Tweede-ronde-effecten: hogere prijzen sijpelen nu door naar lonen en alledaagse uitgaven

De prijsstijgingen zijn niet langer alleen een verhaal over de pomp en de energierekening. De ECB signaleert dat de inflatie zich verbreidt naar de bredere economie: hogere loonkosten, duurdere diensten, stijgende prijzen in sectoren die aanvankelijk buiten schot bleven. Economen noemen dit tweede-ronde-effecten, en ze raken jouw koopkracht op meer plekken tegelijk.

Om dat te beteugelen verhoogde de ECB haar beleidsrente naar 2,25%, de eerste verhoging in bijna drie jaar. Dat heeft gevolgen voor iedereen die leent of spaart.

Wat zijn tweede-ronde-effecten precies?

Inflatie begint vaak smal. Energie wordt duurder, brandstof stijgt, de rekening voor gas en licht loopt op. Tot zover voelt het lokaliseerbaar.

Het tweede-ronde-effect treedt op als die initiële prijsstijgingen in de bredere economie gaan werken. Werknemers eisen hogere lonen om hun koopkracht te beschermen. Bedrijven berekenen die loonkostenstijging door in hun prijzen. Daardoor worden ook sectoren duurder die aanvankelijk nauwelijks last hadden van de energiecrisis: de kapper, de bouwvakker, de thuiszorg, het restaurant, de supermarkt. De inflatie wordt breder en hardnekkiger.

Dat is precies de verandering die ECB-president Christine Lagarde beschrijft. Op 11 juni zei ze nog dat tweede-ronde-effecten er "nog niet" waren. Vier dagen later, op 15 juni, stelde ze dat ze "beginnen te zien" zijn. Die woordkeuze klinkt subtiel, maar voor een centrale bankier is het een significante bijstelling.

Wat betekent de renteverhoging naar 2,25% voor jou?

Een hogere beleidsrente is het voornaamste instrument van de ECB om inflatie te beteugelen. Door geld lenen duurder te maken, neemt de vraag af en koelt de economie. In de praktijk werkt dat langs twee kanten.

Lenen wordt duurder. Banken passen hun tarieven voor variabele hypotheken, persoonlijke leningen en roodstand aan op basis van de beleidsrente. Een variabele hypotheek volgt de marktrente doorgaans binnen enkele maanden. Wie een nieuwe hypotheek afsluit of zijn rentevaste periode laat verlopen, merkt het direct in de maandlasten.

Sparen wordt aantrekkelijker. Een hogere beleidsrente duwt de spaarrentes omhoog, al loopt dat in de praktijk altijd iets achter. Banken passen spaarrentes minder snel aan dan leenrentes.

Waarom is de tijdlijn van Lagarde zo opvallend?

Vier dagen, twee compleet verschillende uitspraken. Dat is ongebruikelijk snel voor een instelling die van nature voorzichtig communiceert.

Op 11 juni benadrukte Lagarde dat de loongroei nog beheersbaar was en tweede-ronde-effecten geen direct probleem vormden. Op 15 juni, dezelfde week, verschoof het beeld: de effecten zijn zichtbaar aan het worden. Die verschuiving verklaart mede de beslissing om de rente nu al te verhogen naar 2,25%, in plaats van een afwachtende houding aan te nemen.

Voor jou betekent dit dat de ECB signaleert dat de huidige inflatiegolf niet snel vanzelf verdwijnt. De verwachting is dat de rente voorlopig op dit verhoogde niveau blijft, of zelfs verder stijgt als de loongroei en brede prijsinflatie aanhouden.

Wat kun je van de komende maanden verwachten?

De vraag die nu centraal staat bij de ECB is hoe snel de tweede-ronde-effecten zich verder versterken. Als loononderhandelingen in grote sectoren uitpakken met forse verhogingen, en als bedrijven die kosten doorberekenen, kan de inflatie langer hoog blijven dan verwacht.

Dat betekent concreet: bredere prijsstijgingen in het dagelijks leven, mogelijk langere periode van hogere rentes, en een koopkrachtdruk die niet alleen via de energierekening verloopt maar ook via de boodschappen, de huur en de diensten die je dagelijks gebruikt.

Wat volgt

De ECB houdt haar eerstvolgende rentevergadering later dit jaar. Economen en marktpartijen kijken dan primair naar loondata en kerninflatie (inflatie zonder energie en voedsel) om te beoordelen of de tweede-ronde-effecten zich verder hebben doorgezet en of een verdere renteverhoging op tafel ligt.

Bronnen: ECB

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.