Iran-oorlog en reële economie: energieklap, bbp-afschaving en de onzekerheid die alles overschaduwt

Terwijl de S&P 500 deze week een nieuw record zette en de IPO-markt tot leven kwam, stelt oud-minister van Financiën Hank Paulson een ongemakkelijke vraag: wat als de echte economische schade van de Iran-oorlog niet op de koersborden staat, maar zich stil ophoopt in de reële economie? Zijn waarschuwing, geuit tijdens Wall Street Week op 17 april, is dat global shocks door de oorlog het grootste risico vormen voor de Amerikaanse economie.

Energie: de meest directe klap

Brent crude noteert momenteel onder de $100 per vat, een stabilisatie na eerdere pieken die volgden op het uitbreken van de gevechten. Die daling weerspiegelt voorzichtig diplomatiek optimisme, maar verhult de schade die al is aangericht. Energiekosten zijn de meest directe en zichtbare economische doorwerking van het conflict.

Het Internationale Energieagentschap stelt in haar meest recente Oil Market Report dat heropening van de Straat van Hormuz de "single most important factor" is om de mondiale energiedruk te verlichten. Dat zegt genoeg over de huidige toestand: die druk bestaat nog. De status van de Amerikaanse marineblokkade van Iraanse havens is onduidelijk; meerdere schepen passeerden de Straat van Hormuz, maar structurele vrijheid van doorvaart is niet hersteld.

Voor Europa, en zeker voor landen die minder energie-onafhankelijk zijn dan de Verenigde Staten, is de rekening zwaarder. Hogere energieprijzen drukken direct op huishoudens en productiebedrijven. De vraag wie die rekening uiteindelijk betaalt, is nog niet beantwoord.

Bescheiden bbp-impact, maar de onzekerheid is groter

De meeste economen schatten de directe bbp-impact vooralsnog als beperkt: "een paar tienden van een procentpunt" minder groei. Het is significant, maar geen recessie-trigger op zichzelf. Mike Skordeles, hoofd VS-economie bij Truist Advisory Services, vat het kernachtig samen: "It's going to gouge out some of the growth, but we'll weather through it. The bigger issue is the uncertainty."

Die onzekerheid is inmiddels structureel. Ze begon niet zes weken geleden, maar met Trumps Liberation Day tariffs van april 2025. De VS-economie opereert al ruim een jaar onder een sluier van onzekerheid over handel, geopolitiek en monetair beleid. De Iran-oorlog voegt daar een nieuwe laag aan toe.

Het IMF waarschuwt in aanvulling daarop dat verstoring van oliemarkten door de oorlog de mondiale groei kan vertragen én de inflatie kan aanwakkeren. Dat brengt centrale banken, inclusief de Federal Reserve, in een lastig parket: te vroeg versoepelen riskeer je een inflatieopleving, te lang vasthouden aan hoge rentes riskeer je de economische groei verder af te knijpen.

De consument als scharnierpunt

De Amerikaanse economie drijft op consumentenbestedingen. Hogere energieprijzen zijn een directe aanslag op koopkracht, en de vraag is hoe lang huishoudens dat absorberen voordat bestedingen terugvallen. Tot dusver houdt de arbeidsmarkt stand, maar recessievrees is de afgelopen zes weken merkbaar gegroeid.

Achter het beursoptimisme, dat Lucas deze week beschreef in zijn analyse van de S&P-rally en de IPO-golf van $15 miljard, schuilt een kwetsbaardere realiteit. Financiële markten prijzen diplomatieke hoop in. De reële economie verwerkt intussen gestegen energierekeningen, gebroken aanvoerketens en een Fed die geen kant op kan.

Er is een cruciaal onderscheid te maken: als de huidige wapenstilstand standhoudt, zijn de inflatoire effecten vermoedelijk tijdelijk. Als gevechten hervatten, wordt de situatie, in de woorden van economen die de oorlog volgen, "veel ondoorzichtiger."

Drie obstakels voor herstel

De diplomatieke agenda de komende dagen is concreet, maar beladen. Trump gaf aan dat nieuwe VS-Iran gesprekken in Pakistan kunnen plaatsvinden. Israël en Libanon zijn directe onderhandelingen gestart in Washington, het hoogste diplomatieke contact tussen beide landen in decennia. Minister van Buitenlandse Zaken Rubio leidt die gesprekken.

Maar er zijn drie obstakels die economisch herstel in de weg staan. Ten eerste het Israël-Hezbollah conflict: Hezbollah doet niet mee aan de onderhandelingen in Washington, wat de handhaafbaarheid van enig akkoord ondermijnt. Ten tweede Irans nucleaire programma, dat de VS en Israël als kernvraag beschouwen. Ten derde de controle over de Straat van Hormuz, waardoorheen dagelijks een vijfde van de mondiale oliestroom loopt.

Zolang die drie vragen onbeantwoord zijn, blijft de energiemarkt fragiel en de economische onzekerheid hoog.

Vooruitblik

De komende dagen staan VS-Iran gesprekken in Pakistan op de agenda, terwijl Israël en Libanon in Washington verder onderhandelen. De economische vraag die boven alles uittorent: houdt de wapenstilstand? Het antwoord bepaalt of de inflatiepiek tijdelijk blijkt of de opmaat is naar een langdurigere periode van hogere prijzen en geremd herstel.

Bronnen: Bloomberg Wall Street Week, Newsweek, IMF, IEA

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.