EU-VS handel brak record, maar de cijfers liegen: auto-industrie bloedde terwijl Ierland floreerde

De goederenhandel tussen de EU en de VS bereikte vorig jaar een record van €875 miljard. Op het eerste gezicht klinkt dat als een overwinning voor de transatlantische economische relatie, midden in een handelsoorlog. Maar die indruk klopt niet, concludeert het Duitse economisch instituut IW (Institut der deutschen Wirtschaft) in een studie gepubliceerd op vrijdag 3 juli 2026. "This first impression is misleading," aldus IW-econoom Samina Sultan. Achter het recordcijfer gaat een verhaal van front-loading, sectorale pijn en een diepe kloof tussen winnaars en verliezers schuil.

Dit raakt de kern van de Europese handelsstrategische kwetsbaarheid: als recordcijfers de schade aan de maakindustrie kunnen maskeren, vertelt het handelsoverschot een dunner verhaal dan politici graag willen horen.

Record met een asterisk: de front-loading-verklaring

De EU exporteerde vorig jaar voor €580 miljard aan goederen naar de VS, een stijging van 7,7%. De VS exporteerde voor €295 miljard naar de EU, een stijging van 2,2%. Het EU-handelsoverschot in goederen met de VS liep daarmee op tot bijna €285 miljard.

Maar een substantieel deel van die exportgroei is geen structurele kracht. Bedrijven versnelden hun verschepingen massaal vóórdat de nieuwe Amerikaanse importtarieven in april van kracht werden. Dat mechanisme, front-loading, blaast exportcijfers tijdelijk op zonder dat er sprake is van extra vraag of betere concurrentiepositie. Het is in wezen het naar voren halen van handel die anders later, of helemaal niet meer, zou plaatsvinden. De recordcijfers van 2025 reflecteren dus deels paniekinkopen, geen florerende handelsrelatie.

De auto-industrie: -20% waar het pijn doet

Terwijl de aggregaatcijfers stegen, kromp de EU-export van auto's en auto-onderdelen naar de VS met 20,4%. Dat is geen fluctuatie, dat is een structurele klap voor de sector die decennialang de ruggengraat van de Europese exporteconomie vormde.

Duitsland draagt bijna twee derde van de EU-auto-export naar de VS en incasseerde een krimp van 18,9%. De combinatie van Amerikaanse importtarieven op voertuigen en teruglopende vraag naar Europese modellen zet de al onder druk staande Duitse autofabrikanten verder klem. De transitie naar elektrisch rijden, concurrentie vanuit China en nu tariefmuren vanuit Washington: de uitdagingen stapelen zich op in een sector die voor Duitsland een nationale economische identiteit vertegenwoordigt.

Ierland als belastingvrij eiland in de stortvloed

Het scherpste contrast biedt Ierland: de export naar de VS steeg er met 52,7%. De verklaring zit niet in industriële slagkracht, maar in de structuur van de Ierse economie. Farmaceutische en chemische producten, grotendeels geproduceerd door Amerikaanse multinationals die via Ierland hun Europese activiteiten structureren, vielen buiten de zwaarste tariefcategorieën. Ierland profiteert structureel van zijn rol als doorvoerland voor intellectueel-eigendom-intensieve producten.

De overige groeiers in de EU laten bescheidener, maar reëlere stijgingen zien: Denemarken +10,6%, Finland +10,8%, Italië +7,2% en Tsjechië +5,1%. De meeste andere EU-lidstaten zagen hun goederenexport naar de VS echter dalen. Het record is daarmee het gemiddelde van een diep verdeelde uitkomst: een handjevol landen trekt de cijfers omhoog, terwijl de maakindustrielanden de pijn absorberen.

Diensten: het andere deel van het verhaal

De politieke discussie over de transatlantische handelsbalans concentreert zich bijna altijd op goederen. Dat leidt tot een vertekend beeld. De transatlantische dienstenhandel bereikte vorig jaar eveneens een record: €865 miljard, nagenoeg even groot als de goederenhandel.

Maar hier ligt het surplus aan de andere kant: de EU heeft in diensten een tekort van €178 miljard met de VS. De grootste post is intellectuele-eigendomsvergoedingen, denk aan softwarelicenties, patenten en handelsmerken, goed voor meer dan 40% van de EU-dienstenimport uit de VS, met een groei van 13,7%. Europese bedrijven en consumenten betalen dus in toenemende mate voor Amerikaans digitaal en intellectueel kapitaal.

Dat cijfer vertelt iets fundamenteels: de EU verkoopt goederen aan Amerika, en Amerika verkoopt ideeën aan Europa. In een economie die steeds meer door software en data wordt aangestuurd, is dat geen neutrale ruilverhouding.

De IW-studie is helder over de implicatie: als je goederen én diensten samentelt, is de transatlantische handelsrelatie aanzienlijk evenwichtiger dan het politieke discours suggereert. Het EU-overschot in goederen van bijna €285 miljard wordt grotendeels gecompenseerd door het tekort in diensten. Het recordhandelscijfer dat Washington als bewijs voor een "unfair deal" aanvoert, vertelt dus slechts de helft van het verhaal.

Wat volgt

De echte test voor de Europese handelsveerkracht komt in de tweede helft van 2026, wanneer de cijfers van na de aprieltarieven beschikbaar komen. Dan verdwijnt het front-loading-effect uit de statistieken en wordt zichtbaar wat het feitelijke effect van de nieuwe tariefmuren op de Europese export is. Voor de Duitse auto-industrie, die al voor de tarieven onder druk stond, is die uitkomst van strategisch belang. De EU en de VS voeren tegelijkertijd onderhandelingen over een handelsdeal; de IW-studie geeft Brussel zowel munitie als reden tot bezorgdheid: het overschot in goederen biedt onderhandelingsruimte, de kwetsbaarheid van de maakindustrie maakt uitstel duur.

Bronnen: Institut der deutschen Wirtschaft (IW), IW-econoom Samina Sultan

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.