Waar bezuinig jij als eerste? Zo gaan Nederlanders om met hoge energiekosten

Zes op de tien Nederlanders willen hun uitgaven terugschroeven door de gestegen energie- en brandstofprijzen. Maar wat ze schrappen, zegt misschien meer over ons dan de cijfers zelf: het zijn de etentjes, de vakantie en de bioscoop die als eerste sneuvelen. Niet de boodschappen.

Dat blijkt uit de Vraag van Vandaag-peiling van ING, afgenomen onder tienduizenden ING-klanten eind maart en in april 2026. De aanleiding: de oorlog in het Midden-Oosten drijft de energie- en brandstofprijzen op, en die klap komt thuis aan.

De cijfers: bijna niemand ontsnapt eraan

84% van de respondenten ervaart de hogere prijzen als een noemenswaardige financiële last. Dat is geen kleine groep ongeruste mensen aan de randen van het inkomensspectrum. Dat is praktisch iedereen.

Bovendien verwacht meer dan 8 op de 10 klanten nog minstens drie maanden met die hogere kosten te kampen. De pijn is dus niet tijdelijk van aard, zo voelen de meeste Nederlanders het. 59% zegt dat de hogere prijzen hen aanzetten om sowieso zuiniger te leven, ook buiten energie en brandstof om.

Slechts een klein deel geeft aan weinig te merken in de portemonnee. Dat is de minderheid.

Waar val jij op terug?

Hier wordt het interessant. Zes op de tien mensen die bezuinigen, doen dat niet primair op energie of brandstof zelf, maar elders in hun budget. De populairste keuzes: minder horeca, minder vakanties, minder vrijetijdsbesteding.

Boodschappen worden beduidend minder snel geschrapt. Dat is een bewuste prioritering. Nederlanders beschermen wat ze als noodzakelijk zien, en offeren comfort en beleving op.

Die keuze is begrijpelijk, maar heeft ook een economische keerzijde. De horeca, reisbranche en culturele sector zijn precies de sectoren die al kwetsbaar zijn voor vraaguitval. Als consumenten massaal op dezelfde categorie bezuinigen, voelt dat als een veelvoud van de individuele keuze.

Het is ook de vraag hoe lang die strategie houdbaar is. Energie en brandstof zijn doorlopende kosten. Een vakantie schrappen werkt eenmalig. Wie de komende maanden structureel minder te besteden heeft, zal op een gegeven moment toch dichter bij de boodschappenrekening komen.

Wat kun je zelf doen?

Als je merkt dat de energiekosten je budget structureel onder druk zetten, zijn er een paar praktische opties om te verkennen.

Vergelijk je energiecontract. In een markt met hogere prijzen kunnen de tarieven sterk uiteenlopen tussen aanbieders. Een vergelijking via een onafhankelijke site kan inzicht geven in wat beschikbaar is voor jouw situatie.

Kijk naar je vaste lasten. Abonnementen, verzekeringen en terugkerende diensten worden vaak niet gescand op nut. Een uur doorlichten kan meer opleveren dan een geannuleerde uitjes.

Stel budgetcategorieën in. Veel mensen weten niet precies hoeveel ze maandelijks kwijt zijn aan horeca of vrije tijd tot ze het bijhouden. Apps of een simpel overzicht in een spreadsheet maken het concreet.

En als je merkt dat het echt krap wordt: de Nibud-budgetcoach en gemeentelijke schuldhulpverlening bestaan voor een reden. Raadpleeg een financieel adviseur als je twijfelt over hoe je je budget het beste kunt inrichten.

7 op de 10 wil dat de overheid ingrijpt

Misschien het meest politiek geladen gegeven uit de ING-peiling: 7 op de 10 respondenten geeft de voorkeur aan een vorm van overheidsingrijpen boven het uitblijven van beleid.

Onder de voorstanders is de voorkeur duidelijk: gerichte steun voor de laagste inkomens, niet een brede maatregel voor iedereen. Dat is een politieke positie die iets zegt over het sentiment. Nederlanders willen geen blanco cheque voor iedereen, maar een gerichte interventie voor wie het hardst geraakt wordt.

Die discussie is niet nieuw, maar de druk erachter wel. Als 84% van de bankklanten van Nederland's grootste retailbank aangeeft een noemenswaardige last te ervaren, is dat het soort signaal dat politici moeilijk kunnen negeren.

Wat volgt

De politieke discussie over koopkrachtmaatregelen voor huishoudens zal de komende maanden intensiveren, zeker als de energie- en brandstofprijzen hoog blijven. Wanneer het kabinet concrete plannen presenteert, volgt Today in Finance met een overzicht van wat die voor jouw portemonnee betekenen.

Bronnen: ING Vraag van Vandaag-peiling (eind maart en april 2026)

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.