Amerikaanse consument veerkrachtig in april, maar inflatieschok Iran-oorlog brokkelt fundament af

De Conference Board Consumer Confidence Index steeg in april 2026 naar 92,8, ruim boven de verwachte 89,0. De headline is geruststellend. Maar wie een laag dieper kijkt, ziet een consument die zich nu nog staande houdt terwijl de grond onder zijn voeten langzaam wegschuift.

De beat van bijna 4 indexpoints is de hoogste stand van het jaar tot dusver en maakt de boodschap op het eerste gezicht duidelijk: ondanks een energieschok houdt de Amerikaanse consument stand. Toch vertelt de samenstelling van het cijfer een ander verhaal, één dat voor de Fed aanzienlijk ongemakkelijker is.

Wat zit er achter het cijfer

De index bestaat uit twee componenten die in tegengestelde richting bewegen. De Present Situation Index, die huidige bedrijfs- en arbeidsmarktomstandigheden meet, daalde licht naar 123,8 (min 0,3 punt). De Expectations Index, die verwachtingen voor de komende zes maanden weerspiegelt, steeg licht naar 72,2 (plus 1,2 punt).

Die 72,2 verdient speciale aandacht: een Expectations Index onder 80 signaleert historisch gezien een verhoogd recessierisico binnen een jaar. Het cijfer staat al geruime tijd onder die drempelwaarde.

De subcomponenten maken de tweedeling concreet. Het netto oordeel over huidige bedrijfscondities verslechterde: het aandeel respondenten dat condities als "slecht" beoordeelt steeg van 15,8% naar 17,9%, terwijl het aandeel "goed" nauwelijks bewoog. Tegelijk verbeterde het arbeidsmarkt-differentieel (het verschil tussen "banen volop beschikbaar" en "moeilijk te vinden") met 1,4 procentpunt naar +7,5%, vooral doordat minder mensen het moeilijk vinden werk te vinden.

Met andere woorden: consumenten voelen de arbeidsmarkt als stabiel, maar ziet de bedrijfsomgeving om hen heen verslechteren. Dat is een voorlopende indicator die beleggers en beleidsmakers doorgaans nauwlettend volgen.

Dana M. Peterson, hoofdeconoom van The Conference Board, formuleerde het zo in het persbericht: "Consumer appraisals of current and expected business conditions declined moderately compared to last month. This was offset by modest improvements in consumers' perceptions of the labor market."

De enquêteperiode verklaart deels de beat

Een complicerende factor bij de interpretatie is het tijdstip van de meting. De enquête liep van 1 tot 22 april, een periode die zowel de aanvankelijke escalatie van de Iran-oorlog als het tijdelijke tweewekelijkse staakt-het-vuren (ingaand op 8 april) omvatte. Het staakt-het-vuren ging gepaard met een herstel op Amerikaanse aandelenmarkten, wat het sentimentsrapport waarschijnlijk opwaarts heeft beïnvloed.

Dat het netto-sentiment desondanks bescheiden positief uitviel terwijl de nationale gemiddelde benzineprijs naar $4,18 per gallon klom, ruim een dollar hoger dan voor het uitbreken van de oorlog, is opmerkelijk. Zulke prijzen zijn vergelijkbaar met het niveau ten tijde van de Russische invasie van Oekraïne, bijna vier jaar geleden. De maandelijkse stijging in benzineprijzen was de grootste in zes decennia.

Inflatie als de echte schok

De energieprijsschok is niet alleen een sentimentsrisico; die heeft zich inmiddels in de harde data vertaald. De CPI over maart 2026 bedroeg 3,3% jaar-op-jaar, een sprong van 2,4% in februari. De maand-op-maandstijging van 0,9% is de grootste in bijna vier jaar. Dit is het eerste CPI-rapport dat de volledige impact van de Iran-oorlog op consumentenprijzen vangt.

De timing is veelzeggend: de PCE-inflatie stond in februari al op 2,8%, ruim boven het Fed-doel van 2%, en dat was nog vóór de energieschok. Het pad terug naar prijsstabiliteit, dat eerder al stroperig was, ziet er nu aanzienlijk lastiger uit.

Het Fed-dilemma: gevangen tussen twee kwaden

Dit sentimentscijfer legt het centrale dilemma van de Federal Reserve bloot. De consument is veerkrachtig genoeg om noodverlagingen te rechtvaardigen noch te vereisen: de arbeidsmarkt houdt, de inkomensbeoordelingen zijn zelfs licht verbeterd, en het aandeel consumenten dat een inkomensdaling verwacht daalde naar 12,3%. Geen van deze signalen wijst op een acute recessie die directe monetaire actie vereist.

Maar de inflatieschok maakt renteverhogingen politiek en economisch toxisch. Een Fed die rente verhoogt terwijl benzineprijzen recordhoogtes naderen en de Expectations Index op recessieniveau staat, riskeert een vertrouwensbreuk die moeilijk te herstellen is.

Het resultaat is een centrale bank die stilstaat terwijl de economie kraakt. De Fed kan de oorzaak van de inflatie, een geopolitieke energieschok door de situatie rondom de Straat van Hormuz, niet met rentebeslissingen oplossen. Maar ze kan de inflatieverwachtingen ook niet laten ontankeren.

De situatie rondom Hormuz en de olieprijzen op $110 per vat, waarover Today in Finance vandaag uitgebreid berichtte, vormt de achtergrond waartegen dit sentimentscijfer gelezen moet worden. Zolang die onzekerheid aanhoudt, zit de Fed vast.

Wat volgt

De Conference Board publiceert de volgende Consumer Confidence Index in mei. Cruciaal is dan of het tijdelijke staakt-het-vuren in het Midden-Oosten heeft standgehouden, of de energieprijzen stabiliseren, en hoe het CPI-rapport over april uitvalt. Dat rapport geeft het eerste signaal of de inflatiesprong van maart een piek was of het begin van een aanhoudende trend.

Bronnen: The Conference Board, AP News

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.