Russische olie-inkomsten halveren in maart, maar de Iran-oorlog keert het beeld radicaal om

In maart betaalden Russische olieproducenten 494,9 miljard roebel aan oliebelastingen, een daling van 48% jaar-op-jaar. Gecombineerde olie- en gasinkomsten in de federale begroting daalden bijna 43% naar 617 miljard roebel. Op het moment dat de sanctiedruk eindelijk structureel doorwerkt in de Russische staatskas, maakt een oorlog aan de andere kant van de wereld de rekeningen opnieuw ingewikkelder.

Sancties werken, maar met vertraging zichtbaar

Het Russische belastingstelsel voor olie werkt met een maand vertraging: belastingen die in maart worden afgedragen, zijn gebaseerd op de gemiddelde Urals-olieprijs van februari. Die prijs noteerde in februari gemiddeld onder $45 per vat, ver onder de $59 per vat die in de Russische begroting voor 2026 als aanname is opgenomen. Dat gat van meer dan $14 per vat verklaart een groot deel van de inkomstendaling.

De data zijn gebaseerd op Bloomberg-berekeningen op basis van cijfers van het Russisch ministerie van Financiën, gepubliceerd op vrijdag 3 april 2026.

Naast de lage basisprijs speelden twee andere factoren een rol. Overblijvende kopers van Russische olie, voornamelijk India en China, eisten forse kortingen vanwege het lopende sanctieregime, waardoor de effectieve ontvangst per vat verder daalde. Bovendien droeg een sterkere roebel bij aan de krimp: hogere dollaropbrengsten vertalen zich bij een sterkere munt in lagere roebelwaarden, en de Russische begroting wordt in roebels opgemaakt.

Het resultaat is een begroting die aan twee kanten onder druk staat. De inkomsten uit olie en gas vormen historisch gezien de ruggengraat van Ruslands federale financiën. Terwijl die inkomsten wegsijpelen, lopen de oorlogsuitgaven voor het conflict in Oekraïne onverminderd door. Het begrotingstekort vergroot zich daardoor sneller dan de begrotingsaannames toestaan.

Hoe dit aansluit bij de Rosneft-analyse

De macro-begrotingscijfers van maart bevestigen het patroon dat op bedrijfsniveau al zichtbaar was. In het eerder gepubliceerde TIF-artikel over Rosneft van 1 april rapporteerde het staatsoliebedrijf een winstdaling van 73%, terwijl de globale olieprijs in dezelfde periode 64% steeg. Dat schijnbare paradox illustreert hoe sancties, kortingen en een sterkere roebel de Russische oliesector van twee kanten afknijpen.

Waar het Rosneft-artikel die dynamiek op bedrijfsniveau blootlegde, laten de begrotingscijfers van maart zien dat hetzelfde mechanisme de staatsfinanciën raakt. De sanctiepijn is geen boekhoudkundige abstractie; ze slaat neer in de federale schatkist.

De ommekeer: Urals boven $120 per vat

Dan breekt het Midden-Oosten open. De oorlog in Iran heeft de Straat van Hormuz grotendeels afgesloten, de smalle waterweg waarlangs een groot deel van de energieexport vanuit de Golfstaten verloopt. Voor Aziatische kopers die normaal gesproken hun olie via die route ontvangen, is alternatieve aanvoer plotseling urgent.

Russische olie is niet afhankelijk van de Straat van Hormuz. Dat maakt het aantrekkelijk als vervangend aanbod voor precies de kopers die Rusland het meest nodig heeft. Eind maart noteerde Urals-crude geleverd aan India boven $120 per vat, met momenten zelfs boven de Brent-benchmark. Dat is een premie, en voor het eerst sinds het begin van de Oekraïne-oorlog noteert Russische olie daarmee boven de internationale referentieprijs in plaats van eronder.

De VS hebben bepaalde landen, waaronder India, toegestaan Russische olie die al onderweg is te blijven kopen. Dat versoepelt de logistieke overgang voor Aziatische importeurs die snel alternatieve aanvoer nodig hebben.

De sprong van onder $45 naar boven $120 per vat is een verdrievoudiging in één maand. Voor de Russische begroting is dat een dramatische wending.

Het vertraagde mechanisme werkt nu in Ruslands voordeel

Dezelfde vertragingsstructuur die in maart voor historisch lage belastinginkomsten zorgde, werkt nu in omgekeerde richting. De belastingen die Russische olieproducenten in april en mei afdragen, worden berekend op basis van de Urals-prijzen van respectievelijk maart en april. En die maartprijzen, met de sterke stijging door het Iran-conflict, zullen een dramatisch andere belastinggrondslag opleveren dan de februariprijzen deden.

De aprilcijfers zullen daardoor een significante sprong in olie- en gasinkomsten laten zien. De begrotingsaanname van $59 per vat, die in maart nog ver boven de marktrealiteit lag, oogt nu eerder als een vloer dan als een plafond.

Twee open vragen voor de komende maanden

De analyse roept twee vragen op die de april- en meicijfers zullen moeten beantwoorden.

De eerste: hoe lang houdt de Hormuz-premium aan? De afsluiting van de Straat is geen permanente toestand. Zodra de geopolitieke spanning afneemt en de route weer opengaat, verdwijnt ook de specifieke aantrekkelijkheid van Russische olie als Hormuz-vrij alternatief. De premium boven Brent is niet structureel.

De tweede: compenseert de prijsstijging de structurele sanctiedruk op lange termijn? De kortingen die kopers eisten bij $45-per-vatolie weerspiegelen een structureel onderhandelingsvoordeel voor importeurs zolang het sanctieregime geldt. Bij $120 per vat verandert die onderhandelingspositie, maar de fundamentele structuur, Rusland verkoopt met korting aan een beperkt koopersuniversum, verandert niet.

Vooruitblik

Het Russische ministerie van Financiën publiceert doorgaans in de eerste week van de volgende maand de begrotingsdata over de lopende maand. De aprilcijfers, die de impact van de hoge maartprijzen voor het eerst zichtbaar maken, worden verwacht begin mei 2026. Die cijfers zullen uitwijzen in welke mate de Hormuz-bonus de structurele sanctiedaling compenseert.

Bronnen: Russisch ministerie van Financiën (via Bloomberg-berekeningen), Rigzone, United24 Media

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen financieel, beleggings- of fiscaal advies. Today in Finance is geen beleggingsonderneming en beschikt niet over een vergunning als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft). Raadpleeg altijd een gekwalificeerd financieel adviseur voordat je financiële beslissingen neemt. Today in Finance is niet aansprakelijk voor beslissingen genomen op basis van deze informatie.