EU AI Act versoepeld: bescherming bij sollicitaties en kinderspeelgoed komt later dan beloofd

De EU beloofde je bescherming tegen risicovolle AI, maar die bescherming laat langer op zich wachten dan gepland. In de nacht van 6 op 7 mei 2026 kwamen EU-wetgevers overeen om de AI Act op een aantal cruciale punten te versoepelen. Concreet: AI die gebruikt wordt in sollicitatieprocedures en grenscontroles hoeft pas later aan de regels te voldoen, en AI in producten als kinderspeelgoed krijgt zelfs tot 2028 de tijd. Maar er is ook goed nieuws.

Wat is er veranderd?

De AI Act werd in 2024 gelanceerd als de wereldwijd toonaangevende wet op het gebied van kunstmatige intelligentie. De wet verdeelt AI-toepassingen in risicocategorieën. De hoogste categorie, "hoog risico" AI, omvat systemen die directe impact hebben op mensen: denk aan software die cv's screent tijdens een sollicitatieprocedure, gezichtsherkenning bij grenscontrole, of kredietbeoordelingsmodellen.

Bedrijven die dit soort systemen inzetten, moesten oorspronkelijk in augustus 2026 aan de regels voldoen. Dat wordt nu december 2026, vier maanden later.

Voor AI die verwerkt is in fysieke producten, zoals slimme speelgoedrobots of lerende babyfoons, is het uitstel een stuk groter. Bedrijven die AI in dit soort producten verwerken, hoeven pas in augustus 2028 compliant te zijn. Daarnaast worden machines volledig uitgezonderd van de AI Act, omdat ze al onder bestaande sectorale regelgeving vallen.

De officiële toelichting van EU-vertegenwoordigers spreekt van "closing the innovation gap and cutting red tape" en "simplifying rules, reducing administrative burdens, and introducing more flexible and proportionate rules".

Wat betekent dit voor jou als sollicitant?

Als young professional ben je waarschijnlijk al in aanraking gekomen met AI in sollicitatieprocedures. Steeds meer werkgevers gebruiken software die cv's filtert, videointerviews analyseert op toon en woordkeuze, of kandidatenlijsten automatisch rangschikt op basis van algoritmen.

De AI Act verplichtte bedrijven die zulke systemen inzetten om daar transparant over te zijn, aantoonbaar te kunnen maken hoe het systeem tot een beslissing komt, en menselijke controle te borgen. Dat zijn precies de waarborgen die de positie van sollicitanten beschermen.

Die bescherming is er nog, maar de verplichting om aan deze regels te voldoen schuift dus van augustus naar december 2026. Vier maanden klinkt kort, maar dat zijn vier maanden waarin je als sollicitant minder zeker weet of het systeem dat jouw cv beoordeelt, aan de regels voldoet.

Wat betekent dit als consument en ouder?

AI in kinderspeelgoed is niet zo futuristisch als het klinkt. Pratende poppen die leren van gesprekken met je kind, slimme tablets die zich aanpassen aan het gedrag van een peuter, educatieve robots die reageren op emoties: ze bestaan al, en de markt groeit snel.

Dat dit segment pas in augustus 2028 aan de AI Act hoeft te voldoen, betekent dat de komende twee jaar minder duidelijkheid bestaat over hoe fabrikanten omgaan met de data die deze producten verzamelen, of de AI-beslissingen in deze producten uitlegbaar zijn, en of er menselijke controle is op wat deze systemen doen.

Als consument heb je nog steeds je bestaande rechten onder de AVG voor dataprivacy, maar de specifieke AI-waarborgen van de AI Act zijn voorlopig niet van toepassing op producten die je nu koopt.

Het positieve nieuws: verbod op nudifying apps

Niet alles schuift op. De voorlopige overeenkomst bevat ook een aanscherping die ingaat in december 2026: nudifying apps en systemen die niet-consensuele seksuele beelden genereren of kindermisbruikmateriaal produceren worden expliciet verboden. Het Verenigd Koninkrijk kondigde een vergelijkbaar verbod aan.

Dit is een concreet en duidelijk resultaat: een categorie AI-systemen die evident schadelijk is, wordt verboden. Dat laat zien dat de AI Act ook in de nieuwe vorm tanden heeft, al worden die op andere plekken teruggeschroefd.

Waarom doet de EU dit?

De versoepelingen komen na druk vanuit het bedrijfsleven. Bedrijven klaagden dat de AI Act overlapte met andere regelgeving en te veel administratieve lasten oplegde, waardoor Europese bedrijven een concurrentienadeel zouden oplopen ten opzichte van Amerikaanse en Aziatische rivalen.

De redenering is begrijpelijk in een wereld waar AI-ontwikkeling razendsnel gaat en Europa wil meedoen. Maar critici zien het anders. Blue Duangdjai Tiyavorabun van European Digital Rights (EDRi) beschreef de wijzigingen als "deeply concerning". De organisatie vertegenwoordigt digitale burgerrechten en vreest dat consumentenbescherming structureel ondergeschikt raakt aan economische belangen.

Levent Ergin, chief AI strategist bij Informatica, nuanceert: "The delay in implementation of parts of the EU AI act shouldn't detract from the need for better AI governance. Businesses still need to ensure the data feeding their AI systems is governed, explainable and built on trusted data foundations."

De spanning tussen innovatie en bescherming

Hier zit de kern van het debat. De EU staat voor een echte keuze: strenge AI-regels beschermen burgers, maar kunnen Europese bedrijven op achterstand zetten tegenover concurrenten in landen zonder vergelijkbare wetgeving. Meer speelruimte voor bedrijven houdt Europa concurrerend, maar het zijn gewone burgers, sollicitanten, ouders en reizigers die minder beschermd zijn in de tussentijd.

Er is geen makkelijk antwoord. Maar het is wel nuttig om te weten dat de bescherming die in 2024 werd beloofd, later komt dan gepland. En dat de tussentijd niet leeg is: AI-systemen worden in die maanden gewoon ingezet.

Wat volgt

De wijzigingen moeten nog formeel worden bekrachtigd door de EU-lidstaten en het Europees Parlement. Dat proces wordt de komende maanden verwacht. Pas na die formele bekrachtiging zijn de nieuwe deadlines definitief van kracht. De eerstvolgende mijlpaal is december 2026, wanneer zowel de strengere regels voor hoog-risico AI als het verbod op nudifying apps van kracht moeten worden.

Bronnen: Europese Commissie (AI Act), European Digital Rights (EDRi), Informatica

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.