BIS slaat alarm: vier risico's die samen een financiële storm kunnen ontketenen

Niet de beurs, maar de toezichthouder boven alle toezichthouders spreekt zich uit. De Bank for International Settlements, de instelling die de centrale banken van de wereld coördineert, waarschuwt in haar jaarlijkse economische rapport dat de AI-investeringsboom kan omslaan in een langdurige investeringskrimp met ernstige gevolgen voor de internationale financiële stabiliteit. De boodschap is niet dat elk risico op zichzelf fataal is, maar dat de vier spanningspunten samen een gevaarlijk zelfreinigend mechanisme vormen.

Zoals TIF gisteren beschreef, groeien de zorgen over de waarderingen in de technologiesector snel. Dit stuk gaat een laag dieper: niet de marktprijs, maar het besmettingsmechanisme en de institutionele waarschuwing die eronder ligt.

Vier spanningspunten, één gevaarlijk systeem

Andrea Maechler, adjunct-directeur van de BIS, somde vier risicofactoren op die de komende periode nauwlettend gevolgd moeten worden.

Het eerste is hardnekkige inflatie. Het conflict in het Midden-Oosten drijft niet alleen de olieprijs op, maar ook de prijzen van plastics, kunstmest en helium. Dat laatste klinkt perifeer, maar helium is essentieel voor de productie van halfgeleiders: de chips waarop de gehele AI-industrie draait.

Het tweede spanningspunt is de AI-investeringsrazernij zelf. De vijf grootste technologiebedrijven ter wereld zullen naar verwachting meer dan $1 biljoen in AI-projecten investeren tegen eind 2026. Die bedragen zijn zonder precedent, en de markten hebben er al schokken door ervaren.

Het derde risico is een buitensporige risico-appetijt op de financiële markten. Techreuzen hebben de afgelopen jaren honderden miljarden dollars opgehaald op de obligatiemarkten, profiterend van relatief lage leenkosten. De hoge waarderingen hebben een nieuwe golf van beursintroducties en kapitaalverhogingen op de Amerikaanse markten aangewakkerd.

Het vierde en meest structurele risico zijn de zeer hoge schuldniveaus, zowel bij bedrijven als bij overheden. Die bemoeilijken het werk van centrale banken: als inflatie terugkeert en de rente omhoog moet, verzwaart dat de schuldaflossing en remt het de economische groei, precies op het moment dat stabilisatie noodzakelijk is.

De logica van besmetting: hedge funds en de obligatiemarkt

Het BIS-rapport richt de schijnwerper specifiek op niet-bancaire financiering als potentiële verspreider van een schok. Hedge funds nemen een steeds grotere positie in op de obligatiemarkten en lenen zwaar om die investeringen te financieren. Dat is op zichzelf niet nieuw, maar in combinatie met de huidige schuldniveaus en de hoge waarderingen vergroot het de kwetsbaarheid van het systeem aanzienlijk.

Het mechanisme werkt als volgt: als het marktsentiment omslaat of de rente onverwacht beweegt, kunnen hedge funds gedwongen worden posities af te bouwen. Dat vergroot de verkoopdruk op obligaties, wat de rente verder opdrijft, wat de schulddienst verzwaart voor bedrijven met hoge schulden, wat het vertrouwen verder ondermijnt. Een klassieke besmettingsketen, maar ditmaal gevoed door de kapitaaluitgaven van de grootste technologiebedrijven ter wereld.

Het rapport noemt de recente beursintroductie van SpaceX en de daaropvolgende uitgifte van een bedrijfsobligatie van $25 miljard als illustratief voorbeeld. De CIO van Allianz omschreef deze beweging als een teken dat de markten "bubbelgebied" beginnen te betreden. Dat oordeel komt niet van een marktpessimist aan de zijlijn, maar van de beleggingschef van een van de grootste vermogensbeheerders ter wereld.

Wanneer beheersbaar omslaat in gevaarlijk

De kernboodschap van de BIS is nauwkeurig geformuleerd: afzonderlijk zijn deze gevaren beheersbaar. De werkelijke zorg zit in de combinatie. Teleurstelling over de AI-rendementen kan een abrupte terugtrekking van financiering veroorzaken. De explosie van kapitaaluitgaven kan daarmee omslaan in een langdurige investeringskrimp, met aanzienlijke gevolgen voor de financiële condities wereldwijd.

Dat scenario is niet hypothetisch. De dot-com-bubbel van het begin van deze eeuw liet zien hoe snel een waarderingsschok kan doorsijpelen naar de reële economie, juist omdat de investeringscyclus zo sterk was toegenomen voordat de correctie inzette. De BIS trekt die parallel niet expliciet, maar de structuur van de waarschuwing is onmiskenbaar verwant.

Vanuit China komen soortgelijke signalen. Twee bekende Chinese hedgefondsbeheerders waarschuwden eind juni 2026 via Bloomberg dat de AI-boom een onhoudbare "superbubbel" is geworden. Wealspring Asset, wiens oprichter Yang Dong bekend staat om het tijdig signaleren van de markttop in 2007, noemde mondiale AI-aandelen een "super bubble" met een "ineenstortingspunt dat mogelijk niet ver weg is". Shanghai Banxia Investment Management Center wees op druk op de omzetgroei bij Anthropic als mogelijke trigger.

Wat de BIS van beleidsmakers vraagt

De BIS beperkt zich niet tot het benoemen van risico's. Het rapport pleit voor betere regulering en omkadering van de niet-bancaire financiering, de sector die buiten het traditionele bankentoezicht valt maar inmiddels een dominante rol speelt op de obligatiemarkten. Dat beleidsadvies is relevant omdat juist dat segment het zwakste punt in de huidige structuur vormt: groot, zwaar gefinancierd en relatief ongezien door toezichthouders.

De vraag is of dat advies snel genoeg wordt opgepakt. Regulering volgt doorgaans achter de feiten aan.

Vooruitblik

Marktpartijen en beleidsmakers kijken de komende maanden naar twee ontwikkelingen. Ten eerste de AI-kapitaaluitgavencijfers van de grote technologiebedrijven richting eind 2026: leveren die investeringen de verwachte rendementen op, of wordt de kloof tussen uitgaven en opbrengsten zichtbaar groter? Ten tweede de financiële condities in de obligatiemarkten, waar de positie van niet-bancaire partijen het snelst zal reageren als het sentiment draait. De BIS heeft de meetlat gelegd. De cijfers in de tweede helft van 2026 bepalen of de waarschuwing een voorbode was of een voetnoot.

Bronnen: BIS, Allianz, Bloomberg

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.