Jouw koopkrachtstijging van 1,4% is verdampt: dit kost het Midden-Oosten-conflict jou
Het CPB rekent voor wat het Midden-Oosten-conflict jou kost: van +1,4% koopkracht naar mogelijk -1,4%. Wat merk je ervan?
Die verwachte koopkrachtstijging van 1,4% voor dit jaar? Die is weg. Volledig. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft doorgerekend wat de oorlog in het Midden-Oosten betekent voor Nederlandse huishoudens, en de uitkomst is weinig vrolijk: afhankelijk van hoe het conflict zich ontwikkelt, ga je er dit jaar niets op vooruit of gaat je koopkracht er zelfs flink op achteruit.
Wat zegt het CPB precies?
Het CPB heeft drie scenario's uitgewerkt voor de economische gevolgen van het Midden-Oosten-conflict op de Nederlandse economie. De tabel spreekt voor zich:
| Scenario | Koopkracht 2026 | Inflatie 2026 |
|---|---|---|
| Vóór het conflict (oude verwachting) | +1,4% | ~2,3% |
| Kortdurend conflict (marktverwachting) | 0% | 3,8% |
| Korte energieprijspiek | -1,2% | hoger dan 3,8% |
| Langdurig hoge energieprijzen | -1,4% | tot 5,3% |
Bron: CPB, publicatie economische gevolgen Midden-Oosten-conflict
Al in het meest optimistische scenario, dat van een kortdurend conflict, verdwijnt de verwachte koopkrachtstijging volledig. In het somberste scenario, met langdurig hoge energieprijzen, verlies je 1,4 procentpunt koopkracht ten opzichte van vorig jaar.
CPB-directeur Pieter Hasekamp is helder: "De lonen zullen reageren op de prijzen en de olieprijzen zullen dalen, maar voor dit jaar zit er geen koopkrachtstijging in."
Wat betekent -1,4% koopkracht voor jouw portemonnee?
Even concreet maken. Een modaal inkomen in Nederland ligt in 2026 rond de €3.100 bruto per maand, wat neerkomt op grofweg €2.300 netto. Een koopkrachtverlies van 1,4% betekent dat diezelfde euro's aan het einde van de maand minder kunnen kopen. In de praktijk voel je dat als een verlies van circa €32 per maand aan koopkracht, oftewel ruim €385 op jaarbasis.
Voor een huishouden met een modaal inkomen klinkt dat misschien niet als een ramp, maar het gaat hier om koopkracht die je al had ingecalculeerd. Loonsverhogingen die je eerder dit jaar hebt gekregen of verwacht, worden grotendeels opgegeten door hogere prijzen. Je loopt harder maar staat stil.
Hoe werkt dat mechanisme?
Het CPB legt het transmissiemechanisme helder uit: een hogere olieprijs werkt snel door in de Nederlandse economie. Hogere olieprijzen maken brandstof duurder, wat leidt tot hogere transportkosten voor bedrijven, die die kosten doorberekenen aan consumenten via hogere prijzen voor vrijwel alles wat je koopt, van boodschappen tot een nieuw bankstel.
De inflatie loopt in het basisscenario al op naar 3,8%, dat is 1,5 procentpunt hoger dan de eerdere verwachting van circa 2,3%. In het somberste scenario stijgt de inflatie zelfs naar 5,3%. Wie dat niveau nog herinnert uit 2022 en 2023, weet dat dit gevoelig is.
Niet iedereen wordt even hard geraakt
Hier zit een belangrijke nuance die het CPB expliciet benoemt: de impact is ongelijk verdeeld. Binnen de groep lagere inkomens zijn de verschillen groot, en dat heeft alles te maken met brandstofprijzen.
Huishoudens die veel kilometers rijden, bijvoorbeeld voor werk of omdat ze buiten de stad wonen, worden aanzienlijk harder geraakt dan mensen die dicht bij hun werk wonen of veel met het openbaar vervoer reizen. Een gezin dat dagelijks 50 kilometer rijdt voor werk, betaalt bij hogere benzineprijzen direct meer. Die hogere kosten zijn relatief zwaarder voor lagere inkomens, omdat benzine en diesel een groter deel van hun budget uitmaken.
Het CPB verwacht ook dat het aantal mensen dat in armoede terechtkomt zal stijgen, al blijft de stijging in de meest optimistische scenario's beperkt. In het somberste scenario, met langdurig hoge energieprijzen, neemt het aantal mensen in armoede toe.
Wat kun je doen?
Er is helaas geen toverstaf voor macro-economische schokken, maar een paar dingen zijn het overwegen waard:
- Controleer je energiecontract. Als je nog op een variabel contract zit, is het verstandig je huidige voorwaarden te vergelijken met vaste tarieven. Dat geldt zowel voor gas en stroom als voor eventuele tankpassen of brandstofcontracten.
- Check je reiskosten. Rijdt jij veel voor je werk? Controleer of je werkgever een reiskostenvergoeding biedt die meestijgt met de brandstofprijzen, en bespreek dit met HR als dat niet zo is.
- Kijk naar je maandbudget. Als de inflatie oploopt naar 3,8% of hoger, loont het om te kijken waar je vaste lasten zitten en of abonnementen of contracten heronderhandeld kunnen worden.
- Wacht op de loonontwikkeling. Het CPB verwacht dat lonen dit jaar nog niet volledig meebewegen, maar volgend jaar wél. Als je salarisonderhandeling eraan komt, gebruik dan de actuele inflatiecijfers als argument.
Raadpleeg altijd een financieel adviseur voor keuzes die passen bij jouw persoonlijke situatie.
Volgend jaar beter?
Het CPB houdt de deur op een kier voor 2027. De verwachting is dat lonen gaan reageren op de hogere prijzen en dat de olieprijzen uiteindelijk dalen als het conflict afneemt. Dat zou koopkrachtherstel volgend jaar mogelijk maken. Maar die belofte heeft een harde randvoorwaarde: het conflict mag niet langer duren dan verwacht.
Wie de situatie nauwlettend wil volgen: het CPB publiceert zijn eerstvolgende reguliere raming, het Centraal Economisch Plan, later dit voorjaar via cpb.nl. Daarin zullen de meest actuele aannames over energieprijzen en geopolitiek zijn verwerkt.
Bronnen: CPB (Centraal Planbureau)
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiele beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.
