Straks hogere boodschappenprijzen om 17:30? De Bank of England waarschuwt voor dynamic pricing in supermarkten

Stel je voor: je gooit snel een pak pasta en een pot tomatensaus in je karretje op vrijdagmiddag, maar als je scant blijkt de pasta €0,40 duurder dan vanochtend. Niet omdat er iets veranderd is aan het product, maar omdat het half zes is en de winkel vol staat met andere mensen die ook snel even boodschappen doen. Klinkt onwerkelijk. Maar de Bank of England waarschuwt dat dit scenario dichterbij komt dan we denken.

Wat is dynamic pricing, en waarom is het nu relevant?

Dynamic pricing betekent dat prijzen in real-time meebewegen met de vraag. Je kent het al van andere plekken: Uber rekent meer als het regent en iedereen tegelijk een taxi wil. Vliegtickets worden duurder naarmate de vlucht volzit. Concertkaartjes voor populaire optredens verdubbelen soms in prijs op het moment dat de verkoop opengaat. Op Ticketmaster stegen standaard staanplaatskaartjes van oorspronkelijk £135 tot £148 naar maar liefst £355 door dynamische prijsstelling, wat zelfs leidde tot een parlementair onderzoek in het Verenigd Koninkrijk.

In supermarkten was dit technisch altijd ingewikkeld, omdat het vervangen van duizenden papieren prijskaartjes in een winkel simpelweg te duur en te traag was. Maar die barrière verdwijnt snel.

Digitale schaplabels maken het mogelijk

Clare Lombardelli, Deputy Governor for Monetary Policy van de Bank of England, legde het onlangs helder uit: "Digitalisation has radically reduced what economists call menu costs – the expense of changing listed prices. Digital pricing allows firms to change prices frequently at negligible cost."

Met andere woorden: een elektronisch schaplabel verandert in een fractie van een seconde via een draadloos netwerk. Geen drukwerk, geen personeel dat door de winkel holt met een labelprinter. De technologische drempel voor dynamische prijzen is daarmee praktisch verdwenen.

Lombardelli waarschuwt dat een derde van alle Britse bedrijven van plan is om zogeheten "market-responsive pricing tools" in te voeren, tegenover één op de vijf nu. Ze noemde elektronische schaplabels in supermarkten expliciet als voorbeeld van technologie die dynamic pricing in de toekomst mogelijk maakt.

Welke supermarkten testen dit al?

In het Verenigd Koninkrijk zijn grote ketens al volop bezig met de uitrol van digitale prijsdisplays:

Belangrijk om te weten: er is op dit moment geen bewijs dat Britse supermarkten al algoritmegestuurde dynamische prijzen toepassen. Ze testen de technologie, maar die twee stappen zijn nog niet gecombineerd.

Waarom is dit relevant voor jou als Nederlandse consument?

Lombardelli noemde het niet voor niets: elektronische schaplabels zijn in Europa "already widespread." En dat is geen abstract gegeven. Nederlandse supermarkten als Albert Heijn zijn al jaren bezig met de uitrol van digitale prijslabels in meerdere filialen. De infrastructuur om prijzen razendsnel te wisselen is hier dus ook al deels aanwezig.

Dat betekent niet dat je morgen naar de kassa loopt met een prijs die anders is dan toen je het product van het schap pakte. Maar het betekent wel dat de technologische stap naar dynamic pricing in Nederlandse winkels kleiner is dan je misschien denkt.

Wat betekent dit concreet voor jouw boodschappenrekening?

In een wereld met dynamische supermarktprijzen zou je boodschappenrekening kunnen afhangen van:

• Tijdstip: spitsuur (17:00-19:00) kan duurder zijn dan 's ochtends vroeg
• Dag van de week: vrijdag en zaterdag zijn drukker en dus potentieel duurder
• Seizoen en weersomstandigheden: een hittegolf die iedereen tegelijk naar de ijskast drijft
• Lokale vraag: een uitverkochte buurt rondom een evenement

De ironie: mensen met een flexibel schema, die 's ochtends rustig boodschappen kunnen doen, zouden profiteren. Mensen die na een werkdag snel moeten winkelen, betalen meer. Dat treft lagere inkomens harder, want zij hebben doorgaans minder flexibiliteit in hun dagindeling.

Lombardelli erkende dit zelf: "Households already face different inflation rates because they buy different things, in different ways." Als prijzen ook nog eens per moment en per persoon verschillen, wordt inflatie nog persoonlijker en ongelijker.

Hoe controversieel is dit?

Heel controversieel, en dat weet de sector ook. Voedsel is een eerste levensbehoefte. De verwachting is dat dynamic pricing bij boodschappen op forse politieke weerstand zou stuiten. In het Verenigd Koninkrijk loopt al een brede maatschappelijke discussie over eerlijke prijsstelling, mede gevoed door de nasleep van de Oekraïne-oorlog en de huidige druk op voedselprijzen door verstoringen in aanvoerketens.

Het is ook precies de reden dat ketens als Morrisons en Waitrose nu expliciet afstand nemen van het concept, ook al rollen ze de onderliggende technologie wel uit.

Wat kun je doen om je voor te bereiden?

Er is op dit moment geen reden tot paniek, want dynamic pricing in Nederlandse of Britse supermarkten is nog geen realiteit. Maar het loont om alvast bewust te zijn van een aantal dingen:

• Houd in de gaten hoe prijzen zich ontwikkelen. Apps als die van supermarkten tonen steeds vaker actuele acties; in een toekomst met dynamic pricing kunnen die ook per tijdstip variëren.
• Let op digitale schaplabels in winkels die je bezoekt. Dat is de technologische voorwaarde voor dynamische prijzen.
• Vergelijk supermarkten op moment van boodschappen doen. Prijsvergelijkingsdiensten als die van Nibud of prijsvergelijkingssites worden in een wereld van dynamische prijzen nog relevanter.
• Politieke bewustwording helpt. Als consument kun je bij parlementariërs, toezichthouders (in Nederland: de ACM) en supermarktketens laten weten wat je van dynamische voedselprijzen vindt.

Raadpleeg een financieel adviseur als je je zorgen maakt over de impact van stijgende voedselprijzen op jouw huishoudbudget.

Wat volgt?

De Bank of England houdt de ontwikkeling nauwlettend in de gaten, ook omdat dynamic pricing haar werk letterlijk moeilijker maakt. Als iedereen een andere prijs betaalt voor hetzelfde pak pasta, hoe meet je dan nog betrouwbaar de inflatie? Dat is geen theoretische vraag, maar een meetprobleem waar statistici nu al op stuiten bij platformeconomieën. Verwacht hierover meer signalen uit Londen en Brussel in de komende maanden, nu de uitrol van digitale schaplabels in Europese supermarkten versnelt.

Bronnen: Bank of England, The Independent, Evening Standard

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.