk de druk op het kredietboek. De Europese grootbanken die nog moeten rapporteren over Q1 2026, waaronder BNP Paribas en ING Groep, bieden de komende weken aanvullend inzicht in de vraag of het patroon van Deutsche Bank sectorbreed standhoudt.

Bronnen: Deutsche Bank kwartaalcijfers Q1 2026 (Investor Relations), Lloyds Banking Group kwartaalcijfers Q1 2026

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.