Britse winkelcijfers bewijzen het: Midden-Oosten conflict raakt je portemonnee

Vorige week waarschuwde het IMF al dat het conflict in het Midden-Oosten zijn weg zou vinden naar de portemonnee van gewone huishoudens. Nu zijn de eerste harde winkelcijfers binnen, en ze bevestigen precies dat. In Groot-Brittannië groeit de non-food verkoop nog maar met 0,9% jaar-op-jaar, ruim onder het 12-maandsgemiddelde van 1,1%. En 14% van de Britse consumenten stelt grote aankopen bewust uit vanwege de onzekerheid in het Midden-Oosten. Dat zijn geen voorspellingen meer. Dat is de winkelstraat.

Wat zeggen de cijfers precies?

De BRC-KPMG Retail Sales Monitor voor maart 2026 laat een opvallend tweespalt zien. De totale Britse retailomzet steeg met +3,6% jaar-op-jaar, wat op het eerste gezicht prima klinkt. Maar dat cijfer wordt volledig vertekend door voedselsales (+6,8%), die opgeblazen zijn door een vroeg Pasen én stijgende voedselprijzen. Trek je de supermarkt eruit, dan vertelt de winkelstraat een ander verhaal.

Non-food sales: +0,9%, al het hele jaar 2026 onder de 1%. Online non-food: slechts +0,1%, terwijl het jaarsgemiddelde op 1% ligt. Bijna een vol procentpunt onder de normale trend. En online winkelen is normaal gesproken de categorie die als eerste aantrekt als consumenten zich comfortabel voelen. Dat dit nu vrijwel stilstaat, is een veelzeggend signaal.

Linda Ellett, UK Head of Consumer bij KPMG, formuleert het helder: "Non-food sales growth remains tepid, growing at under 1% so far this year, as consumer spending caution is heightened by the current and potential impact of the Middle East conflict."

Uitstelgedrag: 14% houdt de hand op de knip

Het opvallendste cijfer uit het bijbehorende Barclays-onderzoek naar consumentenbestedingen: 14% van de Britse volwassenen stelt grote aankopen of financiële beslissingen bewust uit vanwege de onzekerheid rondom het Midden-Oosten conflict. Denk aan een nieuwe auto, een keukenrenovatie, een verbouwing.

Dat is geen paniek, maar het is ook geen onbelangrijke randbeweging. Als één op de zeven consumenten de rem intrapt op grote aankopen, is dat merkbaar voor retailers, voor installatiebedrijven, voor autodealers.

Tegelijk laat de Barclays-data zien dat de essentiële bestedingen (boodschappen, brandstof, energie) voor het eerst sinds juli vorig jaar weer groeien: +0,5%. Klinkt positief, maar de reden is allesbehalve geruststellend. Het zijn stijgende brandstofprijzen die die categorie omhoogtrekken, niet een grotere vraag. Mensen rijden niet meer, ze betalen gewoon meer per liter. Dit is inflatie die aankomt als "groei."

Waarom dit ook voor Nederlandse consumenten relevant is

Groot-Brittannië is niet Nederland. Maar de onderliggende krachten zijn identiek. Supply chains lopen via dezelfde scheepvaartroutes. Verzekeringspremies voor vrachttransport stijgen overal. Grondstoffen en kunstmest worden op dezelfde wereldmarkten verhandeld.

Helen Dickinson, CEO van de British Retail Consortium, zegt het zonder omhaal: "Damage to supply chains has already been done, and rising costs, from shipping and fertiliser to insurance and commodities, are piling yet more pressure on to already stretched retailers."

Die kosten worden doorgegeven. In Groot-Brittannië zien we dat nu in de winkelcijfers. In Nederland lopen de effecten altijd met enige vertraging door, maar de richting is dezelfde. Wie onze stukken van 12 april las over de IMF-waarschuwing voor energierekeningen en boodschappenkosten, herkent hier het patroon: de voorspellingen beginnen concreet te worden.

De discretionaire bestedingen (reizen, kleding, uit eten, elektronica) vertragen in het VK voor het eerst sinds 2021. Dat is een langere periode van relatieve groei die nu stokt. Reisuitgaven zijn met name hard geraakt, door directe verstoringen in internationaal luchtverkeer en hogere vliegticketprijzen als gevolg van omvliegroutes en gestegen kerosinekosten.

Wat kun je hier als consument mee?

Er is geen paniekknop om in te drukken, maar een paar dingen zijn het overwegen waard.

Grote aankopen: Als je toch een nieuwe auto, keuken of verbouwing op de planning had, is het slim om nu scherp te vergelijken. Prijzen in sommige categorieën staan nog op een relatief normaal niveau. Dat kan veranderen als kostenstijgingen in supply chains verder worden doorgegeven, maar zekerheid is er niet. Overleg met een financieel adviseur wat voor jouw situatie verstandig is.

Vaste lasten: Stijgende brandstofprijzen drukken automatisch op je maandelijkse budget, ook als je minder rijdt. Check of je energiecontract nog marktconform is en vergelijk je verzekeringsdekkingen, met name reisverzekeringen als je reizen plant die via Midden-Oosten luchtruim gaan.

Boodschappen: Voedselprijzen staan onder opwaartse druk door stijgende kunstmest- en transportkosten. Seizoensgebonden producten (groente, fruit) zijn het meest gevoelig. Merkonafhankelijk winkelen en het gebruik van huismerken kan het verschil maken, al is dat voor iedereen een persoonlijke keuze.

Wat volgt?

De komende weken verschijnen vergelijkbare detailhandelscijfers voor andere Europese markten, waaronder Nederland. Het CBS publiceert regulier data over het consumentenvertrouwen en de detailhandelsomzet; die cijfers zullen laten zien of het Britse patroon ook hier zichtbaar wordt. Houd ook de brandstofprijzen in de gaten: die zijn de meest directe en snelste transmissie van geopolitieke onrust naar je eigen portemonnee.

Bronnen: BRC-KPMG Retail Sales Monitor (maart 2026), Barclays Consumer Spending Report (maart 2026)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.