Spanje groeit twee keer zo snel als de eurozone: wat drijft het en hoe kwetsbaar is dit model?

Terwijl Duitsland en Frankrijk het afgelopen jaar worstelden met stagnatie en begrotingsproblemen, bevestigde het Spaanse statistiekbureau INE deze week dat de Spaanse economie in 2025 met 2,8% is gegroeid. Dat is precies het dubbele van het eurozone-gemiddelde van 1,4%. De vraag is niet alleen wat dit succes verklaart, maar ook hoe houdbaar het is.

Een jaar van binnenlandse kracht

De Spaanse groei in 2025 is bijna volledig een binnenlands verhaal. Consumptie door huishoudens steeg met 3,3%, gedreven door een arbeidsmarkt die voor het vierde jaar op rij meer dan 500.000 nieuwe banen opleverde. Loongroei lag boven de inflatie, waardoor koopkracht toenam en consumenten bereid bleven te besteden.

Investeringen lieten een nog sterker beeld zien. De bruto kapitaalvorming steeg met 5,8%: investeringen in machines en uitrusting groeiden met 7,4%, bouwuitgaven met 5,2%. Dat laatste is relevant in een land dat al jaren kampt met een woningcrisis. Raymond Torres, directeur Conjunctuur bij het onderzoeksinstituut Funcas, omschrijft het als "een economie gebaseerd op intense groei van de binnenlandse vraag, dus privéconsumptie en investeringen in bouw."

Het kwartaalverloop laat bovendien een versnelling zien. Na een groei van 0,5% in het eerste kwartaal, 0,7% in het tweede en 0,6% in het derde, was het vierde kwartaal met 0,8% het sterkste van het jaar. Dat geeft een gunstig momentum mee: het carry-overeffect voor 2026 bedraagt al 1,1%, wat betekent dat Spanje zelfs zonder nieuwe impuls een aanzienlijk deel van het jaar al op groeibasis staat.

Het nominale bbp bedraagt inmiddels €1,68 biljoen, een stijging van 5,8% ten opzichte van 2024.

De bevolkingsdimensie

Een nuance die in dit groeiverhaal niet mag ontbreken: de totale consumptiegroei van 3,3% is mede het gevolg van bevolkingsgroei door immigratie. Het consumptievolume per hoofd van de bevolking groeide aanzienlijk gematigder. Meer mensen betekent meer consumptie, maar niet automatisch hogere welvaart per persoon. Dit maakt de groeicijfers politiek gevoelig in Spanje, maar statistisch is de verklaring helder: arbeidsmigratie heeft zowel de arbeidsmarkt verruimd als de binnenlandse vraag vergroot.

De externe sector als structurele rem

Er is echter ook een schaduwkant. De netto buitenlandse vraag trok over heel 2025 0,7 procentpunt af van de economische groei. Spanje importeerde meer dan het exporteerde, wat de binnenlandse dynamiek gedeeltelijk corrigeerde.

Dat maakt de exportprestaties des te opmerkelijker. Export van niet-toeristische diensten, waaronder IT-diensten, consultancy, advies en transport, groeide met 11,1% en bereikte een recordoverschot als percentage van het bbp. Dit segment compenseert gedeeltelijk de zwakte van de goederenhandel, maar onvoldoende om de externe sector als geheel positief te maken.

Torres formuleert het treffend: de externe sector "presteert zwakker", terwijl de binnenlandse motor draait. Dat is een onevenwichtigheid die de kwetsbaarheid van het Spaanse model blootlegt. Een economie die primair leunt op consumptie en bouw is gevoeliger voor externe schokken dan een economie met een sterk exportfundament.

Eurozone-divergentie en de ECB

De Spaanse prestatie is niet los te zien van de bredere eurozone-divergentie. Duitsland kampte in 2024 en 2025 met recessie en herstructurering van zijn industriële basis, onder druk van hogere energieprijzen en teruglopende vraag uit China. Frankrijk worstelde met aanhoudende begrotingsproblemen en politieke onzekerheid.

Deze divergentie stelt de Europese Centrale Bank voor een dilemma. De ECB voert één monetair beleid voor een economie die steeds meer uiteen loopt. Een rente die passend is voor een groeiende Spaanse economie is mogelijk te stimulerend voor een land dat al op volle toeren draait, terwijl diezelfde rente te restrictief kan zijn voor een stagnerende economie als Duitsland. Naarmate de kloof groeit, neemt de druk op de ECB toe om in haar communicatie dit spanningsveld expliciet te adresseren.

De schaduw van het Iran-conflict over 2026

De vooruitzichten voor 2026 worden overschaduwd door het lopende Iran-conflict. Verschillende instituten zijn al begonnen hun groeiramingen voor Spanje neerwaarts bij te stellen. De risico's zijn meervoudig: hogere energieprijzen raken een economie die sterk leunt op consumptie, verstoring van handelsroutes treft de dienstensector, en geopolitieke onzekerheid dempt investeringsbereidheid.

Juist de afhankelijkheid van binnenlandse vraag maakt Spanje kwetsbaar voor dit type externe schok. Als huishoudens door stijgende energieprijzen minder besteden, valt de voornaamste motor van de Spaanse groei weg. Het carry-overeffect van 1,1% biedt een buffer, maar geen garantie.

Het Spaanse ministerie van Economie reageerde op de definitieve cijfers met de mededeling dat "Spanje leider is onder de geavanceerde economieën" qua groei. Die trots is statistisch gegrond. Maar de duurzaamheid van dat leiderschap hangt af van hoe het land omgaat met zijn structurele kwetsbaarheid: een externe sector die achterblijft en een geopolitiek klimaat dat de binnenlandse koopkracht onder druk kan zetten.

Vooruitblik

De definitieve jaarcijfers zijn gepubliceerd door het INE op basis van de Nationale Kwartaalrekeningen. De eerstvolgende kwartaalupdate van het INE zal de eerste indicaties geven of het sterke momentum uit Q4 2025 is doorgezet in het nieuwe jaar. Tegelijkertijd publiceert de ECB op 17 april haar volgende rentebesluit, waarbij de groeidivergentie binnen de eurozone opnieuw een centrale rol zal spelen in de beleidsafweging.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.