Dollar-swap lines voor Golfregio en Azië: wat bondgenoten om noodliquiditeit vragen onthult over dollarstress

Bondgenoten van de VS in de Golfregio en Azië hebben Washington formeel verzocht om currency swap lines, een noodinstrument om aan dollars te komen. Dat onthulde Treasury Secretary Scott Bessent woensdag 22 april tijdens een getuigenis voor de US Senate Appropriations Committee. Het verzoek is ongebruikelijk, en de timing veelzeggend: de energieschokken als gevolg van de VS-Israël oorlog tegen Iran treffen ook de financiële markten van bevriende staten harder dan publiekelijk zichtbaar is.

Wat is een dollar-swap line?

Een currency swap line is een overeenkomst tussen twee centrale banken of schatkisten waarbij de ene partij dollars verstrekt in ruil voor lokale valuta, tegen een vooraf afgesproken wisselkoers en voor een bepaalde looptijd. Het mechanisme dient één doel: zorgen dat dollars beschikbaar blijven in tijden van marktstress, ook buiten de VS.

Tijdens de financiële crisis van 2008 en opnieuw tijdens de covid-pandemie in 2020 activeerde de Federal Reserve swap lines met tientallen centrale banken wereldwijd om een dollarstop te voorkomen. Sindsdien heeft de Fed permanente swap lines met vijf centrale banken: de Europese Centrale Bank, de Bank of England, de Bank of Japan, de Swiss National Bank en de Bank of Canada. Dit zijn de centrale banken van de meest liquide, diep geïntegreerde markten ter wereld.

De Golfregio en de meeste Aziatische economieën vallen daar niet onder. Dat maakt het huidige verzoek bijzonder.

Bessent: "Tal van Aziatische bondgenoten hebben ook verzocht"

In zijn getuigenis voor de Senate Appropriations Committee liet Bessent weten dat meerdere landen, naast de Arabische Emiraten, hebben aangebeld in Washington. "Numerous other countries, including some of our Asian allies, have also requested them," zei hij. De Emiraten zijn de enige partij die hij bij naam noemde, in lijn met een uitspraak van president Trump een dag eerder: op dinsdag 21 april had Trump al laten weten dat hij een swap line met de VAE overwoog.

Bessent omschreef het doel helder: "Swap lines, whether it's from the Federal Reserve or the Treasury, are to maintain order in the dollar funding markets and to prevent the sale of US assets in a disorderly way." De formulering is technisch, maar de boodschap is duidelijk. Bondgenoten dreigen dollarstekorten op te vullen door Amerikaanse staatsobligaties en andere activa te verkopen, wat de markten destabiliseert. Een swap line voorkomt dat.

De energieschok als katalysator

De directe aanleiding is het Iran-conflict. De verstoring van scheepvaartroutes door de Straat van Hormuz heeft de energiekosten voor importerende landen sterk laten oplopen. Olie-importerende Aziatische economieën, die afhankelijk zijn van golfolie en hun betalingen in dollars afwikkelen, staan voor een dubbel probleem: hogere energiefacturen én dalende exportinkomsten als de wereldeconomie vertraagt.

Voor Golfstaten geldt een andere dynamiek. Ondanks dat zij exporteurs zijn, zijn hun financiële systemen diep verweven met het dollarsysteem. Kapitaalstromen, valutakoppeling aan de dollar en blootstelling aan westerse activamarkten maken ook hen kwetsbaar voor dollarschaarste als marktvertrouwen wegvalt.

Precedent: Argentinië in oktober 2025

Het is niet de eerste keer dat het Treasury een swap line verstrekt buiten het vaste Fed-circuit. In oktober 2025 stelde het ministerie een lijn van 20 miljard dollar beschikbaar aan Argentinië, ter stabilisatie van de peso tijdens economische turbulentie. Dat precedent is relevant: het laat zien dat het instrument niet langer exclusief bij de Fed ligt, maar ook via Treasury ingezet kan worden, met alle politieke lading die daarbij hoort.

Want bij de Argentinië-lijn was er politieke controversie, net als nu. Bessent moest woensdag beschuldigingen pareren dat de financiële banden van de Trump-familie met de VAE het aanbod zouden motiveren. Hij wees die beschuldigingen expliciet van de hand en benadrukte de wederzijdse economische belangen.

Wat het verzoek onthult: systemische stress, geen incidenteel liquiditeitstekort

De strategische betekenis van deze verzoeken gaat verder dan de VAE of een handvol Aziatische economieën. Het feit dat landen buiten de vaste Fed-swap line kring formeel aankloppen bij Washington, is een signaal over de staat van het mondiale dollarsysteem.

In normale tijden lossen landen dollarschaarste op via de interbancaire markt, via valutareserves, of via het IMF. Dat drie van die vier buffers kennelijk onvoldoende zijn, duidt op een dieper liquiditeitsprobleem. De verkoop van Amerikaanse activa, het vierde alternatief dat Bessent expliciet noemde als risico, is precies het scenario dat Washington probeert te vermijden: niet alleen omdat het markten destabiliseert, maar ook omdat het de rente op Amerikaans staatspapier opdrijft.

Hier ligt de paradox. De dollar is sterk genoeg om als vluchtvaluta te fungeren, maar die sterkte creëert tegelijk een tekort: iedereen wil dollars, en niet iedereen kan eraan komen. Swap lines lossen dat op, maar ze maken de VS ook de dollardealer van laatste resort voor een steeds bredere kring van landen.

Dat versterkt de centrale rol van de dollar in het mondiale systeem. Het legt tegelijkertijd een kwetsbaarheid bloot: als de VS deze functie niet of selectief invult, kunnen bondgenoten genoodzaakt zijn alternatieve arrangementen te zoeken, via andere valuta of bilaterale overeenkomsten buiten het dollarsysteem.

Fed of Treasury?

Er is een relevant technisch onderscheid tussen swap lines van de Federal Reserve en die van het Treasury. Fed-lijnen zijn traditioneel centrale bank-tot-centrale bank transacties, met enige afstand van de politieke besluitvorming. Treasury-lijnen verlopen via het Exchange Stabilization Fund en staan dichter bij de uitvoerende macht, zowel qua beslissingsbevoegdheid als qua politieke zichtbaarheid.

Dat Bessent de keuze tussen beide routes openhoudt, is veelzeggend. Het suggereert dat er nog geen beslissing is gevallen over hoe deze verzoeken worden gehonoreerd, of zelfs of ze überhaupt gehonoreerd worden.

Vooruitblik

De komende weken wordt duidelijk of de VS de verzoeken honoreert, en via welk kanaal. Een beslissing via de Fed vereist coördinatie met de Federal Open Market Committee; een Treasury-route kan sneller, maar trekt meer politieke aandacht. De getuigenis van Bessent is een eerste publieke bevestiging dat de verzoeken er liggen. De vervolgstap is aan Washington.

Bronnen: US Senate Appropriations Committee (getuigenis Scott Bessent, 22 april 2026), US Treasury

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.