De Straat van Hormuz bedreigt ook je boodschappenrekening: vier supply shocks in zes jaar

Vandaag schreven onze collega's al over de aanvallen op schepen in de Straat van Hormuz en de gevolgen voor markten, olie en luchtvaart. Maar er is een dimensie die onderbelicht blijft: de Hormuz-blokkade is ook een voedselcrisis. Voor meer dan 100 miljoen mensen in de Golfregio is deze zeestraat de primaire invoerroute voor eten. En de bredere effecten bereiken uiteindelijk ook jouw supermarkt.

Hormuz is niet alleen een oliekraan

Iedereen weet dat circa 20% van de mondiale olie- en lng-voorraad door de Straat van Hormuz gaat. Wat minder bekend is: hetzelfde kanaal is de levensader voor de voedselimport van de hele Golfregio.

De cijfers zijn indrukwekkend. Saudi-Arabië importeert meer dan 80% van zijn voedsel, de Verenigde Arabische Emiraten circa 90% en Qatar zelfs circa 98%. Irak is ondanks de aanwezigheid van de Tigris en de Eufraat ook grotendeels afhankelijk van Hormuz voor zijn voedselaanvoer. Zelfs Iran, de partij die de blokkade mede veroorzaakt, heeft de straat nodig voor een groot deel van zijn eigen handel.

Dit is geen toevallige kwetsbaarheid. De Golfregio heeft zomertemperaturen boven de 50 graden Celsius, nauwelijks bewerkbare grond en drinkwater dat grotendeels via ontziltingsinstallaties wordt geproduceerd. Eigen voedselproductie op grote schaal is simpelweg geen optie.

Het World Food Programme (WFP) slaat alarm. Plaatsvervangend directeur Carl Skau waarschuwt dat de toeleveringsketens op de rand staan van de ernstigste verstoring sinds Covid-19 en het begin van de volledige invasie van Oekraïne in 2022. Transportkosten zijn sterk gestegen, al zijn exacte cijfers nog niet publiek beschikbaar.

Dit is supply shock nummer vier in zes jaar

De Hormuz-crisis staat niet op zichzelf. Fortune analyseert de situatie als de vierde grote supply shock in zes jaar:

Elke schok op zichzelf was al fors. Maar de opeenstapeling is wat het patroon zorgwekkend maakt. Benzineprijzen zijn al met meer dan 30% gestegen in één maand, de grootste stijging in zo'n korte periode sinds orkaan Katrina in 2005. Dieselprijzen stegen met bijna 40%, boven de 5 dollar per gallon. En kunstmest zit vast bij exportterminals in het Midden-Oosten, met mogelijke gevolgen voor het plantseizoen van Iowa tot Afrika.

Wat betekent dit voor jouw boodschappenrekening?

De vertaalslag van Hormuz naar de Nederlandse supermarkt werkt via meerdere kanalen.

Energie en transport. Hogere dieselprijzen maken transport duurder. Vrachtauto's, koelschepen, distributiecentra: alles draait op brandstof. Die kosten werken door in de prijs van vrijwel elk product in de schappen.

Kunstmest. Als kunstmest vastloopt bij terminals in het Midden-Oosten en niet op tijd beschikbaar is voor het plantseizoen, heeft dat gevolgen voor de oogst. Lagere oogsten betekenen hogere prijzen voor graan, mais en soja, de bouwstenen van talloze voedingsproducten en veevoer.

Mondiale vraag en aanbod. Als de Golfregio noodgedwongen op zoek gaat naar alternatieve aanvoerroutes en leveranciers, concurreert dat met de rest van de wereld om dezelfde voedselvoorraden.

Concreet: in de periode na Covid zagen Nederlandse huishoudens de voedselprijzen jarenlang stijgen. Die inflatiegolf was mede gevoed door precies dezelfde mechanismen. Nu stapelt schok nummer vier zich op.

Het grote gevaar: de fout van 'tijdelijk'

Hier ligt een belangrijke les uit het verleden. Na Covid noemde de Amerikaanse Federal Reserve de oplopende inflatie transitory, ofwel tijdelijk. De rente bleef te lang te laag, en toen de inflatie doorzette moest de Fed in rap tempo fors verhogen. Dat had stevige gevolgen voor hypotheekrentes en koopkracht, ook in Europa.

Jerome Powell, voorzitter van de Fed, zei deze week tijdens een persconferentie: "I don't know that the world has changed in a way that there will be more supply shocks." Fortune noemt dit een gevaarlijk wereldbeeld en trekt de directe parallel met de 'transitory'-vergissing.

De vraag is dus niet alleen wat Hormuz nu doet met voedselprijzen. De vraag is of centrale banken, en daarmee uiteindelijk ook de ECB, opnieuw te laat reageren op structureel hogere inflatie.

Wat kun je hiermee als consument?

Eerlijk gezegd: op de korte termijn kun je weinig doen aan geopolitieke crises. Maar het patroon van vier supply shocks in zes jaar heeft wel praktische implicaties.

• Koopkrachtplanning. Als hogere voedselprijzen structureel worden, is het slim om je vaste lasten en je buffer opnieuw te bekijken. Nibbud biedt handige tools om je huishoudbudget te vergelijken met vergelijkbare huishoudens.
• Hypotheek en rente. Als inflatie opnieuw aantrekt en centrale banken reageren met renteverhogingen, heeft dat gevolgen voor variabele hypotheekrentes en de rentes bij herfinanciering. Overleg met een financieel adviseur wat dit voor jouw specifieke situatie betekent.
• Boodschappenpatroon. Plantaardige eiwitbronnen zijn over het algemeen minder gevoelig voor kunstmestproblemen en veevoerprijsstijgingen dan vlees. Of je daar iets mee doet, is uiteraard een persoonlijke keuze.

Wat volgt?

De komende weken zijn cruciaal. Als de doorvaart door de Straat van Hormuz niet snel wordt hersteld, zullen de effecten op voedsel- en energieprijzen zich verder manifesteren in de inflatiescijfers. De ECB vergadert in april; de vraag is of beleidsmakers de situatie dan als 'tijdelijk' blijven bestempelen of als structureel erkennen. Volg TIF voor updates.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.