EU dwingt Meta: straks meer keuze voor AI-assistent in WhatsApp

Vanaf deze week kan de situatie in WhatsApp ingrijpend veranderen: de Europese Commissie heeft Meta op 9 juni 2026 opgedragen om concurrerende AI-assistenten, zoals die van OpenAI, weer gratis toegang te geven tot het platform. Meta heeft daarvoor 5 werkdagen. Doe je het niet? Dan riskeer je een boete van maximaal 10% van je totale wereldwijde jaaromzet.

Wat dit concreet voor jou als gebruiker betekent: je bent straks niet langer gedwongen om uitsluitend met Meta AI te chatten als je een AI-assistent in WhatsApp wilt gebruiken.

Hoe het zover kwam

In oktober 2025 veranderde Meta stil zijn beleid. Third-party AI-assistenten, denk aan ChatGPT of Claude, werden effectief uit de WhatsApp for Business API geweerd. Alleen Meta's eigen AI-assistent mocht blijven. De WhatsApp for Business API is het technische kanaal waarmee externe partijen geautomatiseerde chatfunctionaliteit kunnen aanbieden via WhatsApp.

De Europese Commissie opende in december 2025 een antitrustonderzoek. In februari 2026 waarschuwde Brussel Meta al dat voorlopige maatregelen zouden volgen als de toegang niet werd hersteld. Meta reageerde met een toegangsfee voor externe aanbieders, maar de Commissie veegde dat van tafel in april 2026: de fee was "in practice equivalent to the previous access ban."

Wat de EU nu eist

De maatregel van 9 juni is een zogenoemde "interim measure", een voorlopige maatregel die van kracht blijft terwijl het bredere antitrustonderzoek loopt. Teresa Ribera, uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie, legt de urgentie zo uit: "In rapidly evolving markets, competition can be lost long before a final decision is adopted."

Dat is precies waarom Brussel niet wacht op de uitkomst van het hoofdonderzoek, dat geen wettelijke einddatum heeft. Traditionele antitrustprocedures duren vaak jaren. Tegen die tijd is de markt al gevormd, en zijn kleinere AI-aanbieders mogelijk al verdwenen of irrelevant geworden.

Concreet eist de Europese Commissie dat Meta binnen 5 werkdagen de toegang voor concurrerende AI-assistenten herstelt, onder dezelfde voorwaarden als vóór de beleidswijziging van oktober 2025, dus gratis en zonder drempels. Bij niet-naleving kan een boete worden opgelegd van maximaal 10% van Meta's totale jaaromzet over het voorgaande boekjaar.

Wat betekent dit voor jou?

Als WhatsApp-gebruiker merk je hier op korte termijn waarschijnlijk nog weinig van. De maatregel richt zich in eerste instantie op de zakelijke API, het kanaal voor bedrijven en externe aanbieders. Maar het effect reikt verder: als concurrerende AI-aanbieders weer voet aan de grond krijgen in het WhatsApp-ecosysteem, groeit de kans dat jij als consument straks zelf kunt kiezen welke AI-assistent je gebruikt, in plaats dat Meta die keuze voor jou maakt.

Ribera verwoordde het zo: het besluit "preserved choice for citizens across Europe on the AI assistants they want to use with WhatsApp, without that decision being made for them."

In de praktijk zou dat kunnen betekenen: chatten met ChatGPT, Claude of een andere assistent van jouw keuze, vanuit dezelfde WhatsApp-interface. Maar dat is nog toekomstmuziek. Eerst moet Meta die deuren juridisch en technisch openen.

De risico's: Meta vecht terug

Reken er niet op dat dit snel geregeld is. Meta heeft laten weten het besluit te zien als "regulatory overreach" en gaat in beroep. Zolang die beroepsprocedure loopt, blijft de uitkomst onzeker.

Meta's eigen verweer is ook interessant: het bedrijf stelt dat het besluit "de deur openzet voor enorm waardevolle AI-bedrijven om zonder betaling toegang te krijgen tot WhatsApp." De vraag of OpenAI, dat zelf miljarden waard is, als kleine speler beschermd moet worden, zal ongetwijfeld terugkomen in de rechtszaal.

Wat volgt

Meta moet uiterlijk rond 16 juni 2026 aantonen dat het de toegang heeft hersteld. Daarna loopt het hoofdonderzoek gewoon door, zonder wettelijke deadline. De Europese Commissie heeft eerder al meerdere keren met Meta gebotst over EU-regelgeving, dus dit is waarschijnlijk niet het laatste hoofdstuk in dit dossier.

Bronnen: Europese Commissie

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.