EU finaliseert handelsdeal met VS: ratificatie-strijd zwaarder dan de deal zelf

Na maanden van moeizame driehoeksonderhandelingen heeft de Europese Unie dinsdagavond in Straatsburg de tekst gefinaliseerd van de transatlantische handelsdeal met de Verenigde Staten. De echte test begint nu: of het Europees Parlement de deal goedkeurt vóór 4 juli 2026, de deadline die Donald Trump stelde om zijn tariefdreigementen te activeren.

De deal zelf is al bijna een jaar oud. Op Trumps golfresort in Turnberry, Schotland, sloten de VS en de EU in juli 2025 een akkoord dat destijds door beide kanten werd omschreven als de grootste handelsdeal ooit. Het raamwerk-statement volgde op 21 augustus 2025. De tien maanden daarna zijn niet besteed aan onderhandelen met Washington, maar aan het bij elkaar houden van Brussel.

Wat er in de deal staat

De kern van de overeenkomst is een ruil: de EU verwijdert tarieven op Amerikaanse industriële en agrarische goederen, de VS zet een cap van maximaal 15% op tarieven voor de meeste EU-export. Voor Europese exporteurs, en dan met name de auto-industrie, is dat een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de 25%-dreiging die Trump op 1 mei 2026 lanceerde op EU-auto's en -vrachtwagens.

Het zwaartepunt van de Straatsburg-onderhandelingen lag bij één specifieke kwestie: hoe worden de EU-verplichtingen juridisch gekoppeld aan de VS-verplichtingen? Dit is wat onderhandelaars intern het 'Trump-proofing'-vraagstuk noemen. De vrees in het Europees Parlement is dat de EU haar tarieven verwijdert terwijl de Amerikaanse kant zijn 15%-cap niet juridisch handhaaft of op elk moment per decreet herziet. De koppelingsmechanismes in de gefinaliseerde tekst moeten dit risico beperken.

Het Parlement als beslissend obstakel

Dat het Europees Parlement nu het kritieke knooppunt is, is deels zijn eigen verdienste. Het Parlement schortte het ratificatieproces tweemaal op: eerst na Trumps uitspraken over Groenland, daarna na nieuwe tariefdreigementen. Bernd Lange, de Duitse MEP die de handelscommissie voorzit, leidde de kant van het Parlement in de Straatsburg-onderhandelingen.

De 4-juli-deadline werkt in dit verband als instrument met twee kanten. Voor lidstaten en MEP's die kritisch staan tegenover de deal, versmalt Trump de beslisruimte: stem ja, of accepteer de economische schade van hogere tarieven. Voor de Commissie onder Ursula von der Leyen biedt diezelfde deadline politieke dekking. Op X liet ze weten dat de EU 'fully committed' blijft aan de implementatie, en dat 'good progress is being made towards tariff reduction by early July'.

Trump formuleerde de druk scherper. In een Truth Social-post op 7 mei 2026 schreef hij dat hij 'patiently' heeft gewacht op de EU, eraan toevoegend dat hij had toegezegd Von der Leyen de tijd te geven tot de 250e verjaardag van de VS. Als de deal dan niet is geratificeerd, springen tarieven 'immediately' naar 'much higher levels'.

Juridische turbulentie in Washington ondermijnt de druk

Wat die deadline politiek compliceerder maakt, is het juridische landschap in Washington. Het Amerikaanse Hooggerechtshof verklaarde Trumps 'liberation day'-tarieven al illegaal in februari 2026. Op 7 mei 2026 oordeelde de Amerikaanse handelsrechtbank bovendien dat de recente 10% globale basistarieven, gebaseerd op een handelswet uit 1974, eveneens illegaal zijn. De tarieven blijven van kracht zolang het beroep loopt, maar de juridische onderbouwing van Trumps onderhandelingsdruk staat op losse schroeven.

Dit schept een paradox waar de Commissie mee moet leven. De EU geeft concessies aan een handelsdeal terwijl het constitutionele fundament van de druk die die concessies afdwingt, door Amerikaanse rechtbanken wordt aangevochten. Critici in het Europees Parlement gebruiken dit argument om te pleiten voor een hogere drempel in de Trump-proofing: als Trumps tarieven toch juridisch kwetsbaar zijn, waarom dan haasten?

Wat er op het spel staat bij mislukking

Als ratificatie voor 4 juli mislukt, is het directe risico hogere tarieven op EU-export. Onduidelijk is of Trump daarmee alle goederen treft of specifiek de auto-sector, die hij al eerder als drukmiddel gebruikte. Voor de Europese auto-industrie, die al kampt met structurele concurrentiedruk vanuit China en een trage transitie naar elektrisch, is het scenario van een 25%-tarief materieel. De bredere Europese exportpositie in de VS hangt daarmee samen.

De Von der Leyen-verklaring op X benadrukt 'good progress', maar ze vermijdt een zekerheidsuitspraak over het tijdpad. Dat is begrijpelijk: het Europees Parlement is soeverein in zijn stemming, en de Commissie heeft de stemmingsuitkomst niet in de hand.

Vooruitblik

De gefinaliseerde tekst uit Straatsburg gaat nu door de reguliere parlementaire procedure. De stemming in het Europees Parlement moet plaatsvinden voor 4 juli 2026. Parallel loopt de beroepsprocedure tegen de uitspraak van de Amerikaanse handelsrechtbank, waarmee de juridische status van Trumps tariefdreigementen tot het einde onzeker blijft. Elke nieuwe Truth Social-post van Trump over de deal kan het politieke klimaat in het Parlement opnieuw verplaatsen.

Bronnen: Europese Commissie DG TRADE, Truth Social (Trump), X (Von der Leyen), Bloomberg

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.